Teen Coach EP.84 : โลกนี้ไม่มีคนโง่! แต่คนเราฉลาดไม่เหมือนกัน แล้วเราล่ะ..ฉลาดด้านไหน?

ความฉลาดมี 9 ด้าน แล้วเราล่ะ...ฉลาดแบบไหน?

ตัวชี้วัด “การเป็นเด็กดี” อย่างหนึ่งที่คนรอบข้างและผู้ใหญ่ใช้ตัดสินเด็ก คือ ผลการเรียน เช่น การสอบเข้าโรงเรียน/คณะชื่อดังได้ แปลว่าเด็กคนนั้นช่างแสนดีที่เรียนเก่ง ทั้งที่จริงก่อนที่จะถึงจุดนั้นเด็กยอมสละชีวิต แทนที่จะได้เล่นหรือทำกิจกรรมที่ชอบ กลับต้อง “เรียน-เรียน-เรียน” กัดฟันติวเรียนพิเศษและทำข้อสอบที่ยากเวอร์เกินความจำเป็น จนเกิดความเครียด กดดัน บางครั้งเด็กไม่ได้ต้องการทำสิ่งนั้น แต่อยากให้คนอื่นยอมรับ หรือถูกพ่อแม่พูดหรือกระทำให้เด็กเข้าใจว่าต้องเรียนให้ดีถึงจะได้รับคำชมและความรัก วิธีการที่พ่อแม่ใช้ เช่น เปรียบเทียบเด็กกับลูกบ้านอื่น ดุด่าบังคับเรื่องการเรียน จนเด็กแบกรับความทุกข์ไม่ไหวต้องมาปรึกษาพี่หมอแมวน้ำ โรคที่ตรวจพบบ่อย เช่น โรคซึมเศร้า โรควิตกกังวล ที่มีปัญหาพฤติกรรม เช่น ทำร้ายตัวเอง หรือติดเกมใช้สารเสพติด  

เมื่อเราพูดกันถึงเรื่องความฉลาด จะหมายถึง “ระดับไอคิว” (IQ- Intelligence Quotient) ซึ่งเป็นความสามารถทางเชาวน์ปัญญา การคิด การใช้เหตุผล การคำนวณ การเชื่อมโยง ไอคิวเป็นศักยภาพทางสมองที่ติดตัวมาแต่กำเนิด ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ วิธีการวัดไอคิวประเมินได้จากการทำแบบทดสอบมาตรฐาน (Standardized Testing) โดยนักจิตวิทยา เช่น Wechsler Scale of Intelligence ค่าไอคิวโดยเฉลี่ยของคนทั่วไปอยู่ที่ 90-110 หากวัดได้ต่ำกว่า 70 จะถือเป็นบุคคลที่มีระดับสติปัญญาบกพร่อง (Intellectual Deficiency) จำเป็นที่ต้องมีคนอื่นคอยช่วยเหลือในการใช้ชีวิต ส่วนคนที่มีไอคิวสูงตั้งแต่เปอร์เซ็นต์ไทล์ที่ 98 ขึ้นไป (เมื่อเรียงไอคิวคน 100 คน จากคนไอคิวต่ำไปสูง คนที่ได้ไอคิวสูงสุดลำดับตั้งแต่ 98 ขึ้นไป) จะสมัครเข้าสถาบัน MENSA ที่มีสิทธิพิเศษต่าง ๆ เช่น รับทุนการศึกษา

สิ่งที่คนมักจะไม่รู้กัน คือ นอกจากความฉลาดที่เป็นเรื่องไอคิวแล้ว ยังมีความฉลาดด้านอื่นๆ อีก (Cognitive Abilities) ความฉลาดที่ไม่ใช่ไอคิวแบ่งได้หลายสำนัก หมอขอยกตัวอย่าง "ทฤษฎีของการ์ดเนอร์" (Gardner’s Theory- Theory of Multiple Intelligences) ที่แบ่งความฉลาดออกเป็น 9 ประเภท 

รู้ข้อมูลนี้ไปเพื่อ?  สิ่งที่ได้ คือ รู้ว่าเด็กถนัดเรื่องไหน ทำแล้วมีความสุข จะได้ช่วยส่งเสริม เพราะการเอาชีวิตรอดให้ได้ การเรียนเก่งเป็นแค่ปัจจัยหนึ่ง สิ่งสำคัญ คือ ผู้ใหญ่ต้องทำให้เด็กช่วยเหลือตัวเองได้ แก้ปัญหาในสถานการณ์ต่างๆ ได้อย่างเหมาะสม โดยไม่จำเป็นต้องมุ่งเน้นผลการเรียนให้ดีเลิศ ขอแค่มีความรับผิดชอบ พยายามเรียนให้เต็มที่เท่าที่ไม่สร้างความเดือดร้อนให้กับตนเองและ/หรือคนอื่น ทำตัวให้เป็นประโยชน์กับส่วนรวม

