เมลาโทนิน ฮอร์โมนนาฬิกาชีวิต "ปรับเป็น เก่งได้ สุขภาพดี" []

ใครชอบอ่านหนังสือตอนกลางคืน ต้องรู้จักเมลาโทนิน สารสื่อประสาทช่วยหลับสนิทกันหน่อยล่ะ
54,099 30
         ช่วงนี้น้องๆ ชาว Dek-D ส่วนใหญ่คงจะปิดเทอมกันอยู่ใช่ไหมคะ พี่เกียรติเชื่อว่ามีน้องๆ หลายๆ คนต้องนอนดึกแน่ๆ เลยใช่ไหมล่ะ พี่เกียรติก็นอนดึกเพราะพยายามดูซีรีส์ข้ามคืนเหมือนกัน (ไม่ควรเอาเยี่ยงอย่าง ฮ่าๆ) แต่เจ้ากรรมสังขารไม่ยอม! พี่หลับไปโดยไม่รู้ตัวแทบทุกคืน ก็เพราะร่างกายคนเราต้องการพักผ่อน สมองก็สั่งการให้ร่างกายหยุดพักทันที! ง่วงก็หลับเลย!

เมลาโทนิน ฮอร์โมนนาฬิกาชีวิต "ปรับเป็น เก่งได้ สุขภาพดี"

           
          แล้วทำไมเราถึงรู้สึกง่วงล่ะ? ส่วนหนึ่งก็เพราะในสมองของเรามีการสร้างสารสื่อประสาทชนิดหนึ่งจากต่อมไพเนียล (Pineal gland) ชื่อ "เมลาโทนิน" (Melatonin)  เมลาโทนินเป็นฮอร์โมนที่กระตุ้นให้เกิดภาวะต้องการการนอนหลับ เกิดจากอะมิโน ทริปโตฟิน (tryptophan) ที่ได้จากการกินพืชผัก และอาหารที่มีโปรตีนอย่างนมเป็นต้น ดังนั้นจึงมีนมบางยี่ห้อที่บอกว่ามีเมลาโทนินสูงกว่านมทั่วไป ดื่มแล้วนอนหลับสบาย หลับง่ายขึ้น แต่เรื่องว่าจะหลับง่ายจริงหรือไม่พี่เกียรติก็ยังไม่เห็นงานวิจัยยืนยันและยังไม่ได้ลองดื่มนะคะ

 
               นอกจากนี้ ความมืด ความสว่าง ก็เป็นปัจจัยให้กระตุ้นการสร้างเมลาโทนินด้วย พบว่าความมืดจะช่วยสร้างเมลาโทนินมากขึ้น ดังนั้นเมื่อคนเราอยู่ในที่มืดที่สลัวๆ จึงมักเกิดอาการง่วงนอนโดยธรรมชาติอยู่แล้ว เราจึงควรหลีกเลี่ยงการเดินทางในเวลากลางคืน เพราะเดี๋ยวจะเผลอหลับจนเกิดอุบัติเหตุได้ ปริมาณของเมลาโทนินจะเพิ่มสูงขึ้นในตอนกลางคืนเริ่มตั้งแต่ประมาณสี่ทุ่มถึงตีสาม และก็จะลงลดในช่วงเช้ามืดของวันใหม่ 


เมลาโทนิน ฮอร์โมนนาฬิกาชีวิต "ปรับเป็น เก่งได้ สุขภาพดี"       และจากช่วงเวลาการหลั่งของเมลาโทนินนี่เอง สำหรับใครที่ชอบอ่านหนังสือตอนกลางคืน พี่เกียรติขอแนะนำว่าควรเข้านอนแต่หัวค่ำ แล้วค่อยตื่นมาอ่านหนังสือตอนเช้ามืดสักตีสี่ดีกว่าค่ะ เพราะถ้าพยายามฝืนอ่านหนังสือแต่กลางคืนตะลุยยาวไปเลยทั้งคืน เราก็ต้องต้องสู้กับเมลาโทนินชวนง่วงชวนหลับ อีกทั้งความหิว เกม และอื่นๆ จนอ่านหนังสือไม่รู้เรื่องก็ได้ค่ะ 
 
