น้องๆ เคยได้ยินคำว่า โรคอุบัติใหม่ มั้ยคะ? อาจจะเคยได้ยินมากันแล้วแต่งงๆ ชื่อและเดาความหมายไม่ออก องค์การอนามัยโลกได้ให้ความหมายของโรคอุบัติใหม่ไว้ว่า เป็นโรคติดต่อในมนุษย์ที่เพิ่มขึ้นสูงในช่วงที่ผ่านมาหรือมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในอนาคต หรือ หมายถึงโรคติดต่อที่เคยระบาดในอดีตและหายไป แต่อยู่ดีๆ ก็กลับมาระบาดอีกในพื้นที่ใหม่ ซึ่งในรอบ 10-20 ปีที่ผ่านมา โลกเราต้องเผชิญกับโรคอุบัติใหม่หลายโรค เรียกว่าคนก็อยู่อย่างหวาดระแวง หมอก็ทำงานกันเหนื่อยเลย
ความน่าสนใจของโรคอุบัติใหม่ก็คือ พอเกิดขึ้นทีก็จะเกิดพร้อมๆ กันหลายประเทศหรือข้ามซีกโลกเลยก็มี ปัญหาที่ทำให้โรคแพร่กระจายอย่างรวดเร็วไม่ใช่ลมฟ้าอากาศอะไรเลย แต่เป็นมนุษย์ที่เป็นพาหะของโรค เดินทางไปมาระหว่างประเทศ เชื้อก็ข้ามประเทศไปด้วย ซึ่งในช่วงแรกที่โรคยังไม่ปรากฏตัว ประเทศต่างๆ ก็ยังไม่มีการเตรียมพร้อมรับมือ เชื้อก็แพร่ไปเป็นวงกว้าง จึงมีมาตรการคัดกรองและควบคุมการแพร่ระบาด เช่น คัดกรองในด่านตรวจคนเข้าเมืองที่สนามบิน ไปดูกันค่ะว่าช่วง 10 กว่าปีที่ผ่านมา โลกของเราต้องรับมือกับโรคอะไรบ้าง
โรคซาร์ส (โรคทางเดินหายใจเฉียบพลันรุนแรง)
ประเดิมกันที่โรคซาร์ส (Severe acute respiratory distress syndrome) แต่ความรุนแรงของอาการไม่ซาเหมือนชื่อ โรคซาร์สเหมือนเพิ่งได้ยินมาเมื่อไม่นานมานี้ แต่จุดเริ่มต้นนั้นเริ่มตั้งแต่ปี พ.ศ.2545 (น้องๆ เกิดกันหรือยัง) โดยพบผู้ป่วยรายแรกที่มณฑลกวางตุ้ง ประเทศจีน ไม่นานก็ได้แพร่ระบาดไปทั่วโลก โดยระยะเวลา 8 เดือน (พ.ย. 2545 - ก.ค. 2546) มีผู้ป่วยสูงถึง 8,000 คนทั่วโลก โดยพบที่จีนมากสุดคือประมาณ 5,000 คน
โรคซาร์ส เกิดจากเชื้อไวรัส SARS-CoV ผู้ติดเชื้อจะมีอาการทางระบบหายใจ ไอแห้งๆ เจ็บหน้าอก เหนื่อยหอบ ไข้สูงมาก ซึ่งอาจรุนแรงจนถึงขั้นเสียชีวิต เพราะระบบหายใจล้มเหลวซึ่งเกิดจากเชื้อไวรัสที่ไปทำลายปอดนั่นเอง อัตราการเสียชีวิตของโรคนี้อยู่ที่ร้อยละ 9.6 หรือประมาณ 10 ใน 100 คน ส่วนการติดต่อนั้นติดต่อกันทางน้ำลายและเสมหะของผู้ป่วย ซึ่งคนที่อยู่ใกล้ชิดผู้ป่วยจะติดเชื้อนี้จากผู้ป่วยได้ง่ายมากๆ
โรคไข้หวัดนก H5N1
มาต่อกันที่โรคไข้หวัดนก H5N1 สาเหตุของโรคมาจากเชื้อไวรัสสายพันธุ์ H5N1 (ไวรัสไข้หวัดนกมีหลายสายพันธุ์ย่อย เช่น H5N2, H5N9 แต่ H5N1 มีความรุนแรงของโรคสูงค่ะ) มีรายงานว่าคนติดเชื้อจากไก่และแพร่ระบาดจากคนสู่คน พบการระบาดครั้งแรกปี พ.ศ.2540 และเป็นข่าวใหญ่ช่วงปี 2546-2548 ที่เชื้อได้ลุกลามแพร่ไปหลายประเทศในแถบเอเชีย ไล่มาตั้งแต่จีน ฮ่องกง เกาหลี ญี่ปุ่น ไทย ช่วงนั้นแม่ค้าขายไก่และไข่เครียดกันเป็นแถบๆ เพราะคนไม่กล้ากิน กลัวจะติดเชื้อนั่นเอง ส่วนคนเลี้ยงถ้าเจอไก่ตายก็กลัวเช่นเดียวกัน
