เจาะลึกงาน "นักบัญชี" อาชีพนี้ไม่มีตกงาน !

ย้อนเวลาไป ทำไมถึงสนใจเลือกเรียนเอกการบัญชีโดยตรงเลยล่ะคะ ?

ถ้าจะให้เปรียบเทียบวิชาบัญชี พี่ขอเปรียบเทียบกับการเรียนหมอ หลายคนอาจจะเข้าใจหน้าที่ของหมอ มากกว่าหน้าที่ของวิชาชีพบัญชี หมอมีหน้าที่ตรวจคนไข้ ซึ่งคนไข้นั้นอาจจะเพิ่งเกิดได้ไม่นาน, อยู่ในช่วงอายุที่ต่างกัน, บ้างก็มีสุขภาพที่ดี บ้างก็ยังไม่รู้ตัวว่าป่วย, อยู่ในช่วงกำลังเริ่มไม่สบาย, ป่วยหนัก, จนถึงขั้นเป็นโรคร้ายแรงซึ่งนำไปสู่ความตายในที่สุด ซึ่งหน้าที่ของหมอนั้นก็ต้องสอบถามหาถึงสาเหตุ วินิจฉัยโรค บอกคนไข้ถึงวิธีการป้องกัน รักษา รวมทั้งแนะนำว่าถ้าอยากให้มีชีวิตหรือสุขภาพที่ดีนั้นต้องทำอย่างไรบ้าง

บัญชีก็เช่นกัน เนื่องจากธุรกิจนั้นไม่มีตัวตน ไม่มีความรู้สึก จึงไม่รู้ว่าตัวเองนั้นตอนนี้มีสุขภาพอย่างไร ซึ่งอาจจะสุขภาพดี หรือป่วยหนักโดยไม่รู้ตัวก็เป็นได้ ธุรกิจนั้นเกี่ยวข้องกับบุคคลวงกว้าง ซึ่งอาจจะประกอบด้วยผู้บริหาร, นักลงทุน, เจ้าหนี้, พนักงาน, รัฐบาล, หรือบุคคลอื่นๆ ที่สนใจในบริษัท บุคคลเหล่าก็อยากรู้ว่าฐานะการเงิน ผลการดำเนินงานของบริษัทนั้นเป็นอย่างไร มีกำไรไหม มีโครงสร้างของบริษัทเป็นอย่างไร มีความเสี่ยงทางด้านใดบ้าง ซึ่งสิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่ช่วยบุคคลเหล่านั้นในการตัดสินใจว่าควรจะทำอย่างไรในอนาคตเกี่ยวกับธุรกิจนี้ ซึ่งก็เป็นหน้าที่ของนักบัญชีเป็นผู้ที่รายงานให้บุคคลภายใน และภายนอกได้รู้ถึงสภาพความเป็นไปของบริษัท โดยสะท้อนออกมาในรูปงบการเงิน เพื่อให้บุคคลที่เกี่ยวข้องมีส่วนรู้เห็นในการดำเนินงานของบริษัทในอดีต รวมทั้งให้คำแนะนำกับฝ่ายบริหารว่าธุรกิจเป็นยังไงอยู่ในขณะนี้ แล้วควรทำอย่างไรต่อไป

ถ้าถามว่าทำไมพี่ถึงเลือกเรียนบัญชี เนื่องจากส่วนตัวชอบทางด้านธุรกิจอยู่แล้ว จึงคิดว่าการรู้บัญชีเป็นการวางฐานให้เข้าใจถึงพื้นฐานทางธุรกิจทั้งหมด เนื่องจากการทำงานบัญชีต้องเข้าใจถึง
process ที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจทั้งหมด เพื่อนำไปบันทึกบัญชี โดยส่วนตัวพี่คิดว่าบัญชีนั้นเป็นสิ่งสำคัญถ้าจะโตเป็นผู้บริหาร หรือเจ้าของกิจการในอนาคต และเป็นการยากที่จะศึกษาบัญชีเองและ
เข้าใจอย่างถ่องแท้ (แต่อันนี้แล้วแต่บุคคลนะ) พี่คิดว่าหากเรียนบัญชีไปแล้วค่อยไปศึกษาทางด้านสายอื่นนั้นน่าจะง่ายกว่า เนื่องจากเราเห็นภาพทั้งหมดของธุรกิจแล้ว อีกทั้งกิจการที่บ้านก็มีส่วนเกี่ยวข้องกับวิชาชีพนี้เลยตัดสินใจเรียนบัญชี

น้องๆ หลายคนอาจไม่เห็นภาพของงานตรวจสอบบัญชี อยากให้เล่าให้ฟังหน่อยค่ะว่าวันๆ ต้องทำอะไรบ้าง ?

