/>

5 ปฏิทิน "ไม่ธรรมดา" ที่จะทำให้ปีหน้าไม่ธรรมดาอีกต่อไป []

วิว
     สวัสดีค่ะน้องๆ ชาว Dek-D.com ใกล้จะปีใหม่แล้ว วันนี้ พี่พิซซ่า เลยมีความรู้เกี่ยวกับปฏิทินต่างๆ มาฝากค่ะ ยังมีฏิทินอีกหลายประเทศที่นับในแบบของตัวเอง มาดูกันว่ามีปฏิทินที่ไหนน่าสนใจบ้าง และเขานับปีหน้าเป็นปีอะไรกัน


ปฏิทินโรมัน (Roman Calendar)


     ปฏิทินโรมันเป็นต้นแบบสำคัญของปฏิทินที่เราใช้กันอยู่ในปัจจุบัน ปฏิทินโรมันมีการพัฒนาอยู่ตลอดยุคของอาณาจักรโรมัน โดยเริ่มจากการเป็นปฏิทินจันทรคติที่ได้รับอิทธิพลมาจากปฏิทินกรีกก่อน จากนั้นก็พัฒนาเป็นปฏิทินแบบ 10 เดือนที่เริ่มนับเดือนแรกจากวันวสันตวิษุวัต (วันที่กลางวันยาวเท่ากับกลางคืนพอดีในฤดูใบไม้ผลิ) ชาวโรมันเชื่อกันว่าโรมิวลัสผู้ก่อตั้งกรุงโรมเป็นผู้ที่คิดค้นปฏิทินแบบนี้ขึ้น จึงเรียกว่าปฏิทินของโรมิวลัส เดือนทั้ง 10 ของปฏิทินของโรมิวลัสได้แก่
 
  Martius      (31 วัน)
  Aprilis        (30 วัน)
  Maius        (31 วัน)
  Iunius       (30 วัน)
  Quintilis     (31 วัน)
  Sextilis       (30 วัน)
  September (30 วัน)
  October     (31 วัน)
  November  (30 วัน)
  December  (30 วัน)

     เมื่อรวมกันแล้วหนึ่งปีปฏิทินจะมี 304 วันเท่านั้น ส่วนช่วงฤดูหนาวหลังวันสุดท้ายของเดือน December จนไปถึงฤดูใบไม้ผลิในเดือน Martius จะไม่นับเข้าเดือนใดเดือนหนึ่ง



ภูตสาว Egeria สอนกฎหมายให้นูม่าทำไปปกครองกรุงโรม
Photo: Anna Ottani Cavina, Spanish Embassy to the Holy See, Rome, 1806

     การพัฒนาปฏิทินครั้งสำคัญถัดมาคือการพัฒนาโดยกษัตริย์นูม่า ปอมปิลิอัส (Numa Pompilius) กษัตริย์องค์ถัดมาจากโรมิวลัส เนื่องจากชาวโรมันมองว่าเลขคู่เป็นเลขโชคร้าย นูม่าจึงคิดจะทำปฏิทินใหม่ให้จำนวนวันในแต่ละเดือนไม่ใช่เลขคู่อย่าง 30 จึงหักวันออกหนึ่งวันจากเดือนที่มี 30 วันทั้ง 6 เดือน จากนั้นก็นำ 6 วันที่หักออกมาไปรวมกับ 51 วันของฤดูหนาวที่ไม่ได้อยู่ในปีปฏิทินทำให้รวมเป็น 57 วัน แล้วก็แบ่ง 57 วันนี้ออกเป็น 2 เดือนใหม่เพิ่มเข้าไปในปีปฏิทิน กลายเป็นเดือน Ianuarius กับเดือน Februarius โดยให้เดือน Ianuarius มี 29 วัน ส่วนเดือน Februarius ให้มี 28 วันที่เป็นเลขคู่อันโชคร้ายไปซะ (แต่รับได้เพราะเดือนนั้นเป็นเดือนแห่งการชำระล้างพอดี) ทำให้ปฏิทินของนูม่ามีปีละ 12 เดือน 355 วัน แบ่งเป็น
 
