รู้ไหม "บุคคลในหัวเข็มขัด" ของเด็กอาชีวะ เขาเป็นใคร ?

          สวัสดีครับ เรื่องน่ารู้สายอาชีพเวียนบรรจบครบรอบอีกสัปดาห์แล้ว สาธุ (พูดยังกะวันสำคัญทางศาสนา 555) วันนี้ยังอยู่กับ พี่ลาเต้ เช่นเคยนะคร้าบ กับเรื่องราวของสายอาชีพที่หลายคนไม่เคยรู้ ว้าววว O_O

          น้องๆ หลายคนที่มีเพื่อนอยู่สายอาชีพคงเคยสงสัยว่า “หัวเข็มขัดของเพื่อนที่เรียนสายอาชีพ เป็นรูปของใคร” หรือ “อนุสาวรีย์ที่เราเห็นตามวิทยาลัยเทคนิคต่างๆ นี่คือใคร และทำไมถึงมีอยู่ทุกวิทยาลัย ทุกจังหวัดเลย” วันนี้ พี่ลาเต้ มีคำตอบมาบอกแล้วครับ

          รูปที่ปรากฏในหัวเข็มขัด หรือปักอยู่ในเสื้อช้อป หรือเป็นอนุสาวรีย์ในวิทยาลัยสายอาชีพตามจังหวัดต่างๆ แม้จริงแล้ว ท่านคือ “พระวิศวกรรม” หรืออีกชื่อคือ “พระวิษณุกรรม” ตามตำนานแล้ว ท่านเป็นเทวดานายช่างใหญ่ของพระอินทร์ เป็นผู้สร้างเครื่องมือสิ่งของต่างๆ ให้เกิดขึ้น และเป็นแบบอย่างให้กับมนุษย์สืบมา

รูปจำลอง "องค์พระวิษณุกรรม" ที่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ วิทยาเขตเพาะช่าง
ซึ่งได้รับการขนานนามจากเด็กอาชีวะทุกคนว่า "รูปจำลองขององค์ท่านหุ่นนี้ งดงามที่สุดในประเทศไทย" 

          บางช่วงของตำนานมีการเล่าว่า “พระวิศวกรรมรับเทวโองการต่างๆ จากพระอินทร์ เพื่อสร้างอุปกรณ์ สิ่งของ อาคารต่างๆ มากมาย และเป็นผู้นำวิชาช่างมาสอนแก่มนุษย์ นับแต่นั้นมามนุษย์จึงรู้จักการสร้าง และใช้งานสิ่งของต่างๆ จนมีการพัฒนารูปแบบมาจนถึงปัจจุบันนี้”

          หากสังเกตดีๆ ช่างไทยแขนงต่างๆ จะให้ความเคารพบูชาพระวิศวกรรมในฐานะครูช่าง หรือเทพแห่งวิศวกรรมของไทย โดยเรามักพบเห็นรูปจำลององค์ท่านได้บ่อยๆ ตามสถานศึกษาทางช่างทุกสถาบัน (สายอาชีพ) โดยนิยมสร้างอยู่สองท่า คือ ท่าประทับนั่งห้อยพระบาท พระหัตถ์ข้างหนึ่งถือผึ่ง (จอบสำหรับขุดไม้) และอีกข้างถือดิ่ง และท่าประทับยืนมือขวาถือไม้เมตร หรือไม้วา มือซ้ายถือลูกดิ่ง และไม้ฉาก

          ที่มาขององค์พระวิษณุกรรมทั้ง 2 ท่านี้ พอขยายความได้ว่า หากสถาบันใดเปิดสอนวิชาชีพช่างก่อสร้าง มักอยู่ในท่ายืนมือถือลูกดิ่ง และไม้เมตร หรือไม้วาอันเป็นเครื่องมือของช่างก่อสร้างมาแต่สมัยโบราณซึ่งช่างทั้งหลายทราบดีว่าเป็นเครื่องมือสำหรับวัดระยะ วัดความเที่ยงตรง แต่สิ่งที่นอกเหนือไปจากนั้นยังแฝงไปด้วยปรัชญาในการดำเนินชีวิต คือความแม่นยำ เที่ยงตรง ไม่เอนเอียงในทางปฏิบัติ ซึ่งเป็นที่มาของช่างที่ดี คือความมีคุณธรรมประจำใจ

ตามวิทยาลัยในสังกัดอาชีวะศึกษาทุกแห่ง รูปจำลอง "องค์พระวิษณุกรรม" จะตั้งอยู่ด้านหน้าเสมอ 

          หากสถาบันใดเปิดสอนวิชาชีพสาขาอื่นๆ ที่ไม่ใช่ช่างก่อสร้างอยู่ด้วย มักจะใช้ท่านั่ง เข้าใจว่าผู้สร้างคงจะชี้ให้เห็นเด่นชัดถึงสถาบันผู้ผลิตช่างก่อสร้าง อันเป็นช่างเก่าแก่มีมาแต่ก่อนแล้ว