ต้องไปตรวจสอบในธุรกิจนั้นว่า ที่นักบัญชีของบริษัทที่ลงบัญชีไปนั้นมีความถูกต้องมากน้อยแค่ไหน ซึ่งอาจรวมถึงการเข้าไปตรวจดูว่า process ของธุรกิจนั้นเป็นอย่างไร เนื่องจากงบการเงินนั้นมีผลกระทบต่อบุคคลวงกว้าง ดังนั้นความถูกต้องจึงมีความสำคัญเป็นอย่างมาก

การทำงานเป็นผู้ตรวจสอบบัญชี(Auditor) โดยปกติแล้ว จะได้ไปทำงานที่ตามบริษัทลูกค้า ซึ่งอาจจะเป็นในกรุงเทพหรือต่างจังหวัด ทำให้มีโอกาสเดินทางบ่อย ได้ไปตรวจในหลากหลายธุรกิจ
รวมทั้งมีโอกาสได้พูดคุยกับคนในระดับต่างๆ ในหลากหลายธุรกิจ ทั้งพนักงานบัญชี ผู้จัดการฝ่ายบัญชี ทำให้เรามีโอกาสเห็นในรายละเอียดของแต่ละบริษัทแต่ละบริษัทที่เราตรวจนั้นมากกว่าที่บุคคลทั่วไปจะสามารถเห็น ซึ่งพี่มองว่าเป็นข้อดีในการเข้าไปเรียนรู้

แต่ในการเข้ามาทำงานในบริษัทตรวจสอบบัญชีข้ามชาติ (Big4) อย่าง PriceWaterhouseCoopers นั้น ทำให้มีโอกาสได้ตรวจในธุรกิจที่ใหญ่ในระดับประเทศ แต่ต้องแลกมาด้วยการทำงานที่หนัก ต้องทำงานแข่งกับเวลากดดันจากหลายๆ ฝ่าย ทั้งหัวหน้า เพื่อนร่วมงาน กดดันจากอารมณ์ของลูกค้าที่หลากหลาย ซึ่งในช่วงที่ปิดงบนั้นจะงานหนัก จนทำให้บางคนทนไม่ไหวถึงขั้นออกไปจากวิชาชีพไปเลยก็มีแต่งานนี้ก็ทำให้ได้เรียนรู้อะไรเยอะ ขึ้นอยู่กับว่าใครจะเก็บเกี่ยวไปได้มากน้อยแค่ไหน

แล้วถ้าพูดถึงงานด้านบัญชี นึกถึงอะไรบ้างคะ และน้องๆ ที่อยากจะเรียนบัญชี ควรรู้อะไรไว้ก่อนบ้าง ?

บางคนจะบอกว่างานบัญชีน่าเบื่อ เป็นงานส่วนใหญ่นั้นเกี่ยวข้องกับตัวเลข และเอกสารค่อนข้างมาก
เป็นงานที่ต้องใช้ความละเอียดรอบคอบค่อนข้างสูง หากคนสะเพร่า ก็คงปวดหัวไม่น้อย บางครั้งงานหนัก และเร่ง(ยิ่งถ้าช่วงปิดงบ) อาจจะไม่มีเวลาให้ครอบครัว เพื่อนๆ และแฟนไประยะนึงเลย ทำให้หลายๆ คนทนไม่ไหวเลิกที่จะทำไปเลย

งานส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับข้อมูลจำนวนมาก ต้อง update ความรู้อยู่เสมอ ซึ่งมาตรฐานการบัญชีนั้นก็มีการ update อยู่ตลอดเวลา ต้องมีบุคลิกที่น่าเชื่อถือ สามารถเป็นที่ปรึกษาให้ลูกค้าได้ เหมือนต้องรู้สิ่งที่ลูกค้าถามตลอด ต้องพยายามหาคำตอบให้ได้ แม้ว่าตัวเองจะไม่รู้ก็ตาม ทำให้กดดันพอสมควร

และหากจะสอบ CPA(Certified Public Accountant) ต้องมีระยะเวลาในการทำงานตรวจสอบ 3 ปี และทำงานให้ครบ 3,000 ชั่วโมง ถึงจะสามารถเซ็นงบได้ อันนี้เป็นเงื่อนไข ณ ปัจจุบันนะ ไม่แน่ในว่าอนาคตจะเปลี่ยนแปลงหรือป่าว ดังนั้นการจะทำงานด้านนี้มีเก่งอย่างเดียวไม่พอ ต้องอึดด้วย และส่วนใหญ่คนที่ทำทางด้านนี้จะมีสัดส่วนเป็นผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย (ในเมืองไทยนะ) และส่วนใหญ่เป็นโสด !!!

