คำที่มีความหมายตรง ความหมายอุปมา ออกสอบบ่อย

‘คำที่มีความหมายตรง-ความหมายอุปมา’ เป็นอีกหนึ่งเรื่องที่ข้อสอบ A-Level วิชาภาษาไทย ออกสอบทุกปี ซึ่งจะอยู่ในพาร์ตหลักการใช้ภาษา แม้จะออกแค่ปีละ 1-2 ข้อ แต่ก็เป็นเรื่องที่ไม่ควรพลาด ในวันนี้คอลัมน์ ‘รู้ไว้เผื่อออกสอบ’ จะพาทุกคนไปทำความเข้าใจคำที่มีความหมายตรง-ความหมายอุปมา พร้อมตัวอย่างคำ ประโยค และแบบฝึกหัดให้ลองทำท้ายบทความอีกด้วย

คำที่มีความหมายตรง vs ความหมายอุปมา ออกสอบบ่อย
คำที่มีความหมายตรง vs ความหมายอุปมา ออกสอบบ่อย

คำที่มีความหมายตรง-ความหมายอุปมา คืออะไร

ก่อนที่จะไปรู้จักกับ “ความหมายตรง” และ “ความหมายอุปมา” พี่แป้งมีประโยคตัวอย่างจากพาดหัวข่าวมาให้น้องๆ ดูเพื่อทำความเข้าใจค่ะ

  • นายกฯ อนุทิน คอพับ! นั่งหลับคาเก้าอี้ร้านตัดผม (ที่มา Thairath News)
  • "อนุทิน" เข้าทำเนียบรัฐบาลวันแรก ย้ำชัดนั่งเก้าอี้ 4 เดือน (ที่มา Ch7HDNews)

จากทั้งสองประโยคนี้ น้องๆ จะเห็นว่ามีคำว่า “เก้าอี้” ที่เหมือนกัน ทั้งนี้ ถึงจะเป็นคำเดียวกัน แต่ความหมายต่างกัน 

  • เก้าอี้ในประโยคแรก หมายถึง ที่สําหรับนั่ง มีขา มีพนักพิง ซึ่งเป็นความหมายตรง
  • เก้าอี้ในประโยคที่สอง หมายถึง ตำแหน่ง ซึ่งเป็นความหมายอุปมา

จากประโยคตัวอย่างสามารถสรุปความหมายของ “ความหมายตรง” และ “ความหมายอุปมา” ได้ว่า
 

  • คำที่มีความหมายตรง คือ ความหมายของคำเดิมที่ใช้ตามปกติ  เป็นความหมายหลักที่ระบุไว้ในพจนานุกรม และสื่อสารกันอย่างตรงไปตรงมา
  • คำที่มีความหมายอุปมา คือ ความหมายที่เกิดจากการใช้คำที่มีความหมายตรงมาเปรียบเทียบ เพื่อสื่อในอีกความหมายหนึ่ง โดยต้องอาศัยการตีความ
คำที่มีความหมายตรง vs ความหมายอุปมา   ออกสอบบ่อย
คำที่มีความหมายตรง vs ความหมายอุปมา   ออกสอบบ่อย

ตัวอย่างแนวข้อสอบเรื่องความหมายตรง-ความหมายอุปมา

อย่างที่พี่แป้งบอกไปตอนต้นว่าเรื่องคำที่มีความหมายตรง-ความหมายอุปมา เป็นหัวข้อที่ออกสอบทุกปี ปีละ 1-2 ข้อ โดยส่วนใหญ่แนวข้อสอบ A-level จะเน้นถามว่า “ข้อใดไม่ใช้คําที่มีความหมายอุปมา” หรือในบางปี “ข้อใดมีหรือไม่มีคำที่มีความหมายอุปมา” “คำในข้อใดใช้ได้ทั้งความหมายตามตัวและความหมายเชิงอุปมาทุกคำ” ซึ่งปีล่าสุด A-level 68 ออกเรื่องนี้ถึง 2 ข้อเลย พี่แป้งขอหยิบมาอธิบายเพื่อให้น้องๆ ทำความเข้าใจไปพร้อมๆ กันค่ะ

ข้อใดไม่ใช้คําที่มีความหมายอุปมา (ข้อสอบภาษาไทย A-level 68)

  1. ช่างใช้แผ่นเพชรตัดเซรามิก 
  2. ผู้ร้ายคนนี้ปากหนัก
  3. เขาเล่นละครตบตาหัวหน้าได้ดี
  4. เขามีคนชักใยอยู่เบื้องหลัง
  5. ผู้อำนวยการถูกเลื้อยขาเก้าอี้