          คนไทยเรียกพระวิศวกรรมว่า “พระวิษณุกรรม” และในที่สุดได้กร่อนลงเหลือเพียง “พระวิษณุ” ซึ่งเป็นชื่อของเทพที่คนไทยรู้จักกันในฐานะหนึ่งใน 3 เทพสำคัญของศาสนาฮินดู อันได้แก่ พระพรหม พระวิษณุ และพระศิวะ ทำให้หลายคนเข้าใจว่าพระวิษณุเป็นเทพแห่งวิศวกรรม ซึ่งเป็นความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน

          น้องๆ รู้หรือไม่ครับว่า ชื่อขององค์พระวิษณุกรรม ยังได้ไปปรากฏอยู่ในชื่อเต็มๆ ของจังหวัดกรุงเทพมหานครเราอีกด้วย ไม่เชื่อลองไปฟังกันดู “กรุงเทพมหานคร อมรรัตนโกสินทรฯ มหาสถาน อมรพิมานอวตารสถิต สักกะทัตติยวิษณุกรรมประสิทธิ์” ประโยคนี้แหละ หมายถึง กรุงเทพมหานคร เมืองแห่งเทวดานั้น พระวิษณุกรรม เป็นผู้สร้างตามพระบัญชาของพระอินทร์นั้นเอง

งานใหญ่ประจำปีของชาวอาชีวะ คืองานบวงสรวง "องค์พระวิษณุกรรม" ซึ่งเด็กอาชีวะทุกคนจะชอบมาก
เพราะบางแห่งผู้อำนวยการวิทยาลัย จัดโต๊ะจีนเลี้ยง บางแห่งถือเอางานนี้เป็นงานเลี้ยงรุ่นไปด้วย

          ว้าว.. พี่ลาเต้ เชื่อว่าเป็นความรู้ใหม่ที่น้องๆ หลายคนเพิ่งเคยรู้แน่นอน ฮ่าฮา โดยเฉพาะชื่อขององค์ท่านที่คนไทยเราเรียกผิดๆ มาตลอด (พี่ลาเต้ เองก็เพิ่งรู้เหมือนกันนะเนี่ย) ส่วนใครที่อยากเห็นรูปจำลองขององค์ท่าน ก็ไปไหว้ขอพรจากท่านได้ที่ วิทยาลัยเทคนิค ทุกแห่งได้เลย หรืออยากรู้อะไรเกี่ยวกับประวัติองค์ท่าน ก็ถามเพื่อนๆ สายอาชีพได้เลย เขาจะตอบแบบหมดเปลือกเลยล่ะ อิอิ

          ด้วยความที่เด็กสายอาชีพจะให้ความนับถือ และเลื่อมใสศรัทธา "องค์พระวิษณุกรรม" มาก ถึงขนาดบางคนเรียกท่านว่า "องค์พ่อ" เลยก็มี จนทำให้คณาจารย์หลายๆ วิทยาลัยในสายอาชีวศึกษา นำรูปองค์ท่านมาเป็นสัญลักษณ์ประจำของวิทยาลัย บางแห่งก็เป็นหัวเข็มขัด เข็มติดหน้าอก หรือปักบริเวณเสื้อช้อปฝึกงาน

           ปัจจุบันนี้บางวิทยาลัยของสายอาชีวะเลือกให้ "หัวเข็มขัด" หรือ "เข้มติดหน้าอก" เป็นรูปใบเสมา สัญลักษณ์ของกระทรวงศึกษาธิการ แต่ก็ยังมีอีกหลายสถาบันที่ยังใช้ "องค์พระวิษณุกรรม" เป็นสัญลักษณ์ประจำสถาบันอยู่

           ลาเต้ลิขิต : พี่ลาเต้ ขอทิ้งท้ายด้วยเพลงมาร์ชของวิทยาลัยเทคนิคสมุทรปราการ ลองไปดูซิว่า จะมีชื่อของ "องค์พระวิษณุกรรม" อยู่ท่อนไหน อิอิ

           "เทคนิคสมุทรปราการ ตั้งมาช้านานงานช่างลือชา กำเนิดการศึกษา เป็นแหล่งปัญญาสูงค่าอนันต์ มีพลังที่รวมดวงจิต คือองค์พระวิษณุกรรมนั้น ท่านเป็นมิ่งขวัญของช่างทั่วกัน หมั่นจดจำ" 

พี่ลาเต้ ขอขอบคุณข้อมูลจาก วิกิพีเดีย และภาพถ่ายจาก ว.เพาะช่าง และ ว.เทคนิคร้อยเอ็ด