ขุดค้นชีวิต "เด็กเอกโบราณคดี" กับภารกิจออกฟิลด์สุดสตรอง แห่งเดียวในไทยที่ศิลปากร []

วิว
        พักนี้เราจะเห็นกระแส #บุพเพสันนิวาส มาแรงครองท็อปเทรนด์ของไทยอย่างต่อเนื่อง เพราะดีงามทั้งนักแสดงและเนื้อเรื่อง แถมยังแฝงเรื่องราวในประวัติศาสตร์ไทยไว้ให้รับสาระกันเต็มๆ ด้วยเหตุนี้เอง ยอดผู้สมัครเข้าคณะโบราณคดีในระบบ SU-TCAS ของมหาวิทยาลัยศิลปากร จึงพุ่งสูงเป็นอันดับ 1 (จาก 14 คณะ) โดยมีอัตราการแข่งขัน 1:66 คาดว่าแรงบันดาลใจก็อาจมาจากนักแสดง “เกศสุรางค์” และ “รอมแพง” ผู้แต่งเรื่องบุพเพสันนิวาส ที่ล้วนแต่เป็นบัณฑิตจากคณะนี้

ขุดค้นชีวิต "เด็กเอกโบราณคดี" กับภารกิจออกฟิลด์สุดสตรอง แห่งเดียวในไทยที่ศิลปากร
 
        มหาวิทยาลัยสีเขียวเวอร์ริเดียนนี้เป็นแห่งเดียวในไทยที่เปิดคณะโบราณคดีขึ้น หากนับตั้งแต่เริ่มก่อตั้งในปี 2498 จนถึงตอนนี้ก็มีอายุกว่า 60 ปีแล้ว! จุดมุ่งหมายเดิมคือสร้างนักโบราณคดีที่จะเข้าไปทำงานในสังกัดกรมศิลปากร ปัจจุบันแบ่งออกเป็นหลายภาควิชาที่น่าสนใจ ทั้งภาคโบราณคดี ประวัติศาสตร์ศิลปะ ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น มานุษยวิทยา ภาษาไทย ภาษาตะวันตก และภาษาตะวันออก ปกติแล้วที่ตั้งคณะจะอยู่ที่วังท่าพระ เขตพระบรมมหาราชวัง จ.กรุงเทพฯ แต่ตอนนี้ปิดปรับปรุงชั่วคราว จึงย้ายมาที่ศูนย์สันสกฤตศึกษา แถวๆ เขตทวีวัฒนา
 
        ...และในวันนี้ เราจะพาไปขุดเจาะสำรวจ "ภาควิชาโบราณคดี" (ต่อไปนี้จะเรียกว่าเอกโบราณ) ที่บอกเลยว่า มีเสน่ห์สำหรับคนที่หลงใหลเรื่องราวในอดีตมากกก แถมมีการออกฟิลด์ที่ทั้งเหนื่อย สนุก และท้าทาย แต่กระซิบนิดนึงว่าไม่สตรองจริงอยู่ไม่ได้นะ ถ้าออเจ้าพร้อมสำรวจแล้ว...ตามข้ามาเถิด!

ขุดค้นชีวิต "เด็กเอกโบราณคดี" กับภารกิจออกฟิลด์สุดสตรอง แห่งเดียวในไทยที่ศิลปากร
 
        จำนวนนักศึกษาในรุ่น: ปกติจะวางกรอบไว้ว่ารับไม่เกิน 40 คน
        วิธีการสอบเข้า: ระบบ SU-TCAS ระบบสอบตรง และโควตาความสามารถพิเศษเกี่ยวกับศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น

 

เปิดห้องเรียนการศึกษาอดีตของมนุษย์

        เด็กเอกโบราณจะศึกษาพฤติกรรมความคิดของมนุษย์ในอดีตผ่านหลักฐานทางโบราณคดี และมีจุดเด่นคือการออกไปสำรวจและขุดค้นทางโบราณคดี หรือสิ่งที่หลงเหลือจากอดีตที่เกี่ยวข้องกับมนุษย์ในอดีต เช่น กระดูกมนุษย์ กระดูกสัตว์ เครื่องมือหิน เครื่องประดับโลหะ เศษพืช เป็นต้น นักโบราณคดีจะรวบรวม วิเคราะห์ และแปลความหลักฐานทางโบราณคดีเพื่อให้เข้าใจถึงมนุษย์ในอดีตแง่มุมต่างๆ เช่น ความเป็นอยู่ อาหารการกิน โรคภัย เทคโนโลยีการผลิตเครื่องมือเครื่องใช้ เครื่องประดับ ความเชื่อ  ซึ่งจำเป็นต้องใช้ทั้งแนวคิดด้านมนุษยศาสตร์-สังคมศาสตร์ ร่วมกับแนวทางทางวิทยาศาสตร์ร่วมกันเพื่อให้เข้าใจทั้งหลักฐานทางโบราณคดีและมนุษย์ที่เป็นเจ้าของ ดังนั้นโบราณคดีเองจึงมีความเป็นทั้งศาสตร์และศิลป์ร่วมกันเสมอ