ข้อนี้ตอบ ข้อ 1 ช่างใช้แผ่นเพชรตัดเซรามิก เพราะคำว่า “เพชร” ในประโยคนี้หมายถึง แผ่นเพชร ที่ใช้สำหรับตัดเซรามิก กระเบื้อง เท่ากับว่าข้อนี้ใช้คำที่มีความหมายตรงตัว ไม่ได้มีการเปรียบเทียบเป็นอย่างอื่น
 

สำหรับข้ออื่นๆ ใช้ความหมายอุปมา ดังนี้ 

ข้อ 2 คำว่า “ปากหนัก” ในประโยคนี้หมายถึง ไม่ยอมพูด 

ข้อ 3 คำว่า “ตบตา” ในประโยคนี้หมายถึง หลอกหลวง หรือแสร้างทำ

ข้อ 4 คำว่า “ชักใย” ในประโยคนี้หมายถึง ควบคุม หรือบงการ

ข้อ 5 คำว่า “เก้าอี้” ในประโยคนี้หมายถึง ตำแหน่ง
 

_______________________________________________

ข้อใดไม่ใช้คําที่มีความหมายอุปมา (ข้อสอบภาษาไทย A-level 68)

  1. นักกีฬาที่ตกรอบแรกเลยต้องม้วนเสื่อกลับบ้าน
  2. เสือซุ่มของห้องนี้นั่งอยู่ข้างหลังห้อง
  3. ชาบูหม่าล่าเผ็ดร้อนจนน้ำตาไหล
  4. การเลือกตั้งครั้งนี้นักการเมืองชื่อดังถูกล้มช้าง
  5. แม่ใจหินทิ้งลูกเพิ่งคลอดไว้ที่โรงพยาบาล

ข้อนี้ตอบ ข้อ 3  ชาบูหม่าล่าเผ็ดร้อนจนน้ำตาไหล เพราะคำว่า “เผ็ดร้อน”  ในประโยคนี้หมายถึง รสชาติที่ทั้งเผ็ดและร้อน เท่ากับว่าข้อนี้ใช้คำที่มีความหมายตรง

สำหรับข้ออื่นๆ ใช้ความหมายอุปมา ดังนี้ 

ข้อ 1 คำว่า “ม้วนเสื่อ” ในประโยคนี้หมายถึง เลิก ยุติ ไม่สามารถดำเนินต่อไปได้

ข้อ 2 คำว่า “เสือซุ่ม” ในประโยคนี้หมายถึง คนที่รอจังหวะแสดงตัว

ข้อ 4 คำว่า “ล้มช้าง” ในประโยคนี้หมายถึง โค่นล้มผู้มีอำนาจหรืออิทธิพลลงได้

ข้อ 5 คำว่า “ใจหิน” ในประโยคนี้หมายถึง จิตใจเหี้ยมโหด

ตัวอย่างคำที่ความหมายตรง-ความหมายอุปมา ออกสอบบ่อย 

จากแนวข้อสอบ A-level68 น้องๆ จะเห็นได้ว่าคำบางคำมีเพียงความหมายเดียว ส่วนบางคำอาจมีมากกว่า 1 ความหมาย ข้อสอบเรื่องนี้ไม่ยากถ้าจับหลักการทำได้ และรู้ความหมายของคำต่างๆ ก็สามารถเก็บคะแนนเรื่องนี้ได้แน่นอน ดังนั้น วันนี้พี่แป้งเลยรวบรวมคำที่ใช้ได้ทั้งความหมายตรงและความหมายอุปมามาให้ทุกคนค่ะ 

