สวัสดีค่ะ ส่งท้ายปีเก่าต้อนรับปีใหม่แบบนี้ พี่มิ้นท์ก็มีเรื่องราวดีๆ ในแวดวงดาราศาสตร์ที่จะเกิดขึ้นปี 2561 มาฝากค่ะ
ปี 2560 นี้มีทั้งการค้นพบแรงโน้มถ่วง ปรากฏการณ์ดาวเสาร์ใกล้โลกและการติดตามยานสำรวจอวกาศหลายสัญชาติที่กำลังอยู่กลางอวกาศเพื่อสำรวจดาวเคราะห์เพื่อนบ้าน สำหรับปี 2561 ก็ไม่น้อยหน้าแน่นอน เพราะมีจันทรุปราคาเต็มดวงถึง 2 ครั้งในรอบปี มีปรากฏการณ์ดาวพฤหัสบดีใกล้โลกอีกด้วย ถ้าอยากรู้รายละเอียดเต็มๆ แล้ว ไปติดตามการแถลงข่าวจากสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) โดยมี ดร.ศรัณย์ โปษยะจินดา ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ มาให้ข้อมูลดีๆ ค่ะ
ปี 2560 นี้มีทั้งการค้นพบแรงโน้มถ่วง ปรากฏการณ์ดาวเสาร์ใกล้โลกและการติดตามยานสำรวจอวกาศหลายสัญชาติที่กำลังอยู่กลางอวกาศเพื่อสำรวจดาวเคราะห์เพื่อนบ้าน สำหรับปี 2561 ก็ไม่น้อยหน้าแน่นอน เพราะมีจันทรุปราคาเต็มดวงถึง 2 ครั้งในรอบปี มีปรากฏการณ์ดาวพฤหัสบดีใกล้โลกอีกด้วย ถ้าอยากรู้รายละเอียดเต็มๆ แล้ว ไปติดตามการแถลงข่าวจากสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) โดยมี ดร.ศรัณย์ โปษยะจินดา ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ มาให้ข้อมูลดีๆ ค่ะ
1. ครบรอบ 150 ปี สุริยุปราคาหว้ากอ
อย่างที่น้องๆ ทราบดีว่า พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ได้ทรงคำนวณพยากรณ์การเกิดสุริยุปราคาไว้ล่วงหน้ากว่า 2 ปี ว่าจะเกิดในวันที่ 18 สิงหาคม 2411 ที่หว้ากอ จ.ประจวบคีรีขันธ์ และพระองค์ได้เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรสุริยุปราคาเต็มดวง ณ บ้านหว้ากอ ในวันเวลาดังกล่าว เหตุการณ์ได้เกิดขึ้นตามที่พระองค์ทรงพยากรณ์ไว้ทุกอย่าง อย่างถูกต้องแม่นยำ จนสหพันธ์ดาราศาสตร์สากลได้ขนานนามปรากฏการณ์สุริยุปราคาในครั้งนั้นว่า "King of Siam's Eclipse"
อย่างที่น้องๆ ทราบดีว่า พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ได้ทรงคำนวณพยากรณ์การเกิดสุริยุปราคาไว้ล่วงหน้ากว่า 2 ปี ว่าจะเกิดในวันที่ 18 สิงหาคม 2411 ที่หว้ากอ จ.ประจวบคีรีขันธ์ และพระองค์ได้เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรสุริยุปราคาเต็มดวง ณ บ้านหว้ากอ ในวันเวลาดังกล่าว เหตุการณ์ได้เกิดขึ้นตามที่พระองค์ทรงพยากรณ์ไว้ทุกอย่าง อย่างถูกต้องแม่นยำ จนสหพันธ์ดาราศาสตร์สากลได้ขนานนามปรากฏการณ์สุริยุปราคาในครั้งนั้นว่า "King of Siam's Eclipse"
ปี 2561 จึงเป็นปีแห่งการรำลึกถึงความสำคัญของเหตุการณ์สุริยุปราคาเต็มดวงครั้งประวัติศาสตร์ ณ หว้ากอ เพื่อเทิดพระเกียรติพระอัจฉริยภาพและพระปรีชาสามารถของพระองค์