        ความท้าทายอย่างหนึ่งคือ ปกติเราจะไม่ค่อยได้ยินคำนี้ในระดับมัธยม อย่างมากก็แค่เรียนประวัติศาสตร์ในวิชาสังคมศึกษา ซึ่งก็ต่างกับโบราณคดีโดยสิ้นเชิง นักศึกษาเอกนี้จึงเหมือนได้มาเจออีกโลกนึงเลยค่ะ 

ขุดค้นชีวิต "เด็กเอกโบราณคดี" กับภารกิจออกฟิลด์สุดสตรอง แห่งเดียวในไทยที่ศิลปากร
(สังเกตว่าคณะนี้ไม่ได้บังคับใส่ชุดนักศึกษาค่ะ)

        สำหรับสโคปเนื้อหาจะแบ่งออกเป็น 2 ส่วนใหญ่ๆ

        1. วิชาที่สอนให้เป็น "นักโบราณคดี" ได้แก่ สำรวจ (เรียนตอนปี 1) ขุดค้น (เรียนตอนปี 2) และแปลความ (เรียนตอนปี 3) ดังนั้นวิชาที่ต้องออกฟิลด์ของนักศึกษาแต่ละชั้นปีจะมีเป้าหมายไม่เหมือนกัน ซึ่งเราจะว่ากันต่อในพาร์ตการออกฟิลด์ค่ะ

        2. องค์ความรู้ที่ต้องรู้ต้องจำพร้อมทำงานจริง แต่ละปีเรียนไม่เหมือนกัน

       ปี 1 เรียนโบราณคดีเบื้องต้น
       ปี 2 เรียนโบราณคดีสมัยประวัติศาสตร์ไทยประเทศไทยก่อนและหลังพุทธศตวรรษที่ 19 (ไล่ตามอายุสมัย ทวารวดี ศรีวิชัย เขมร สุโขทัย อยุธยา ธนบุรี-รัตนโกสินทร์) และโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์
       ปี 3 เรียนการทำวิจัยทางโบราณคดี (ฝึกให้นักศึกษาคิด วิเคราะห์ และตอบคำถามอย่างเป็นระบบตามแนวทางโบราณคดี)
       ปี 4 หาประเด็นที่น่าสนใจและทำเป็นการวิจัยส่วนบุคคล โดยประยุกต์ใช้ความรู้จาก 4 ปีที่ผ่านมา 
 
        สำหรับเรียนวิชาที่เกี่ยวกับการทำงานทางโบราณคดี นักศึกษาเอกโบราณก็จะได้เรียนเช่นกัน เช่น ธรณีโบราณคดี เช่น ธรณีโบราณคดี พิพิธภัณฑสถานวิทยา การจัดการทรัพยากรทางวัฒนธรรม การทำผัง วาดภาพ และถ่ายภาพในงานโบราณคดี วิทยาศาสตร์โบราณคดี การวิเคราะห์กระดูกมนุษย์ เทคโนโลยีสมัยโบราณ เป็นต้น

ขุดค้นชีวิต "เด็กเอกโบราณคดี" กับภารกิจออกฟิลด์สุดสตรอง แห่งเดียวในไทยที่ศิลปากร
       วิชาการวาดแผนผัง จะนำไปใช้ตอนทำงานจริง เพราะต้องวาดโบราณวัตถุ และวาดว่าแหล่งนั้นมีอะไรบ้าง
Photo Credit: Department of Archaeology. SU

       นอกจากวิชาทั้งกลุ่มทักษะและองค์ความรู้ที่จะช่วยเตรียมพร้อมให้นักศึกษาจบไปทำงานสายโบราณคดีได้ และมีความรู้เข้าใจประเด็นต่างๆ ที่ต้องประยุกต์ในการทำงานจริงแล้ว ยังมี "วิชาโท" ที่เด็กเอกโบราณต้องเรียนตอนปี 2 - 4 ซึ่งมีหลากหลายวิชาให้เรียนตามกลุ่มวิชานั้นๆ เช่น เลือกโทของภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ ก็จะได้เรียนศิลปะต่างๆ เป็นต้น โดยการเลือกวิชาโทจะทำให้นักศึกษามีความรู้กว้างขึ้น และนำมาเชื่อมโยงกับวิชาหลักของตัวเองได้

