เช็กให้ชัวร์! แค่โลกส่วนตัวสูงหรือเสี่ยงเป็นภาวะ “ฮิคิโคโมริ” กันแน่

สวัสดีค่ะ น้องๆ ชาว Dek-D ทุกคน มีใครเคยเป็นเหมือนพี่แป้งบ้างมั้ยคะ ที่บางวันก็รู้สึกว่าอยากจะนอนเฉยๆ อยู่บนเตียงทั้งวันภายในห้อง หรือนั่งจิ้มนั่งไถหน้าจอมือถือไปเรื่อยๆ ไม่อยากออกไปไหน ไม่อยากพบเจอกับใครทั้งนั้น ซึ่งบางทีมันอาจจะเกิดจากความเหนื่อยล้า หรือก่อนหน้านี้เราได้พบเจอกับเรื่องที่มันหนักเกินกว่าใจจะรับไหว หรือไม่ก็อาจจะกำลังโดนเจ้าตัวขี้เกียจเล่นงานอยู่ เราเลยไม่อยากทำอะไรทั้งสิ้น ซึ่งบางคนก็นิยามพฤติกรรมเหล่านี้ว่าตัวเองเป็นคน “โลกส่วนตัวสูง”

แต่! ถ้าหากว่าใครมีพฤติกรรมถึงขั้นที่อยากจะแยกตัวออกจากสังคม ไม่อยากพูดคุย หรือแทบจะไม่มีปฏิสัมพันธ์กับคนรอบตัวเลย โดยเฉพาะคนในครอบครัว เอาแต่เก็บตัวอยู่ภายในห้องเป็นระยะเวลานานหลายเดือน บางทีน้องๆ อาจจะตกอยู่ในภาวะที่เรียกว่า “ฮิคิโคโมริ” อยู่ก็ได้ค่ะ

ทำความรู้จักกับ “ฮิคิโคโมริ” อาการของคนชอบเก็บตัว ไม่อยากออกไปเจอสังคม

ฮิคิโคโมริ (Hikikomori) มีอีกหนึ่งชื่อเรียกสั้นๆ ว่า “ฮิคกี้” เป็นคำที่อธิบายถึงพฤติกรรมของคนที่ชอบเก็บตัว พยายามปลีกตัวออกจากสังคม และกักขังตัวเองอยู่แต่ในห้อง รวมถึงพยายามหลบหนี เพื่อไม่ให้ตัวเองพบปะกับผู้คน หรืออาจเรียกได้ว่า พยายามทำให้ตัวเองหายไปจากโลกความจริง  

โดยส่วนใหญ่แล้วจะพบผู้ที่มีอาการฮิคิโคโมริในประเทศญี่ปุ่น เนื่องจากสภาพความเป็นอยู่ทางสังคม รวมถึงระบบการศึกษาที่ทำให้ในประเทศญี่ปุ่นมีการแข่งขันกันอยู่ตลอดเวลา จึงทำให้หลายๆ คนเกิดความกดดันและเครียด จนท้ายที่สุดจึงเลือกที่จะหลบหนีออกจากสังคม ด้วยการเก็บตัวอยู่ในห้อง เพื่อที่ให้ตัวเองหลุดพ้นจากสภาวะกดดันที่พบเจอ

ลักษะณะอาการของฮิคิโคโมริ

ต้องบอกก่อนว่า ฮิคิโคโมริไม่ใช่โรค ที่ญี่ปุ่นเขานิยามให้ฮิคิโคโมริเป็นเพียงแค่ปรากฏการณ์ทางสังคม โดยส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นในกลุ่มวัยรุ่น มีช่วงอายุเฉลี่ยอยู่ที่ 15-39 ปี ซึ่งเป็นวัยที่อยู่ในช่วงเรียนมัธยมจนถึงมหาวิทยาลัย และมักจะเกิดกับผู้ชายมากกว่าผู้หญิง  