  Ianuarius    (29 วัน)
  Februarius  (28 วัน)
  Martius       (31 วัน)
  Aprilis        (29 วัน)
  Maius         (31 วัน)
  Iunius        (29 วัน)
  Quintilis      (31 วัน)
  Sextilis        (29 วัน)
  September  (29 วัน)
  October      (31 วัน)
  November   (29 วัน)
  December   (29 วัน)



ปฏิทินจูเลียน (Julian Calendar)



ซีซาร์กำลังจะถูกลอบสังหาร
Photo: Piloty, Karl Theodor von

     จูเลียส ซีซาร์ (Julius Caesar) ปฏิรูปปฏิทินโรมันอีกครั้งในปี 46 ก่อนคริสตกาล โดยเริ่มมีผลตั้งแต่วันที่ 1 Ianuarius ปี 45 ก่อนคริสตกาล และได้กลายมาเป็นปฏิทินสากลของซีกโลกตะวันตกมาเป็นเวลากว่า 1,600 ปี สาเหตุที่จูเลียสต้องพัฒนาปฏิทินใหม่ก็เพราะปฏิทินของนูม่ามี 355 วัน ทำให้ต้องคอยแทรกเดือนพิเศษที่มี 27 - 28 วันเข้าไปช่วงระหว่างเดือนที่ 2 และ 3 ของปีอยู่เรื่อยๆ เพื่อคอยปรับวันให้ตรงกับความเป็นจริง ทำให้เกิดปัญหาเมื่อบางปีมี 355 วัน แล้วอยู่ดีๆ อีกปีกลายเป็น 377 หรือ 378 วัน เขายังคงให้ 1 ปีมี 12 เดือนอยู่เหมือนเดิม แต่เกลี่ยจำนวนวันในแต่ละเดือนใหม่ซะ และให้เพิ่ม 1 วันเข้าไปหลังวันที่ 23 ของเดือนที่ 2 ทุกๆ 4 ปี
 
  Ianuarius (31 วัน)
  Februarius (28-29 วัน)
  Martius (31 วัน)
  Aprilis (30 วัน)
  Maius (31 วัน)
  Iunius (30 วัน)
  Quintilis (31 วัน)
  Sextilis (31 วัน)
  September (30 วัน)
  October (31 วัน)
  November (30 วัน)
  December (31 วัน)

     สองปีหลังจากเริ่มใช้ปฏิทินจูเลียน เดือนที่ 7 ที่เคยชื่อ Quintilis ถูกเปลี่ยนชื่อใหม่เป็น Iulius เพื่อให้เกียรติกับจูเลียส ซีซาร์ โดยมาร์ค แอนโทนี จากนั้นในปีค.ศ. 8 เดือนที่ 8 ที่เคยชื่อ Sextilis ก็ถูกเปลี่ยนชื่อเป็น Augustus เพื่อเป็นเกียรติแก่จักรพรรดิออกัสตัส (Augustus) อันที่จริงก็มีอีกหลายเดือนที่ถูกกษัตริย์องค์ต่อๆ มาเปลี่ยนชื่อเดือนเป็นชื่อตัวเอง แต่ก็ไม่มีชื่อไหนที่อยู่รอดพ้นรัชสมัยของพระองค์นั้นๆ เลย



ปฏิทินเกรโกเรียน (Gregorian Calendar)



สมเด็จพระสันตปาปาเกรกอรีที่ 13
Photo: Pope Gregory XIII, portrait by Lavinia Fontana

     ปฏิทินเกรโกเรียนคือปฏิทินมาตรฐานสากลที่นิยมใช้กันทั่วโลกปัจจุบัน หรือก็คือปฏิทินที่เราใช้กันอยู่ทุกวันนี้ค่ะ ปฏิทินเกรโกเรียนพัฒนามาจากปฏิทินจูเลียนโดยทำให้มีความแม่นยำขึ้น จากเดิมที่หนึ่งปีปฏิทินจูเลียนมี 365.25 วัน ซึ่งยาวกว่าการโคจรรอบดวงอาทิตย์จริงของโลกที่รวมแล้วจะมีวันสั้นกว่านั้นเล็กน้อย ทำให้ในแต่ละปีนับวันอีสเตอร์เลื่อนไปไกลขึ้นเรื่อยๆ จากที่เคยเป็นวันวสันตวิษุวัตในเดือนมีนาคมก็ร่นวันไปไกลขึ้นกว่าเดิม

