สวัสดีค่ะน้องๆ ชาว Dek-D.com... รอบสัปดาห์ที่ผ่านมา ข่าวที่ทำเอานักท่องทะเลได้ตื่นตัวอีกระลอก ก็คงเป็นเรื่องของแมงกะพรุนกล่อง ซึ่งมีสาวนักท่องเที่ยวชาวไทยถูกพิษของแมงกะพรุนกล่องจนเสียชีวิต พร้อมกับเพื่อนๆ ที่ได้รับบาดเจ็บ ที่เกาะพะงัน จ.สุราษฎร์ธานี นี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่มีผู้เสียชีวิต ย้อนกลับไปเมื่อดือนสิงหาคมปีที่แล้ว ก็มีเด็กชายชาวฝรั่งเศสวัย 5 ขวบ ถูกพิษแมงกะพรุนกล่องเล่นงานจนเสียชีวิตเช่นกัน
แมงกะพรุน เป็นสัตว์ที่อาศัยอยู่ทั้งในบริเวณน้ำตื้นไปจนถึงทะเลลึก มีรูปร่างคล้ายร่ม ตัวนุ่มนิ่ม สีใสๆ จะลอยไปตามน้ำ แมงกะพรุนไม่ได้มีพิษทุกชนิดค่ะ แต่ถ้าพูดถึงแมงกะพรุนชนิดมีพิษ น้องๆ ควรจะรู้จัก 2 ชนิดนี้ไว้ คือ "แมงกะพรุนกล่อง" และ "แมงกะพรุนไฟ" ซึ่งวันนี้ขอเน้นไปที่ "แมงกะพรุนกล่อง (Box Jellyfish)" เพราะถือว่าเป็นชนิดที่มีพิษร้ายแรงที่สุดในโลก และทำให้คนเสียชีวิตมากที่สุดด้วย ถ้าถูกพิษของมันตรงๆ ก็แทบจะไม่มีใครรอด ปกติจะพบแมงกะพรุนกล่องได้มากในต่างประเทศ โดยเฉพาะออสเตรเลีย แต่ในประเทศไทยก็เริ่มมีรายงานผู้เสียชีวิตจากแมงกะพรุนกล่องเพิ่มมากขึ้น
แมงกะพรุนกล่อง จะมีรูปร่างคล้ายระฆังคว่ำ ดูเผินๆ ก็เป็นทรงสีเหลี่ยมตามชื่อที่เรียก มีสีใสๆ หรือฟ้าอ่อนๆ จึงสังเกตได้ยากเวลาอยู่ในน้ำ ยิ่งถ้าน้ำขุ่นแทบจะไม่เห็นเลยด้วยซ้ำ แมงกะพรุนกล่องยังแบ่งตามลักษณะได้อีก 2 ประเภทคือ ประเภทที่มีหนวดหลายเส้น และประเภทที่มีหนวดเส้นเดียว ซึ่งความแตกต่างของสองประเภทนี้ก็อยู่ที่จำนวนหนวดของมันนั่นเอง แบบเส้นเดียวจะมีหนวดเพียงเส้นเดียวหรือหลายเส้นแต่ไม่แตกแขนง ส่วนประเภทหลายเส้น จะมีหนวดเยอะและแตกแขนงยุบยับเต็มไปหมด ซึ่งที่หนวดของมันจะเป็นแหล่งสะสมเซลล์พิษจำนวนมาก ที่จะทำอันตรายแก่เรานั่นเอง
ถ้าเทียบกับแมงกะพรุนชนิดอื่นๆ แมงกะพรุนกล่องเคลื่อนที่ได้ไวกว่ามาก และมีระบบประสาทที่ซับซ้อน แถมยังมีดวงตาที่มีประสิทธิภาพสูงอยู่รอบตัวทั้งสี่ด้าน ดังนั้นไม่ว่าเหยื่อรายไหนๆ จึงหนีไม่ค่อยทัน แม้แต่สิ่งมีชีวิตในทะเลด้วยกันเองก็มักตกเป็นเหยื่อและถูกพิษเล่นงานจนตายเช่นเดียวกัน
น้องๆ อาจจะสงสัยว่าเมื่อโดนแมงกะพรุนกล่องแล้วจะเป็นยังไง จะรู้ตัวหรือเปล่า? รู้ตัวแน่นอนค่ะ เพราะทันทีที่โดน จะรู้สึกเจ็บแปร๊บขึ้นมาทันทีจากเข็มพิษนับล้านเซลล์ที่อยู่ตามหนวด พิษจะยังทำงานได้เรื่อยๆ แม้ว่าจะหลุดออกจากตัวแล้วก็ตาม ดังนั้นถ้ารู้ว่าถูกแมงกะพรุนกล่อง แม้ตัวมันจะปลิวหนีไปแล้ว ก็ให้รีบขึ้นฝั่งมาปฐมพยาบาลให้เรียบร้อย รีบหยุดพิษของมันดีที่สุดค่ะ
ผลของพิษแมงกะพรุน จะทำให้เกิดรอยแดงเป็นเส้นๆ ตามร่างกาย เกิดอาการแพ้รุนแรง เซลล์ผิวหนังบริเวณที่ถูกพิษอาจตายได้ เท่านั้นไม่พอ พิษจะเข้าไปสู่ร่างกายและส่งผลต่อระบบต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นระบบหัวใจ ประสาท กล้ามเนื้อต่างๆ ทำให้เกิดคลื่นไส้ อาเจียน แน่นหน้าอก ถ้าปฐมพยาบาลไม่ทันอาจช็อก เสียชีวิตได้เลยทีเดียว