ขุดค้นชีวิต "เด็กเอกโบราณคดี" กับภารกิจออกฟิลด์สุดสตรอง แห่งเดียวในไทยที่ศิลปากร

ขุดค้นชีวิต "เด็กเอกโบราณคดี" กับภารกิจออกฟิลด์สุดสตรอง แห่งเดียวในไทยที่ศิลปากร

        ส่วนวิทยากรที่เชิญมาให้ความรู้ ก็จะมีทั้งไทยและต่างประเทศ เช่น นักโบราณคดีจากกรมศิลปากร หรือด้านวิชาอื่นๆ ที่เกี่ยวกับวิชาเรียน สำหรับเรื่องขุดๆ เจาะๆ ก็มีเชิญผู้เชี่ยวชาญมาเช่นกันค่ะ เพราะพอไปอยู่หน้าไซต์งานจริงๆ อาจเจอปัญหาหลายรูปแบบที่ต้องอาศัยการเรียนรู้จากประสบการณ์หลายๆ คน

 

“การออกฟิลด์” เรื่องใหญ่ของเด็กโบฯ

        ถ้าได้เข้ามาเป็นนักศึกษาของเอกนี้แล้ว ไม่ต้องกลัวที่จะต้องอุดอู้อยู่แต่ในห้องเลกเชอร์เลยค่ะ เพราะ “การลงภาคสนาม” หรือที่เรียกว่า "การออกฟิลด์" คือเรื่องใหญ่ของเด็กโบราณฯ โดยเค้าจะกำหนดให้ออกฟิลด์ตั้งแต่ ปี 1 เทอม 2 ปกติจะออกหน้างาน 15 วัน (สำรวจและขุดค้น) และกลับมาทำงานที่คณะอีก 15-30 วัน (วิเคราะห์ แปลความ และเขียนรายงาน) 

        เป้าหมายหลักๆ ของการออกฟิลด์ คือ ค้นหาและประเมินแหล่งโบราณคดีและหลักฐานทางโบราณคดีด้วยวิธีการทางโบราณคดี คือ สำรวจและขุดค้น เพื่อทำความเข้าใจเกี่ยวกับมนุษย์ในอดีตที่เคยอยู่ในพื้นที่ทำงาน โดยปี 1 เรียนสำรวจ ปี 2 เรียนขุดค้น และ ปี 3 เรียนการวิเคราะห์และแปลความ หน้าที่ในการออกฟิลด์จึงต่างกันออกไป ดังนี้

        ปี 1 มีหน้าที่ออกสำเร็จเป็นหลัก แต่จะกลับมาช่วยพี่ๆ ทำงานในหลุมขุดค้นเช่นกัน (แต่ยังไม่เข้มข้นมาก) ขณะที่ปี 2 - 3 จะได้ทำงานขุดค้นทางโบราณคดีเป็นหลัก สำหรับ ปี 3 จะเต็มที่หน่อยเพราะต้องเป็นพี่ใหญ่ฝึกการคุมงานภาคสนามและดูแลน้องๆ ในภาพรวมทั้ง 3 ปีจะทำร่วมกันและเกื้อหนุนกันและกันตลอด เพราะงานโบราณคดีไม่สามารถทำด้วยตัวคนเดียวได้    

    

        นักศึกษาเอกโบราณคนหนึ่งเล่าบรรยากาศให้ฟังว่า “การออกฟิลด์คือการที่เด็ก 30 คนของชั้นปี 1 - 3 รวมแล้ว 90 คน รวมอาจารย์อีก 10 ท่าน ไปอยู่ที่เดียวกัน เจอหน้ากันทั้งวัน เป็นเวลาสองสัปดาห์ พอไปปุ๊บจะได้รับอนุญาตให้ไปเที่ยวหรือให้พ่อแม่มาเยี่ยมได้แค่วันเดียวคือ “วันพักหลุม” ทุกวันจะไปหลุมขุดเพื่อทำงานตั้งแต่ 8 โมงเช้า อาจารย์ก็จะไกด์จุดประสงค์มาให้ แล้วแต่ละชั้นปีก็แบ่งหน้าที่กันรับผิดชอบ เพราะแต่ละชั้นปีเรียนไม่เหมือนกัน แต่จะเกี่ยวข้องกัน”
 