     ในยุคที่เพิ่งเริ่มใช้ปฏิทินจูเลียนก็ไม่รู้สึกหรอกว่าหนึ่งปีปฏิทินมันนานกว่าปีจริงๆ เพราะต้องรอตั้ง 134 ปีถึงจะรู้ว่ามี 1 วันเกินมาเต็มๆ ดังนั้นพอรู้สึกตัวกันอีกทีว่าวันมันเลยไปไกลแล้วนะ ก็ตั้งพันกว่าปีถัดมา ในปีค.ศ. 1582 วันอีสเตอร์เคลื่อนไปจากวันที่ควรเป็นถึง 10 วัน สมเด็จพระสันตปาปาเกรกอรีที่ 13 (Pope Gregory XIII) จึงแนะนำให้ใช้ปฏิทินรูปแบบใหม่ที่ปรับให้แม่นยำมากขึ้นในเดือนตุลาคมปีค.ศ. 1582 ค่ะ เพื่อให้วันสำคัญทางศาสนาต่างๆ อยู่ในช่วงวันเดียวกับที่เคยเป็นในสมัยโบราณ ช่วงแรกมีแค่กลุ่มประเทศคาธอลิกที่นำปฏิทินเกรโกเรียนไปใช้ แต่ยิ่งเวลาผ่านไปประเทศอื่นๆ ก็ทยอยหันมาใช้ด้วยเรื่อยๆ บางประเทศเพิ่งเริ่มใช้เมื่อไม่กี่สิบปีนี้เองด้วยซ้ำค่ะ

     ตอนนี้อาจจะสงสัยกันแล้วว่าแล้วปฏิทินเกรโกเรียนมันต่างจากปฏิทินจูเลียนยังไงในเมื่อก็มีจำนวนวันเท่ากัน มีเพิ่ม 1 วันทุก 4 ปีเหมือนกันด้วย แล้วมันจะแม่นยำกว่ายังไง จริงๆ แล้วปฏิทินเกรโกเรียนไม่ได้เพิ่ม 1 วันทุก 4 ปีเสมอเหมือนปฏิทินจูเลียนนะคะ เพราะปฏิทินเกรโกเรียนจะงดเพิ่ม 3 วันทุกๆ 400 ปีค่ะ เมื่อหารเฉลี่ยแล้วปฏิทินจูเลียนจะมี 365.25 วันต่อปี ในขณะที่ปฏิทินเกรโกเรียนจะมี 365.2425 วันต่อปี (หรือ 365 วัน 5 ชั่วโมง 49 นาที 12 วินาที) ซึ่งใกล้เคียงกับการโคจรของโลกมากขึ้น ทำให้ทุก 400 ปีทุกอย่างจะวนกลับมาเป๊ะเหมือนเดิม ส่วนการแปลงวันจากปฏิทินเกรโกเรียนเป็นปฏิทินจูเลียนคือให้ลบ 13 วันค่ะ



ปฏิทินไบแซนไทน์ (Byzantine Calendar)


     ปฏิทินไบแซนไทน์เป็นปฏิทินสากลของกลุ่มดินแดนที่เป็นคริสต์ออร์โธด็อกซ์ (ค.ศ. 691 - 1728) อาณาจักรไบแซนไทน์ (ค.ศ. 988 - 1453) และในรัสเซีย (ค.ศ. 988 - 1700) การนับวันจะเหมือนกับปฏิทินจูเลียนเป๊ะ แต่จะเริ่มปีใหม่ในวันที่ 1 September แทน อีกหนึ่งสิ่งที่ต่างกันคือการนับปีค่ะ ปฏิทินไบแซนไทน์เริ่มนับปีแรกจากวันที่พระเจ้าเริ่มสร้างโลกตามพระคัมภีร์ โดยถือว่าเริ่มเมื่อ 5,509 ปีก่อนคริสตกาล ดังนั้นวันแรกสุดของปฏิทินไบแซนไทน์หรือวันแรกของ Year One เลยคือวันที่ 1 กันยายน ปี 5509 ก่อนคริสตกาล (เมื่อเทียบตามปฏิทินจูเลียน) ปีใหม่ปี 7525 ของปฏิทินไบแซนไทน์คือวันที่ 14 กันยายน ค.ศ. 2016 ในแบบปฏิทินเกรโกเรียนที่เราใช้กัน