สำหรับอาการของฮิคิโคโมริจะไม่แสดงความผิดปกติทางร่างกายแต่อย่างใด เพราะเป็นภาวะที่เกิดขึ้นกับจิตใจ โดยส่วนใหญ่แล้วมักจะแสดงพฤติกรรมที่ชอบอยู่แต่ในห้องคนเดียว ไม่ออกไปพบปะผู้คน หมกมุ่นทำในสิ่งที่ตัวเองต้องการ บางคนอาจหนักถึงขั้นไม่ยอมไปโรงเรียนเลยก็มีค่ะ

คนที่มีอาการนี้จะมีอาการแบบค่อยเป็นค่อยไป ไม่ได้เป็นแบบปุบปับทันที แต่จะเริ่มจากเกิดความรู้สึกขาดความมั่นใจ พูดน้อยลง ไม่มีความสุข และพยายามตีตัวออกห่างจากเพื่อนๆ หรือคนใกล้ชิด ซึ่งมีงานวิจัยพบว่า คนที่เสี่ยงมีอาการฮิคิโคโมริจะต้องมีการปลีกตัวออกจากสังคมอย่างน้อย “6 เดือน” ขึ้นไป

  “ฮิโคโมริ” ในประเทศไทย 

ปัจจุบันภาวะฮิคิโคโมริ นอกจากจะพบในประเทศญี่ปุ่นแล้ว ยังสามารถพบได้ในประเทศเกาหลีใต้ ไต้หวัน และสิงคโปร์ แต่ในประเทศไทยยังไม่มีรายงาน “อย่างเป็นทางการ” เกี่ยวกับการพบอาการฮิคิโคโมริค่ะ  

จากการเปิดเผยของ แพทย์หญิงพรรณพิมล หล่อตระกูล ผู้อำนวยการสถาบันราชานุกูล กรมสุขภาพจิต พบว่า ในประเทศมีเด็กหรือกลุ่มคนที่มีอาการคล้ายกับฮิคิโคโมริอยู่บ้าง แต่ไม่สามารถให้คำจำกัดความได้ว่าเป็น “ฮิคิโคโมริ” หรือไม่

สำหรับกลุ่มที่ป่วยจะมีอาการเป็นช่วงระยะเวลาหนึ่ง กลุ่มนี้จะมีความรู้สึกไม่อยากไปโรงเรียน ไม่อยากเล่นกับเพื่อน และไม่ออกจากห้องเลย แต่โชคดีที่ระบบครอบครัวของไทยจะไม่ปล่อยให้เด็กมีชีวิตตามลำพังเท่าไหร่ โดยมาก 2-3 เดือนก็เป็นปกติ  

ต่างจากครอบครัวของญี่ปุ่น หากพบว่าลูกของตัวเองมีปัญหาดังกล่าว ผู้ปกครองจะพยายามปกปิดอาการไว้ เพราะความอาย กลัวโดนนินทา จึงแก้ปัญหาด้วยการปล่อยให้เด็กมีพฤติกรรมแบบนั้นต่อไป ดังนั้นที่ญี่ปุ่นจึงมองว่า คนกลุ่มนี้คือตัวทำลายเศรษฐกิจ  

สาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะฮิคิโคโมริ

ปัจจัยที่ส่งผลให้ให้เกิดภาวะฮิคิโคโมริ มีดังนี้

ผลกระทบจาก COVID-19 อาจส่งผลให้เกิดอาการฮิคิโคโมริ

อีกหนึ่งปัจจัยที่อาจส่งผลให้เกิดอาการฮิคิโคโมริ ก็คือ สถานการณ์โรคระบาด COVID-19 ที่ทำให้ประชากรทั่วโลก ต้องปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตเป็นรูปแบบใหม่เพื่อรับมือกับสิ่งที่เกิดขึ้น ซึ่งภายใต้สถานการณ์ COVID-19 นี้ เราถูกบังคับให้ตัดขาดจากสังคมเป็นเวลายาวนาน ทำให้หลายคนรู้สึกอ้างว้างโดดเดี่ยว กระวนกระวาย ฟุ้งซ่าน จนส่งผลเสียต่อสุขภาพจิต โดยเฉพาะกับนักเรียน นักศึกษา ที่ต้องเรียนออนไลน์กันเป็นเวลานานก็ยิ่งทำให้เกิดความเครียดและความกดดันมากขึ้นกว่าเดิม ทั้งยังมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นลดลง ซึ่งส่งผลให้บางคนเริ่มแยกตัวออกจากสังคมอีกด้วยค่ะ  