ส่วนวิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้น กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ได้แนะนำขั้นตอนการปฐมพยาบาลไว้ว่า ให้รีบพาผู้ป่วยขึ้นจากน้ำและให้ผู้ป่วยอยู่นิ่งๆ อย่าให้คนอื่นสัมผัสหรือขัดถูบริเวณที่โดนหนวดแมงกะพรุน เพื่อป้องกันพิษจากถุงพิษที่ยังไม่ได้ยิงเข็ม จากนั้นให้ราดด้วยน้ำส้มสายชูอย่างน้อย 30 วินาที เพื่อทำลายถุงพิษที่ยังไม่ออกฤทธิ์ แต่ถ้าไม่มีจริงใช้น้ำอัดลมแทนได้ (แต่ประสิทธิภาพไม่ดีเท่าน้ำส้มสายชูค่ะ) แต่ห้ามใช้น้ำจืดนะคะ เพราะอาจจะกระตุ้นการยิงเข็มพิษมากขึ้น เมื่อราดน้ำส้มสายชูแล้ว ให้คีบเอาหนวดแมงกะพรุนออกหากยังมีหลงเหลืออยู่ตามผิวหนัง หากมีอาการอื่นๆ เพิ่มเติมจากนี้ให้รีบนำส่งโรงพยาบาลโดยเร็วค่ะ
สุดท้าย อยากฝากน้องๆ ในเรื่องสติค่ะ เชื่อว่าถ้าเกิดเหตุขึ้นมาจริงๆ คงเกิดอาการกลัว กระวนกระวาย จนเผลอนำไปสู่การขัด ถู เกา ซึ่งจะยิ่งทำให้ยิ่งไปกระตุ้นพิษมากขึ้น ดังนั้นถ้าโชคร้ายเกิดเหตุขึ้นมาจริงๆ ตั้งสติ และรีบขึ้นจากทะเลให้ได้ก่อน และแจ้งคนรอบข้างให้ช่วยเหลือ แต่ทางที่ดี เล่นน้ำหน้าฝนแบบนี้ ก็ควรเพิ่มความระมัดระวัง ใส่ชุดมิดชิด เล่นไม่ไกลจากฝั่ง (เผื่อวิ่งขึ้นได้ง่าย) หรือถ้าเห็นน้ำขุ่นๆ ก็อย่าไปเล่นเลยค่ะ เราไม่มีทางรู้เลยว่ามีอะไรอยู่ใต้น้ำบ้าง ด้วยความปรารถนาดีนะคะ :D
ขอขอบคุณข้อมูลจาก
สถาบันวิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเล ชายฝั่งทะเล และป่าชายเลน, กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง http://dmcr2014.dmcr.go.th/download/new_8_3.pdf,
www.fisheries.go.th/mf-emdec/mainweb/km_boxjellyfish.html,
http://animals.nationalgeographic.com/animals/invertebrates/box-jellyfish/
สถาบันวิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเล ชายฝั่งทะเล และป่าชายเลน, กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง http://dmcr2014.dmcr.go.th/download/new_8_3.pdf,
www.fisheries.go.th/mf-emdec/mainweb/km_boxjellyfish.html,
http://animals.nationalgeographic.com/animals/invertebrates/box-jellyfish/
9 ความคิดเห็น
เจออย่างนนี้ทะลงทะเลไม่ไปและ
เรามองว่ามันน่ารักมาตลอด แต่พิษไม่น่ารักเหมือนตัวมันเลยจริง ๆ ....
ราดน้ำส้มสายชู 30 วิ นี่ต้องค่อยๆราดทีละนิดจนครบเวลาใช่ไหมอะ ถ้าราดพรวดเดียวหมดขวดจะหายป่าว555
เดี๋ยวได้ไปทะเลตอนปลายกันยาอ่ะ ยังหน้าฝนอยู่เลยป้ะ 555555
กลัวโดนจริงไรจริง เห็นตัวใสใสแต่พิษไม่ใสตามเลย =.=
น่ากลัวจริงๆ
แมงกะพรุนไฟ นี่หนีแทบเหมือนานามิเข้า แล้วเจอแมงกะพรุนกล่อง เหอ ๆ หนีเหมือนข้างหน้ามีตุ๊กแกหลายล้านตัวแน่ ๆ ฮื่อ
ไม่กล้าลงทะเลเบย= =