          เมลาโทนินจึงเป็นฮอร์โมนช่วยปรับนาฬิกาชีวิต (Circadian Rhythm) หรือการที่ร่างกายเรารับรู้เวลาหลับ เวลาตื่นตัวได้อย่างเป็นระบบ สอดคล้องไปกับเวลาธรรมชาติ รวมถึงการปรับอุณหภูมิร่างกาย ความดันเลือด และการเต้นของหัวใจ  เมลาโทนินจึงเป็นฮอร์โมนที่มีบทบาทสำคัญมาก หากร่างกายสมดุลดีก็จะชะลอความแก่ได้ด้วยนะ


เมลาโทนิน ฮอร์โมนนาฬิกาชีวิต "ปรับเป็น เก่งได้ สุขภาพดี"
     ภาพ 1 - แสดงระบบการทำงานของระบบนาฬิกาชีวิต (Circadian Rhythm) เริ่มต้นจากตารับรู้แสงกลางวัน/กลางคืนส่งผลไปสู่ต่อมไพเนียล ต่อมไพเนียลก็สร้างเมลาโทนิน เมลาโทนินไปกระตุ้น SCN (Suprachiasmatic Nuclei: กลุ่มเซลล์ควบคุมกลไกสิ่งมีชีวิต) และไปส่งผลต่อสภาวะร่างกาย อุณหภูมิ ความดันเลือด การเต้นหัวใจ  และวงจรการหลับ-ตื่น /Image: seco-project.eu
               
       
เมลาโทนิน ฮอร์โมนนาฬิกาชีวิต "ปรับเป็น เก่งได้ สุขภาพดี"
ภาพ 2 - Image: michael_reuter, flickr.com 


          เมื่อเรามีอายุมากขึ้น การสร้างเมลาโทนินของร่างกายเราก็จะเริ่มเสื่อมลงเรื่อยๆ  ดังนั้นเด็กๆ ที่มีสุขภาพดีจึงมีระบบการสร้างเมลาทนินที่ดีกว่าผู้ใหญ่  ผู้ใหญ่จึงพบปัญหาหลับยากมากกว่าเด็กๆ ซึ่งในต่างประเทศก็มีอาหารเสริมประเภทเมลาโทนินเม็ด สำหรับคนที่มีปัญหาการนอนหลับ หรือคนที่ต้องทำงานเป็นกะ เดินทางไกลข้ามเขตเวลา จนมีปัญหา Jet lag แต่พี่เกียรติว่าสำหรับบ้านเราที่ส่วนใหญ่ไม่มีความเข้าใจเรื่องอาหารเสริมสุขภาพมากนัก เราจึงควรต้องปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนไปหามารับประทานเองดีกว่าค่ะ
           
        ถ้าถึงเวลากลางคืนแล้ว ถ้าน้องๆ ชาว Dek-D  ไม่มีภารกิจจำเป็น อย่ามัวแต่ฝืนความง่วงเลยนะคะ ไม่ต้องรีบจ้า เพราะเดี๋ยวพอเราโตขึ้นก็จะได้รู้เองว่า "อยากนอน..ก็นอนไม่ได้" นั้นเป็นอย่างไรแน่นอนค่ะ เชื่อพี่เกียรติสิ!  ฮ่าๆ เพราะฉะนั้นพวกเรามาวางแผนแบ่งเวลาเรียน  เวลาเล่น เวลาอ่านหนังสือ และพักผ่อนให้เพียงพอ เพื่อให้เจ้าเมลาโทนินได้ทำหน้าที่เต็มที่ เราก็มีสุขภาพดี สมองแจ่มใสด้วยจ้า 




แหล่งข้อมูล, ภาพประกอบ: 
- il.mahidol.ac.th/e-media/hormone/chapter6/pineal_gland.htm
- oknation.net/blog/print.php?id=663606
- flickr.com/photos/michaelreuter/4568203319/  (ภาพ 2)
- seco-project.eu/dev/labo/teams/physiopathology-of-circadian-rhythms.html  (ภาพ 1)



 
#สมอง #เมลาโทนิน #สารสื่อประสาท #พัฒนาสมอง

บทความที่นิยมอ่านต่อ

ยอดถูกใจสูงสุด

27 ความคิดเห็น

แสดงความคิดเห็น

บทความที่เปิดอ่านล่าสุด

ไม่มีบทความที่เปิดอ่านล่าสุด
เกี่ยวกับเรา ติดต่อ แจ้งปัญหา

เว็บ Dek-D

เข้าผ่านแอป ง่ายกว่า

ติดตั้งแอป
ติดตั้งแอป
ต้องการรับการแจ้งเตือนบทความใหม่ของหมวด ไหม?