2. ดวงจันทร์เต็มดวงใกล้-ไกลโลกที่สุดในรอบปี
ใรปี 2561 จะเกิดปรากฏการณ์ดวงจันทร์เต็มดวงใกล้-ไกลโลก ที่สุดในรอบปี อย่างละ 1 ครั้ง โดย
2.1 ดวงจันทร์เต็มดวงใกล้โลกที่สุดในรอบปี เกิดวันที่ 2 มกราคมนี้แล้วค่ะ โดยจะอยู่ห่างที่ประมาณ 356,595 กิโลเมตร ในคืนนั้นจะเห็นดวงจันทร์เต็มดวงมีขนาดใหญ่กว่าปกติเล็กน้อย เรียกว่า "Super Full Moon" มองเห็นได้ด้วยตาเปล่า ทางทิศตะวันออก ตั้งแต่ 6 โมงเย็นเป็นต้นไป
2.2 ดวงจันทร์เต็มดวงไกลโลกที่สุดในรอบปี เกิดวันที่ 28 กรกฎาคม โดยจะอยู่ห่างจากโลกประมาณ 406,086 กิโลเมตร โดยจะเห็นดวงจันทร์เต็มดวงมีขนาดเล็กกว่าปกติเล็กน้อย เรียกว่า "Micro Full Moon" มองเห็นด้วยตาเปล่า ทางทิศตะวันออก เวลา 6 โมงเย็นเป็นต้นไปเช่นเดียวกัน
และนี่ก็คือรูป ของ Super Full Moon และ Micro Full Moon เปรียบเทียบกัน
จะมีขนาดห่างกันประมาณ 14%
3. จันทรุปราคาเต็มดวง 2 ครั้งในรอบปี
ปี 2561 ประเทศไทยมองเห็นจันทรุปราคาเต็มดวงได้ถึง 2 ครั้ง ในวันที่ 31 มกราคม และ 28 กรกฎาคม แต่ละครั้งมีระยะเวลาเกิดคราสเต็มดวงร่วมชั่วโมงค่ะ โดย
วันที่ 31 มกราคม 2561 เวลาที่เห็นจันทรุปราคาเต็มดวง 19.51 - 21.07 น. ( 1.16 ชั่วโมง)
วันที่ 28 กรกฎาคม 2561 เวลาที่เห็นจันทรุปราคาเต็มกวง 02.31 - 04.13 น. (1.42 ชั่วโมง)
4. ดาวอังคารอยู่ตรงข้ามดวงอาทิตย์ ใกล้โลกสุดในรอบ 13 ปี
เป็นปรากฏการณ์ที่น่าติดตามมากค่ะ เพราะเกิดขึ้นในรอบ 13 ปีเลย ระหว่างวันที่ 27-31 ก.ค.นี้ เป็นช่วงที่เหมาะสมในการสังเกตการณ์ดาวอังคารเป็นอย่างยิ่ง เพราะคืนวันที่ 27 พ.ค.61 ดาวอังคารจะโคจรมาอยู่ในตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ ที่ระยะห่าง 57.8 ล้านกิโลเมตร และหลังจากนั้นก็จะโคจรเข้าใกล้โลกเรื่อยๆ จนเข้าใกล้โลกมากที่สุด ในวันที่ 31 ก.ค. ที่ระยะห่าง 57.6 ล้านกิโลเมตร ซึ่งใกล้สุดในรอบ 13 ปี นับย้อนหลังครั้งล่าสุดก็ปี 2548 นู่นเลยค่ะ
เราจะมองเห็ดาวอังคารส่องสว่างประกายสีส้มแดงบนท้องฟ้า บริเวณกลุ่มดาวคนแพะทะเล ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ สว่างจนเราสามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าตั้งแต่หลังดวงอาทิตย์ตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ตลอดทั้งคืนจนถึงรุ่งเช้าวันถัดไป ที่สำคัญกว่านั้นคือ ถ้าใช้กล้องโทรทรรศน์ขนาดหน้ากล้องตั้งแต่ 10 นิ้ว จะมองเห็นพื้นผิวดาวอังคารได้ด้วยนะ
5. ดาวพฤหัสบดี-ดาวเสาร์ใกล้โลก
ปีนี้ยังคงมีปรากฏการณ์ดาวเคราะห์ใกล้โลกเช่นเคยค่ะ แฟนๆ ดาวพฤหัสบดีและดาวเสาร์ห้ามพลาดเลย