การติดต่อของโรคเกิดจากการสัมผัสสัตว์ปีกที่ป่วยหรือตายด้วยไข้หวัดนก มีการติดเชื้อไวรัสจากในน้ำมูกหรือน้ำลายของสัตว์และเข้าสู่ร่างกายคนทางเยื่อบุจมูกและตา โดยอาการที่เกิดขึ้นกับเหมือนกับไข้หวัดใหญ่ คือ ไข้สูง ปวดหัว เจ็บคอ อ่อนเพลีย มีน้ำมูก เมื่อยตามร่างกาย หากรุนแรงจะมีการติดเชื้อในปอด ปอดบวม ปอดอักเสบ ซึ่งสังเกตได้จากการหอบหรือหายใจลำบาก จนถึงเกิดภาวะหัวใจล้มเหลว โอกาสเสียชีวิตสูงมากค่ะ
โรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009
โรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009 เป็นชื่อที่คุ้นหูมากๆ เพราะย้อนกลับไปช่วงปี พ.ศ.2552 (ปี 2009) เป็นข่าวดังมาก เริ่มจากมีผู้ติดเชื้อในประเทศเม็กซิโกและไม่นานก็แพร่ไปอีกหลายประเทศ รวมทั้งประเทศไทยด้วย ช่วงนั้นในประเทศไทยก็ตื่นตัวมากทีเดียว ใครเป็นหวัดต้องรีบไปโรงพยาบาลเพราะกลัวว่าจะเป็นหวัดสายพันธุ์ใหม่ ซึ่งอันตรายกว่า และเสียชีวิตได้ถึงร้อยละ 2
ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009 เกิดจากเชื้อไวรัส A/H1N1 ซึ่งเป็นโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ในคน แพร่ระหว่างคนสู่คน ด้วยการไอ จาม หรือไปสัมผัสเชื้อโดยตรงหรือทางอ้อม ส่วนอาการของโรคก็คล้ายกับไข้หวัดใหญ่ธรรมดา คือ มีไข้สูง ไอ จาม เจ็บคอ ปวดเมื่อยตามตัว ปวดหัว อ่อนเพลีย และอาจจะท้องเสีย อาเจียนด้วย ใครมีอาการครบตามนี้ ไปพบแพทย์ดีกว่าเพื่อความปลอดภัยจ้า
โรคอีโบลา (EBOLA)
โรคอีโบลา มาไม่ถึงประเทศไทยค่ะ แต่สำหรับฝั่งทวีปแอฟริกาแล้วถือว่าหนักหนาสาหัสเลยทีเดียว โรคอีโบลา เป็นโรคไข้เลือดออกชนิดใหม่ พบการระบาดครั้งแรกเมื่อ พ.ศ.2519 ใน 2 เมืองคือ เมือง Nzara ประเทศซูดาน และเมือง Yambuku สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก และได้กลับมาระบาดครั้งใหญ่เมื่อปี พ.ศ.2557 ที่ผ่านมา
โรคอีโบลาเป็นโรคติดต่อชนิดเฉียบพลันรุนแรง เกิดจากเชื้อไวรัสอีโบลา โดยเข้าสู่คนได้จากการสัมผัสโดยตรงกับเลือดหรือเครื่องในของสัตว์ป่าที่ติดเชื้อ จากนั้นจะติดต่อจากคนสู่คนจากการสัมผัสโดยตรงกับเลือดที่ติดเชื้อ สารคัดหลั่ง รวมไปถึงของเหลวอื่นๆ จากผู้ที่ติดเชื้อ อาการของโรคไข้เลือดออกอีโบลา จะแบ่งเป็น 2 ระยะ ระยะแรกจะมีไข้สูง ปวดหัว อ่อนเพลีย เจ็บคอ อาเจียน แล้วอาการจะรุนแรงขึ้น เช่น ท้องร่วงรุนแรง อาเจียนเป็นเลือด มีเลือดออกทั้งภายในและนอกร่างกาย อาการทั้งหมดจะใช้ระยะเวลา 21 วัน