แยกให้ออกระหว่าง โลกส่วนตัวสูง vs ฮิคิโคโมริ

อ่านมีถึงตรงนี้แล้วบางคนอาจจะเริ่มเป็นกังวลคิดว่า เอ๊ะ นี่เรากำลังมีอาการฮิคกี้อยู่หรือเปล่านะ? อย่าเพิ่งตกใจกันไปนะ จริงๆ แล้วคนที่มีโลกส่วนตัวสูงกับคนที่มีอาการฮิคิโคโมรินั้นแตกต่างกันค่ะ  

ในกรณีของโลกส่วนตัวสูง คนกลุ่มนี้จะไม่ค่อยชอบออกไปเจอสังคมหรือใช้เวลาร่วมกันผู้อื่นมากเท่าไหร่ แต่ยังสามารถพูดคุยหรือทำกิจกรรมร่วมกับผู้อื่นได้ และไม่แสดงอาการต่อต้านอย่างน่ากลัว ต่างกับกลุ่มที่มีอาการฮิคิโคโมริ ที่แม้แต่จะก้าวขาออกมาจากห้องนอนก็จะไม่ยอมออกไปเด็ดขาด หากจำเป็นจริงๆ ก็จะออกมาเพื่อหาอาหารกินเท่านั้น ซึ่งส่วนมากจะเป็นตอนกลางคืนที่คนในบ้านหลับไปแล้วหรือในตอนที่ไม่คนอยู่บ้าน แต่ถ้าต้องออกไปนอกบ้านก็จะปกปิดใบหน้าตัวเองอย่างมิดชิด เพื่อหลีกหนีการพบปะผู้คน  

วิธีป้องกันและรับมือกับฮิคิโคโมริ

แม้ว่าฮิคิโคโมริจะไม่ใช่โรค แต่ก็ไม่ใช่เรื่องที่ควรปล่อยปละละเลยไปค่ะ ผู้ที่มีอาการจะต้องได้รับการเยียวยาโดยเร็วที่สุด ไม่เช่นนั้นอาจจะพัฒนาไปสู่ภาวะของการเป็นโรคทางจิตเวชอื่นๆ ได้ โดยมีวิธีป้องกันและรับมือง่ายๆ ดังนี้

แม้ว่าอาการฮิคิโคโมริจะยังไม่ถูกพบอย่างเป็นทางการในประเทศไทย แต่ถ้าเมื่อไหร่ที่น้องๆ เริ่มมีพฤติกรรมชอบเก็บตัวโดยที่ไม่ออกจากห้องเลยติดต่อกัน 2-3 วัน หรือนานกว่านั้น แนะนำว่าให้รีบชวนเพื่อนสนิทหรือคนในครอบครัวออกไปเดินเล่นนอกบ้าน ทำกิจกรรมที่ชอบ พูดคุยแลกเปลี่ยนความคิด เพื่อให้เราไม่รู้สึกโดดเดี่ยวหรือฟุ้งซ่าน ที่สำคัญไม่ควรปล่อยไว้นานๆ เพราะอาจลุกลามกลายเป็นโรคซึมเศร้าได้ค่ะ เอาเป็นว่า ถ้าใครที่มีเรื่องแย่ๆ หรือไม่สบายใจก็สามารถมาระบายหรือพูดคุยกับพี่แป้งได้เสมอนะคะ ^^