จากการที่พี่สอบถามจากอาจารย์ รวมทั้งประสบการณ์ตรงที่พี่เจอมานะ ส่วนใหญ่ทำงานบัญชีจะได้เปรียบตรงเข้าใจที่มาที่ไปของงบการเงิน เข้าใจว่าถ้าบริษัทถ้าทำอะไรแล้วจะมีผลกระทบกับอะไร ซึ่งสามารถนำไปต่อยอดในการทำงานทางด้านอื่นๆ ต่อไปได้ดี ส่วนใหญ่ถ้ามีความรู้ทางด้านนี้ สายงานที่ทำก็เริ่มต้นที่นักบัญชี ผู้ตรวจสอบบัญชี ต่อมาก็จะเป็นผู้จัดการแผนกบัญชี เติบโตเป็นหัวหน้าแผนกการเงิน (CFO) จนกระทั่งเป็นผู้บริหารก็เป็นได้

หากอยากทำงานทางด้านการเงินหรือทางด้านที่ปรึกษาภาษี การเรียนบัญชีแล้วหาความรู้เพิ่มเติมก็จะได้เปรียบในสาขาอื่น(อันนี้ในความเห็นพี่นะ) สรุปก็คือสายงานทางด้านบัญชี ก็สามารถเป็นได้หลายอย่าง เช่น นักบัญชี, ผู้ตรวจสอบบัญชี, IT audit ,หัวหน้าแผนกการเงิน(CFO), ที่ปรึกษา(Advisory) ทางด้านต่างๆ เช่น การวางระบบบัญชี, tax consult, IFRS (มาตรฐานรายงานทางการเงินระหว่างประเทศ), due diligence (การประเมินราคาทรัพย์สินก่อนจะทำการซื้อขาย) ฯลฯ

สุดท้าย อยากให้ฝากถึงน้องๆ ที่อยากเรียนด้านนี้หน่อยค่ะ

หลายๆ คนที่เข้ามาเรียนบัญชี ไม่รู้ด้วยซ้ำว่าบัญชีเรียนอะไร จบมาทำอะไร บางคนแค่สอบติด
แล้วที่บ้านอยากให้เรียนก็เลยเรียน บางคนคิดแค่ว่า จบแล้วหางานง่ายดี โดยที่ไม่รู้เลยว่าสิ่งที่เราเรียนในอนาคตที่จะเจอเป็นอย่างไร จะต้องไปเจออะไรบ้าง พี่เห็นหลายๆ คนอุตส่าห์เรียนมาตั้งนาน
สุดท้ายไม่ได้ใช้เลย เพราะเพิ่งค้นพบว่าตัวเองไม่ชอบ บางคนก็ต้องทนทำงานทีตัวเองไม่ชอบเพราะไม่รู้จะไปทำงานอะไร เลยอยากให้น้องๆ ที่กำลังหาข้อมูลอยู่ ค้นหาตัวเองให้เจอว่าชอบหรืออยากเป็นอะไรในอนาคต โดยอาจจะหาข้อมูลจากเว็บไซต์ต่างๆ คุยกับผู้ใหญ่หลายๆ คน ลองไปถามคนที่มีประสบการณ์ด้านนั้นโดยตรง ทำเท่าที่เราสามารถทำได้ เมื่อหาเจอแล้วก็ทุ่มกับมันให้เต็มที่ จะได้ไม่เสียใจในอนาคตว่า รู้งี้ น่าจะเรียน .....ก็ดี พี่เข้าใจว่ามันเป็นสิ่งที่ยากที่จะหาเจอว่าตัวเองจะชอบอะไร แต่อย่างน้อยก็พยายามให้ถึงที่สุดว่า ณ ขณะนั้นเราได้ทำเต็มที่แล้วนะ จะได้ไม่โทษตัวเองทีหลัง รวมทั้งตั้งใจอ่านหนังสือเพื่ออนาคตของตัวเองด้วยละ โชคดีนะครับน้องๆ !!!

          โอ้โห ฟังแล้วรู้สึกเป็นงานที่ทั้งยาก และท้าทายจริงๆ เลยนะเนี่ย แต่เชื่อเถอะว่าคงได้ประสบการณ์มากมายแน่ๆ แถมงานด้านบัญชียังดูเป็นสายงานที่ดูไม่ตัน สามารถเติบโตได้เรื่อยๆ ตั้งแต่พนักงานบัญชีธรรมดาจนกลายเป็น CEO ! ฟังดูน่าทึ่งทีเดียว ดังนั้นใครใจรักด้านบัญชีจริงๆ ล่ะก็ สู้ๆ เข้าไว้นะ !