        ฟิลด์ใหญ่ของเอกโบราณจะจำลองชีวิตนักโบราณคดีจริงๆ เหมือนซักซ้อมการไปทำงานเป็นนักโบราณคดีในกรมศิลปากรเลยค่ะ นักศึกษาต้องจัดการอะไรเองทั้งหมด ตั้งแต่การขุดค้น ดีลกับคน หรือดีลกับชาวบ้านที่เค้าอาจไม่เห็นด้วยกับการขุดค้น ฯลฯ หากมีปัญหาอาจารย์จึงจะยื่นมือเข้ามาช่วย ทั้งนี้ ถ้าเราโดนอาจารย์ส่งกลับกลางคืนหรือไม่ไปในวันฟิลด์ จะต้องติด F แล้วลงเรียนใหม่ ดังนั้นเราจะไม่มีทางจบเอกนี้ได้เลยถ้าไม่ผ่านฟิลด์ครบ 3 ตัว

       ...และนี่เป็นหนึ่งในเหตุผลว่าทำไมเด็กเอกนี้ต้องสตรองค่ะ การออกฟิลด์คือช่วงวัดใจเลยว่าเราเหมาะกับทางนี้มั้ย เพราะหนึ่งในนักศึกษาเล่าว่า เพื่อนบางคนหายไปเลยหลังจากกลับจากฟิลด์ พูดง่ายๆ คือลาออกไปเรียบร้อย หรืออีกกรณีคือย้ายเอกเพราะเป็นโรคประจำตัว ทำให้ไม่สามารถออกฟิลด์ที่ทั้งเหนื่อยและหนักติดต่อกันหลายๆ วันแบบนี้ได้


คำถามยอดฮิต “เด็กโบฯ จบไปทำอะไร?”

        คนที่จบเอกโบราณคดีจะได้วุฒิศิลปศาสตร์บัณฑิต (โบราณคดี) ดังนั้นจะมีอาชีพนักโบราณคดีรองรับอยู่แล้วค่ะ งานตรงสายก็จะมีทั้งนักโบราณคดีในกรมศิลปากร นักโบราณคดีอิสระ ภัณฑารักษ์ (ผู้ดูแลพิพิธภัณฑ์หรือนิทรรศการ) ฯลฯ และมีงานที่เกี่ยวข้องกับข้อกฎหมายด้วย เช่น เวลามีบริษัทใหญ่ๆ จะก่อสร้าง เขาก็ต้องดูว่ามันจะกระทบโบราณสถานมั้ย เลยต้องจ้างนักโบราณคดีมาตรวจสอบและเซ็นอนุมัติ

        นอกจากนี้เอกโบราณยังสอนให้ทำเป็นทุกอย่างและปรับตัวได้กับทุกสภาวะ นักศึกษาที่จบไปจึงทำงานอย่างอื่นได้ด้วย เช่น ครูประวัติศาสตร์ ครูสังคม อาจารย์ แอร์โฮสเตส นักเดินเรือ โบรกเกอร์ ฯลฯ แล้วแต่ความถนัดของคนๆ นั้น

ขุดค้นชีวิต "เด็กเอกโบราณคดี" กับภารกิจออกฟิลด์สุดสตรอง แห่งเดียวในไทยที่ศิลปากร
 
      
 
     เรียกได้ว่าการขุดค้นเพื่อศึกษาอดีตจากหลักฐานที่ฝังอยู่ใต้ดิน คือเอกลักษณ์ที่โดดเด่นของเอกนี้เลยค่ะ ถ้าชาว Dek-D คนไหนอ่านจบแล้วรู้สึกเหมือนเจอคณะที่ใช่ แล้วมั่นใจว่าตัวเองใจรักและสตรองพอจะเรียนเอกโบราณคดีซึ่งมีแห่งเดียวในไทยนี้ อย่ารอช้าที่จะเก็บไว้เป็นตัวเลือกอันดับต้นๆ พร้อมกับฟิตอ่านหนังสือเตรียมแข่งในสนามสอบด้วยนะคะ ^^
https://www.dek-d.com/content/listwriter.php?writer=dekdspy

สายสืบเด็กดี - ผู้เขียน

[ดูผลงานที่ผ่านมา]

#การศึกษา #โบราณคดี #ประวัติศาสตร์ศิลปะ #ศิลปากร #บุพเพสันนิวาส #รอมแพง #ศิลปะ #เกศสุรางค์

บทความที่นิยมอ่านต่อ

ยอดถูกใจสูงสุด

แสดงความคิดเห็น

บทความที่เปิดอ่านล่าสุด

ไม่มีบทความที่เปิดอ่านล่าสุด
เกี่ยวกับเรา ติดต่อ แจ้งปัญหา

เว็บ Dek-D

เข้าผ่านแอป ง่ายกว่า

ติดตั้งแอป
ติดตั้งแอป
ต้องการรับการแจ้งเตือนบทความใหม่ของหมวด ไหม?