Teen Coach EP.135 : นี่สมองเราเป็นอะไร? ทำไมมี ‘เพลง’ ดังวนอยู่ในหัวไม่หยุด

เคยไหมที่รู้สึกว่ามีเพลงวนอยู่ในหัว ฟังแค่ครั้งเดียวกลับติดหูจนเราร้องตลอดวัน

บางครั้ง อยู่ดี ๆ ก็มีท่อนเพลงลอยวนในหัวทั้งวัน ทั้งที่ไม่ได้ตั้งใจจะฟัง หรือบางทีอาจจำไม่ได้ด้วยซ้ำว่าไปได้ยินเพลงนั้นมาตอนไหน เราเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า “Earworm” หรือ Involuntary Musical Imagery (INMI) นั่นเอง

Earworm มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า "Involuntary Musical Imagery (INMI)" คือ การที่ท่อนเพลงหรือทำนองบางส่วนติดอยู่ในหัวโดยไม่ตั้งใจ มักเกิดขึ้นกับเพลงที่มีจังหวะเร็ว ทำนองเรียบง่าย และมีความซ้ำซาก 

งานวิจัยจาก American Psychological Association (APA) อธิบายว่า Earworm เกิดขึ้นได้กับคนจำนวนมากโดยเฉพาะในกลุ่มที่มีแนวโน้มทางดนตรี หรือฟังเพลงบ่อย เพลงที่มี จังหวะเร็ว ทำนองง่าย และซ้ำซาก มีแนวโน้มจะกลายเป็น Earworm มากกว่าเพลงที่ซับซ้อน

อีกทั้งปรากฏการณ์นี้ไม่ได้แค่การฟังเพลงแล้วจำได้ แต่มันคือการที่สมองของเรายังคงเล่นเพลงอยู่ภายใน โดยที่เราไม่รู้ตัว สมองดึงเพลงออกมาจากคลังความจำ แล้วเล่นซ้ำผ่าน “phonological loop” ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ working memory ของการทำงานส่วนที่เกี่ยวข้องกับความทรงจำในสมองของเรา เป็นระบบที่ช่วยให้เราจดจำเสียงและคำพูดชั่วคราว เหมือนกับเวลาเราท่องจำเบอร์โทรศัพท์ในใจ
 

นอกจากนี้ ยังมีงานวิจัยในปี 2023 พบว่า INMI มีความเกี่ยวข้องกับการทำงานของเครือข่ายสมอง Default Mode Network (DMN) ซึ่งจะทำงานเวลาที่สมองโล่งหรือว่าง เช่น ระหว่างอาบน้ำ เดินเล่น หรืออยู่เฉย ๆ แบบไม่ได้จดจ่อกับอะไรโดยเฉพาะ

ในบางครั้ง Earworm ก็ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตของเราได้ เช่น รบกวนการเรียน การทำงาน หรือส่งผลให้เกิดความรำคาญ เสียสมาธิ รวมถึงเกิดการรบกวนกับผู้ที่มีภาวะย้ำคิดย้ำทำ (OCD) จนเกิดความวิตกกังวลได้ รวมถึงรบกวนเวลาสอบ ทำลายสมาธิได้

Earworm ไม่ใช่สิ่งแปลกประหลาด และเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ อาจจะรู้สึกรำคาญไปบ้าง แต่เดี๋ยวมันจะหายไปเอง  นอกจากนี้ยังสามารถบอกอะไรบางอย่างเกี่ยวกับสมอง และ ใจของเราได้ด้วยนะ อาจจะทำให้เรารู้ว่า ในแต่ละวันเรากำลังนึกถึงอะไรอยู่ อะไรคือสิ่งที่สมองเราเลือกจะเก็บไว้? แล้วช่วงนี้น้อง ๆ ชาว Dek-D มีเพลงไหนที่วนอยู่ในหัวบ้าง? คอมเมนต์มาบอกกันได้นะ