ความฉลาด 9 แบบตามทฤษฎีของการ์ดเนอร์ 
“Gardner’s Theory”

1. ความฉลาดด้านธรรมชาติ (Naturalistic Intelligence)

เป็นความสามารถในการเชื่อมโยงตนเองเข้ากับธรรมชาติ รับรู้ถึงการเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติได้อย่างรวดเร็วและละเอียด ไม่ว่าจะเป็นทั้งสิ่งที่มีชีวิตและไม่มีชีวิต คนกลุ่มนี้ชอบที่จะออกไปอยู่นอกบ้านเพื่ออยู่ในที่ที่มีธรรมชาติล้อมรอบ เมื่อเพาะปลูกหรือหยิบจับสิ่งใดที่เป็นของจากธรรมชาติ สิ่งเหล่านั้นจะเจริญงอกงาม (green thumb)

2. ความฉลาดด้านดนตรี (Musical Intelligence)

คนที่มีความฉลาดด้านนี้จะมีความสามารถในการฟังเสียงที่ดีมาก สามารถแยกแยะคลื่นความถี่ของโน้ตดนตรี (pitch), โทนเสียง (tone), จังหวะ (rhythm) และประพันธ์เพลงได้

3.ความฉลาดด้านการใช้ตรรกะและคณิตศาสตร์ (Logical-Mathematical Intelligence)

เป็นความสามารถเรื่องการทำความเข้าใจเรื่องตัวเลขและรูปทรง การใช้ตรรกะทั้งแบบอุปนัย (inductive reasoning) และนิรนัย (deductive reasoning) เก่งเรื่องการแก้เกมปริศนาทดสอบเชาวน์ปัญญา (logic puzzles) ทำความเข้าใจสิ่งที่เป็นนามธรรมได้ (conceptualize abstract ideas)

4.ความฉลาดด้านอัตถิภาวะนิยม (Existential Intelligence)

เป็นความสามารถในการทำความเข้าใจสิ่งที่เป็นนามธรรมอย่างปรัชญา ครุ่นคิดเกี่ยวกับความหมายของการมีชีวิตอยู่ (meaning of life) เข้าใจความเป็นมนุษย์ได้อย่างลึกซึ้ง สามารถอธิบายเรื่องที่ดูเข้าใจยากให้คนอื่นเข้าใจได้

5.ความฉลาดด้านความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล (Interpersonal Intelligence)

ความฉลาดด้านนี้มีความสัมพันธ์กับอีคิว (EQ- emotional intelligence) ซึ่งเป็นความสามารถในการทำความเข้าใจความคิดและอารมณ์ของคนอื่น คนที่มีอีคิวดีจะเห็นอกเห็นใจคนอื่น ให้ความใส่ใจรับรู้ความคิดและความต้องการของคนอื่นได้เร็ว อยากจะช่วยเหลือและพยายามทำความเข้าใจคนอื่น

6.ความฉลาดด้านการเคลื่อนไหวของร่างกาย (Bodily-Kinesthetic Intelligence)

เป็นความสามารถในการบังคับร่างกายให้เป็นไปตามการสั่งงานของสมอง ทำกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหวได้ดี เช่น การเล่นกีฬา การแสดงออกด้วยท่าทาง

7.ความฉลาดทางภาษา (Linguistic Intelligence)

เป็นความสามารถในการถ่ายทอดสิ่งต่างๆ ออกมาเป็นภาษาพูด หรือภาษาเขียนที่สื่อสารให้อีกฝ่ายเข้าใจได้ เรียนรู้ภาษาใหม่ๆ ได้เร็ว

8.ความฉลาดในการเข้าใจตัวเอง (Intrapersonal Intelligence)

เป็นความสามารถในการทำความเข้าใจตัวเอง (self-awareness) รู้ถึงความคิด ความรู้สึก และความต้องการของตัวเอง

9.ความฉลาดด้านมิติสัมพันธ์ (Visual-Spatial Intelligence)

สามารถทำความเข้าใจสร้างจินตนาการสิ่งที่เป็นภาพสามมิติได้ดี

หลังจากลองอ่านแล้วสำรวจตัวเองกันดูแล้ว มีใครถนัดด้านไหนกันบ้าง? เริ่มมองเห็นอาชีพในอนาคตกันมั้ย?

น้อง ๆ ชาว Dek-D สามารถเอาข้อมูลไปคุยกับพ่อแม่ได้ หรือผู้ปกครองเอง ถ้าได้อ่านบทความนี้ หากเห็นเด็กทำเรื่องไหนได้ดี แนะนำให้ส่งเสริม ควบคู่ไปกับเรื่องเรียนที่คงทิ้งไม่ได้ เพราะความรู้พื้นฐาน (ที่จำเป็น) จะช่วยให้ทำอาชีพที่อยากทำได้ดีมากขึ้น และเอาชีวิตรอดได้ต่อไป 

 หมอแมวน้ำเล่าเรื่อง “จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น”