ดาวพฤหัสบดีใกล้โลก จะเกิดขึ้นวันที่ 9 พ.ค.61 ดาวพฤหัสบดีจะโคจรมาอยู่ในตำแหน่งตรงข้ามดวงอาทิตย์ มีตำแหน่งการเรียงคือ ดาวพฤหัสบดี - โลก - ดวงอาทิตย์ อยู่ในเส้นตรงเดียวกัน ทำให้ดาวพฤหัสบดี มีตำแหน่งอยู่ใกล้โลกมากที่สุดในรอบปี ที่ระยะทาง 658 ล้านกิโลเมตร ปรากฏบนท้องฟ้านานตลอดคืนจนถึงรุ่งเช้า
ดาวเสาร์ใกล้โลก จะเกิดขึ้นวันที่ 27 มิ.ย.61 ดาวเสาร์จะโคจรมาอยู่ในตำแหน่งตรงข้ามดวงอาทิตย์ มีตำแหน่งการเรียงคือ ดาวเสาร์ - โลก - ดวงอาทิตย์ อยู่ในเส้นตรงเดียวกัน ทำให้ดาวเสาร์ มีตำแหน่งอยู่ใกล้โลกมากที่สุดในรอบปี ที่ระยทางประมาณ 1,350 ล้านกิโลเมตร เราจะมองเห็นดาวเสาร์พร้อมวงแหวนที่สว่างมากตลอดทั้งคืน
6. ฝนดาวตกน่าติดตาม
หลายคนมีโอกาสได้ดูฝนดาวตกในปี 2560 เป็นครั้งแรก ถ้ายังติดใจอยู่ล่ะก็ ปี 2561 ก็ยังมีให้ติดตามกันอย่างต่อเนื่องเกือบทุกเดือน คำแนะนำสำหรับการดูฝนดาวตกคือ ให้ดูในที่มืด ไร้แสงไฟรบกวน จะมองเห็นได้ชัดมาก ซึ่งสามารถมองเห็นได้ทุกพื้นที่ทั่วไทยค่ะ
มาดูกันว่ามีดาวตกอะไรให้ได้ดูบ้าง
- ฝนดาวตกควอดรานติดส์ 3-4 มกราคม (เฉลี่ย 110 ดวง/ชั่วโมง)
- ฝนดาวตกไลริดส์ 22-23 เมษายน (เฉลี่ย 18 ดวง/ชั่วโมง)
- ฝนดาวตกอีต้า-อควอริดส์ 5-6 พฤษภาคม (เฉลี่ย 50 ดวง/ชั่วโมง)
- ฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์ 12-13 สิงหาคม (เฉลี่ย 110 ดวง/ชั่วโมง) หรือที่เรียกว่า ฝนดาวตกวันแม่ เป็นฝนดาวตกที่นักดาราศาสตร์ในซีกโลกเหนือให้ความสนใจ เพราะมีความสว่างเป็นอันดับสองรองจากฝนดาวตกลีโอนิดส์ สีสันสวย และอัตราการตกเฉลี่ยสูง
- ฝนดาวตกโอไรออนิดส์ 21-22 ตุลาคม (เฉลี่ย 20 ดวง/ชั่วโมง)
- ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 17-18 พฤศจิกายน (เฉลี่ย 15 ดวง/ชั่วโมง)
- ฝนดาวตกเจมินิดส์ 14-15 ธันวาคม (เฉลี่ย 120 ดวง/ชั่วโมง)
- ฝนดาวตกเออร์ซิดส์ 22-23 ธันวาคม (สูงสุด 10 ดวง/ชั่วโมง)
7. ความก้าวหน้าโครงการสำรวจระบบสุริยะ
ปี 2560 หลายคนตื่นเต้นกับยานอวกาศแคสสินี ส่วนปี 2561 ก็ยังมีเรื่องตื่นตาตื่นใจเช่นเคย อย่างแรก นาซา เตรียมส่งยานสำรวจโครงสร้างภายในดาวอังคาร (Mars Insight Mission) ในเดือน พ.ค. กำหนดถึงในเดือน พ.ย. โดยจะเจาะลงไปในพื้นดาวอังคารเพื่อดูสภาพธรณีใต้ผิวว่าเป็นยังไง พร้อมส่งกล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์เวบบ์ (James Webb Space Telescope) ขึ้นสู่ห้วงอากาศในเดือน ต.ค. เพื่อทำภารกิจสำรวจเอกภพ
ในฝั่งเอเชียก็ไม่น้อยหน้าค่ะ มีโครงการ Asteroid Explorer "Hayabusa2" โดย JAXA ของญี่ปุ่น ส่งยานฮายาบูสะ 2 สำรวจดาวเคราะห์น้อย 162173 ริวกิว คาดว่าจะลงจอดช่วงเดือน มิ.ย.-ก.ค.