โรคเมอร์ส (MERS) หรือโรคทางเดินหายใจเฉียบพลันตะวันออกกลาง
ถ้าพูดถึงโรคอุบัติใหม่ที่เกิดขึ้นในปีนี้ โรคเมอร์สคงมาเป็นอันดับต้นๆ เพราะช่วงกลางปีมีกระแสข่าวพบผู้เสียชีวิตจากโรคเมอร์สในประเทศเกาหลีใต้ ซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวยอดนิยมของคนไทย ความจริงแล้วเมอร์สพบครั้งแรกตั้งแต่ปี พ.ศ.2555 ที่ประเทศซาอุดิอาระเบีย ไม่นานเชื้อไวรัสก็แพร่ไปประเทศอื่นๆ ซึ่งเกิดจากคนที่ติดเชื้อเดินทางไปประเทศอื่นๆ นั่นเอง สันนิษฐานว่าไวรัสนี้ติดต่อมาจากอูฐ เพราะพบเชื้อ MERS-CoV ในอูฐที่ประเทศกาตาร์ โอมาน อียิปต์และซาอุดิอาระเบีย
เมอร์ส เป็นโรคของระบบทางเดินหายใจ โดยเชื้อที่เป็นสาเหตุคือ เชื้อไวรัสโคโรนา สายพันธุ์ 2012 หรือมีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า กลุ่มอาการระบบทางเดินหายใจเฉียบตะวันออกกลาง มีการแพร่เชื้อระหว่างคนสู่คนจากการสัมผัสสารคัดหลั่งของผู้ป่วยจากการไอ ผู้ติดเชื้อบางรายไม่มีอาการแสดงออก ส่วนในรายที่มีอาการจะมีไข้สูง ไอ หายใจหอบและหายใจลำบาก และอาจมีอาการในระบบทางเดินอาหารร่วมด้วย เช่น ท้องร่วง เป็นต้น แม้อาการดูจะไม่ต่างจากโรคอื่นเท่าไหร่ แต่ในรายที่รุนแรงก็ถึงขั้นเสียชีวิตได้เลยทีเดียว โดยอัตราการเสียชีวิตของผู้ป่วยอยู่ที่ร้อยละ 36 ค่ะ
ถึงจะน่ากลัวทุกโรค แต่ถ้าเราดูแลตัวเอง รักษาความสะอาด สุขอนามัยต่างๆ อย่างดี ก็ช่วยป้องกันโรคร้ายต่างๆ ได้นะ ไม่ว่าจะเป็นการออกกำลังกายสม่ำเสมอ กินแต่ของที่มีประโยชน์ ล้างมือบ่อยๆ ซึ่งข้อหลังนี่สำคัญค่ะ เพราะเราไม่รู้เลยว่าสิ่งของรอบตัวเรา ผ่านมือใครมาบ้าง แล้วมือคนเหล่านั้นสะอาดมั้ย ยกตัวอย่างบางคนจามจนน้ำลายเต็มมือแล้วจับเสาบนรถไฟฟ้าต่อ เราก็มีโอกาสไปจับเสานั้นและอาจเผลอไปหยิบของกินเข้าปาก นาทีนี้แหละเชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายไม่รู้ตัว
ขอขอบคุณข้อมูลจาก
จุมพล เหมะคีรินทร์. รีวิวโรคอุบัติใหม่ในรอบทศวรรษ. นิตยสารสาระวิทย์. (2558). สวทช.
www.pharmacy.mahidol.ac.th/th/knowledge/article/264/เมอร์ส(MERS-CoV):ไวรัสมรณะ/
www.nstda.or.th/nstda-knowledge/18562-ebola-virus-disease
2 ความคิดเห็น
Ebola สิ่งที่ฉันเป็น
ชอบอีโบล่ามากค่ะ กินแล้วปากหอม #นั่นมันริโคล่า
#มาทำไม #เม้นไร้สาระมาก..