ปฏิทินชูเช (Juche Calendar)



คิมอิลซองสมัยหนุ่มๆ

     หลายประเทศมีระบบการนับปีตามรัชสมัยของประมุขของประเทศองค์ปัจจุบัน เช่นปี 2016 คือปีเฮย์เซย์ที่ 28 ของญี่ปุ่นที่นับตามรัชสมัยของสมเด็จพระจักรพรรดิอะกิฮิโตะ แต่ขอยกอีกปฏิทินที่น่าสนใจมาแนะนำค่ะ นั่นคือปฏิทินชูเช ปฏิทินของเกาหลีเหนือนั่นเอง เดิมคาบสมุทรเกาหลีจะใช้ปฏิทินทางจันทรคติที่ดัดแปลงมาจากปฏิทินทางจันทรคติของจีน กระทั่งเริ่มใช้ปฏิทินเกรโกเรียนตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 1896 เป็นต้นมา แต่เกาหลีก็ยังมีวิธีนับปีของตัวเองอยู่ด้วย โดยเริ่มนับปี 2333 ก่อนคริสตกาลเป็นปีทันกุนที่ 1 ซึ่งเป็นปีที่พระเจ้าทันกุนก่อตั้งอาณาจักรโกโชซอน เกาหลีใต้เลิกใช้การนับปีทันกุนตั้งแต่ปีค.ศ. 1961 ส่วนเกาหลีเหนือเลิกใช้ในปีค.ศ. 1997 ค่ะ

     เกาหลีเหนือเปลี่ยนมาใช้การนับปีแบบปฏิทินชูเชแทน (ส่วนเรื่องวันกับเดือนยังตามปฏิทินเกรโกเรียนอยู่) โดยเริ่มนับปีชูเชที่ 1 เป็นปีที่ท่านผู้นำคิมอิลซองเกิด (ค.ศ.1912) นั่นเอง เกาหลีเหนือเริ่มใช้ปฏิทินนี้ในปีค.ศ. 1997 สามปีหลังคิมอิลซองเสียชีวิต ดังนั้นปีค.ศ. 2017 ตรงกับปีชูเชที่ 106 ค่ะ


     แม้ทุกวันนี้จะนิยมใช้ปฏิทินเกรโกเรียนกันเป็นปฏิทินสากล แต่หลายวัฒนธรรมก็ยังมีการใช้ปฏิทินของตัวเองสำหรับใช้เฉพาะกลุ่มหรือใช้สำหรับวันสำคัญทางวัฒนธรรมอยู่ เช่นประเทศไทยที่ยังใช้ปีพุทธศักราชกันอยู่ในประเทศ (ซึ่งไม่ตรงกับของเมียนมาร์และศรีลังกา) หรือทางเอเชียตะวันออกที่นิยมปฏิทินทางจันทรคติกันอยู่ หรือชาวมุสลิมที่ใช้ปฏิทินฮิจเราะห์ ดังนั้นการศึกษาเรื่องปฏิทินก็ช่วยให้ความรู้ด้านวัฒนธรรมเกี่ยวกับชนชาตินั้นๆ ได้ค่ะ
https://www.dek-d.com/content/listwriter.php?writer=pizza

พี่พิซซ่า - ผู้เขียน

คอลัมนิสต์ฝ่ายเรียนต่อนอก

[ดูผลงานที่ผ่านมา]

#ปฏิทิน #ศักราช #เกาหลี #คริสตศักราช #พุทธศักราช

บทความที่นิยมอ่านต่อ

ยอดถูกใจสูงสุด

แสดงความคิดเห็น

บทความที่เปิดอ่านล่าสุด

ไม่มีบทความที่เปิดอ่านล่าสุด
เกี่ยวกับเรา ติดต่อ แจ้งปัญหา

เว็บ Dek-D

เข้าผ่านแอป ง่ายกว่า

ติดตั้งแอป
ติดตั้งแอป
ต้องการรับการแจ้งเตือนบทความใหม่ของหมวด ไหม?