8. เปิดหอดูดาวภูมิภาค สำหรับประชาชนแห่งที่ 2 ของไทย
น้องๆ รู้หรือเปล่าว่าในประเทศไทยมีหอดูดาวให้บริการด้วยนะคะ โดยในปีหน้าจะเปิดแห่งที่ 2 ของประเทศไทย คือ หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบ พระชนมพรรษา ฉะเชิงเทรา ขณะนี้ก่อสร้างเสร็จแล้ว และประชาชนสามารถเข้าใช้บริการได้แล้วค่ะ แต่ในวันที่ 2 ก.พ.61 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จะเสด็จพระราชดำเนินมาทรงเปิดอย่างเป็นทางการ
ภายในนหอดูดาวภูมิภาค จ.ฉะเชิงเทรา แห่งนี้ ประกอบไปด้วย อาคารท้องฟ้าจำลอง อาคารหอดูดาว สโตนเฮนจ์จำลอง จันทรามันตรา และสวนพฤกษศาสตร์หอดูดาว โดยเปิดให้บริการวันอังคาร-อาทิตย์ (หยุดวันจันทร์/วันหยุดนักขัตฤกษ์)
9. โครงการลดมลภาวะทางแสง Dark Sky Campaign
เป็นโครงการที่ สดร. ร่วมมือกับ กฟผ. และหน่วยงานภาคี จัดทำ "โครงการลดผลกระทบจากมลภาวะทางแสงที่อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์" เพื่อผลักดันให้เป็นเขตอนุรักษ์ฟ้ามืดสากล ด้วยการรณรงค์เปลี่ยนหลอดไฟชนิดคอมแพคต์ฟลูออเรสเซนต์ บริเวณแปลงดอกเบญจมาศเป็นหลอดไฟชนิดแอลอีดี กว่า 40,000 หลอด เพื่อลดผลกระทบจากมลภาวะทางแสง และสร้างสิ่งแวดล้อมให้เหมาะสมกับการอยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตและระบบนิเวศน์ในดอยอินทนนท์ และสิ่งที่สำคัญที่สุด ก็เพื่อให้ท้องฟ้าไม่มีแสงรบกวนในการดูดาวนั่นเอง^^
10. ก้าวต่อไปของสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)
ในปีหน้า สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) ตั้งเป้าหมายในการ "ใช้ดาราศาสตร์เป็นโจทย์ในการพัฒนาเทคโนโลยีและพัฒนาคน" จากเดิมที่เน้นผลิตผลงานวิจัยทางด้านดาราศาสตร์ให้เป็นที่ยอมรับทั่วโลก
แต่มาในวันนี้้ต้องให้ความสำคัญในการออกแบบและสร้างอุปกรณ์เครื่องมือสำหรับการวิจัยทางดาราศาสตร์เพื่อยกระดับงานวิจัยและวิศวกรรม สามารถเป็นผู้ออกแบบและสร้างอุปกรณ์ทางดาราศาสตร์ระดับสูงด้วยตัวเอง และลดการพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างประเทศ เช่น ห้องปฏิบัติการทัศนศาสตร์ การพัฒนาเครื่องสเปกโตรกราฟ การจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการหอดูดาวแห่งชาติและวิศวกรรม รวมถึงการติดตั้งกล้องวิทยุโทรทรรศน์แห่งชาติ อีกหนึ่งโครงสร้างดาราศาสตร์ที่สำคัญของไทยในอนาคต
หลังจากที่พี่มิ้นท์ได้ฟังครบทั้ง 10 ข้อก็ตื่นเต้นเบาๆ ทั้งในเรื่องของปรากฏการณ์บนท้องฟ้าในปี 2561 รวมทั้งการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญของสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) ที่เป็นองค์กรหลักที่ให้ความรู้ด้านดาราศาสตร์และเป็นแรงบันดาลใจให้กับเด็กไทย เอาล่ะ ถ้าปีหน้ามาถึง และเหตุการณ์ไหนกำลังจะเกิดขึ้น พี่มิ้นท์จะติดตามอย่างใกล้ชิดและอัพเดทให้ชาว Dek-D ฟังเรื่อยๆ นะคะ^^
ขอขอบคุณข้อมูลจาก
สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) (สดร.)
0 ความคิดเห็น