คำความหมายตรงความหมายอุปมา
กบดาน ท่านอนคว่ำของจระเข้การหลบซ่อนตัว
ก้มหัวน้อมหัวลงแสดงความเคารพยอมอ่อนน้อม (ใช้ในเชิงปฏิเสธ)
กระเป๋าหนักกระเป๋าที่มีน้ำหนักมากมีฐานะดี
เก้าอี้ที่สำหรับนั่ง มีขา มีพนักพิงตำแหน่ง
เข้าฌานการทำสมาธิขั้นสูงนั่งหลับ/เหม่อลอย
งูพิษอสรพิษชนิดหนึ่งคนทรยศ/คนชั่ว
จิ้งจอกสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดหนึ่งคนเจ้าเล่ห์
ตกเบ็ด การหย่อนเบ็ดลงในน้ำล่อเหยื่อการล่อลวงให้หลง
ปล่อยไก่การปล่อยไก่ที่เป็นสัตว์ออกไปแสดงความเซ่อซ่าให้คนอื่นรู้
ปลาไหลปลารูปร่างเรียวยาวคล้ายงูคนกะล่อน ปลิ้นปล่อน
เผ็ดร้อนรสชาติเผ็ดร้อนรุนแรง
เพชรชื่อแก้วที่แข็งที่สุดบุคคลที่มีค่า
ไฟเขียวไฟจราจรเห็นชอบ/อนุมัติ
ม้วนเสื่อเก็บเสื่อยกเลิกกิจกรรม/ล้มเลิก
มือขวามือข้างขวาคนใกล้ชิด/คนที่ไว้วางใจได้
โรยหน้าการโรยตกแต่งอาหารทำดีผิวเผิน/ทำเฉพาะหน้า
เล่นละครแสดงละครเสแสร้ง
หมูสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดหนึ่งง่าย/สะดวก
หัวโขนเครื่องสวมหัวแสดงโขนตำแหน่ง/ยศถาบรรดาศักดิ์
อัดฉีดทำความสะอาดช่วงล่างรถยนต์ให้รางวัลพิเศษ 
กระตุ้นให้ทำงานสำเร็จ
คำที่ใช้ได้ทั้งความหมายตรง และความหมายอุปมาออกสอบบ่อย
คำที่ใช้ได้ทั้งความหมายตรง และความหมายอุปมาออกสอบบ่อย 
คำที่ใช้ได้ทั้งความหมายตรง และความหมายอุปมาออกสอบบ่อย 
คำที่ใช้ได้ทั้งความหมายตรง และความหมายอุปมาออกสอบบ่อย 
คำที่ใช้ได้ทั้งความหมายตรง และความหมายอุปมาออกสอบบ่อย 
คำที่ใช้ได้ทั้งความหมายตรง และความหมายอุปมาออกสอบบ่อย 
คำที่ใช้ได้ทั้งความหมายตรง และความหมายอุปมาออกสอบบ่อย 
คำที่ใช้ได้ทั้งความหมายตรง และความหมายอุปมาออกสอบบ่อย 

มาทดสอบความรู้กัน!
 

ถึงเวลาทดสอบความเข้าใจกันแล้วค่ะ โจทย์เรื่องความหมายตรง-ความหมายอุปมาอาจจะต้องใช้การวิเคราะห์สักนิดนึง วันนี้ 2 ข้อมาให้ฝึกทำ เป็นข้อสอบ A-Level วิชาภาษาไทย จากโครงการ Dek-D’s Pre-Admission รอบธันวาคม 2563 และข้อสอบจริงจาก 9 วิชาสามัญ ปี 2564)

 

คำในข้อใดใช้ได้ทั้งความหมายตามตัวและความหมายเชิงอุปมาทุกคำ (ข้อสอบภาษาไทย 9 วิชาสามัญ ปี 2564)
1. ก้มหัว คอขวด เผ็ดร้อน
2. ปากโป้ง น้ำยา แก้แค้น
3. ลูกหม้อ แม่เลี้ยง ไม่ดัด
4. ม้วนเสื่อ อัดฉีด ขายตรง
5. เลือดเย็น เป้านิ่ง เหลือขอ

_______________________________________________________
ข้อใดไม่สามารถแปลความหมายเชิงอุปมาได้ (ข้อสอบ ภาษาไทย โครงการ Dek-D’s Pre Admission รอบ ธันวาคม 2563)
1. เขาตบหน้าฉันต่อหน้าธารกำนัล
2. เขาอุปโลกน์ตัวเองเป็นผู้เชี่ยวชาญ
3. รัฐมนตรีคนนี้ขึ้นชื่อเรื่องกินเยอะมานานแล้ว
4. เส้นใหญ่ขนาดนี้เขาเรียกว่าเส้นก๋วยจั๊บแหละ
5. คนแห่กันมาแบบนี้รับรองสนุกแน่ล่ะเธอเอ๊ย

 

น้องๆ คิดว่าแต่ละข้อคำตอบไหนถูกต้อง คอมเมนต์ด้านล่างได้เลย!  

 

สำหรับคอลัมน์ ‘รู้ไว้เผื่อออกสอบ’ วิชาภาษาไทย บทความต่อไปจะเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับอะไร ฝากติดตามกันด้วยนะคะ หรือถ้าน้องๆ มีเรื่องราวน่าสนใจเรื่องไหน ที่อยากให้นำมาเล่า หรือแจกทริคการจำ ก็สามารถคอมเมนต์เอาไว้ด้านล่างได้เลย!

 

พี่แป้ง

แสดงความคิดเห็น

ถูกเลือกโดยทีมงาน

ยอดถูกใจสูงสุด

1 ความคิดเห็น

ความคิดเห็นนี้ถูกลบเนื่องจาก

ถูกลบโดยทีมงาน เนื่องจากงดตั้งกระทู้วิจัย โครงงาน หรือใช้พื้นที่เว็บบอร์ดเพื่อการส่งการบ้าน เนื่องจากเป็นการรบกวนผู้ใช้บอร์ดท่านอื่นๆ ขออภัยในความไม่สะดวก

กำลังโหลด
กำลังโหลด