อ่านหนังสือเท่าไรก็จำไม่ได้ ลองสูตรนี้! “Active Recall” เทคนิคจำฝังหัวที่ใช้ได้จริง

อ่านหนังสือเท่าไรก็จำไม่ได้ 
ลองสูตรนี้! “Active Recall” เทคนิคจำฝังหัวที่ใช้ได้จริง

ใครเป็นบ้าง? อ่านหนังสือ อ่านสรุป ท่องจำวนซ้ำไปซ้ำมาหลายรอบ แต่พอถึงเวลาสอบหรือต้องเอาไปใช้จริง สมองกลับโล่งเตียน จำอะไรไม่ได้เลย… อาการแบบนี้อาจไม่ใช่ความจำไม่ดีนะคะ แต่เป็นเพราะว่าเราใช้วิธีอ่านที่ไม่ตอบโจทย์การทำงานของสมองต่างหาก

น้องๆ ชาว Dek-D คนไหนกำลังเจอปัญหาอ่านแล้วจำไม่ได้ หรืออยากฟิตเกรดเทอมนี้ คอลัมน์ “เรื่องนี้โรงเรียนไม่ได้สอน” แนะนำให้ลองเปลี่ยนสูตรการอ่านเป็นเทคนิค “Active Recall” หรือเทคนิคการดึงข้อมูลออกจากสมองที่จะเปลี่ยนการเรียนรู้แบบเดิมให้จำแม่นจำนานกันค่ะ 

เข้าใจปัญหาของการ “อ่านซ้ำๆ” 

เวลาที่เราอ่านหนังสือซ้ำแล้วซ้ำเล่า สมองจะเกิดความคุ้นเคยกับตัวหนังสือที่เราเห็นผ่านตา เรียกว่าเกิดภาพลวงตาว่าเราเข้าใจและจำได้แล้ว แต่ในความเป็นจริง สมองไม่ได้ออกแรงทำงานอะไรเลยค่ะ เป็นแค่การรับข้อมูลเข้ามาแบบผ่านๆ พอปิดหนังสือ ข้อมูลเหล่านั้นจึงหลุดหายไปอย่างรวดเร็วค่ะ

Active Recall คืออะไร และทำไมได้ผลดีกว่า

เวลาเราอ่านหนังสือสอบ วิธีที่เราคุ้นเคยที่สุดคือการเปิดอ่านซ้ำๆ ไฮไลท์ข้อความสวยๆ หรืออ่านสรุปวนไปวนมา ซึ่งวิธีนี้เรียกว่า Passive Learning หรือการรับข้อมูลเข้าด้านเดียวค่ะ ซึ่งสมองของเราจะรู้สึกคุ้นเคยกับตัวหนังสือจนเกิดภาพลวงตาว่า “จำได้แล้ว ทั้งที่จริงแค่จำได้ว่าเคยเห็น” พอปิดหนังสือปุ๊บ ข้อมูลก็หลุดหายจากหัวทันที 

การที่เทคนิค Active Recall ได้ผลดีกว่าการอ่านแบบ Passive Learning เพราะสมองต้องออกแรงมากกว่า เป็นการบังคับให้สมองต้องค้นหาและรื้อฟื้นข้อมูลที่เพิ่งอ่านไป ส่งผลให้สมองรู้ว่าข้อมูลนี้มีความสำคัญ และทำการสร้างเส้นใยประสาทให้แข็งแรงขึ้น โดยวิธีนี้ยังทำให้เรารู้ตัวทันทีด้วยว่า ตรงไหนที่เราเข้าใจจริงๆ และตรงไหนที่เรายังจำไม่ได้ ทำให้สามารถแก้ไขได้เร็วขึ้น

4 วิธีง่ายๆ ในการนำ Active Recall ไปใช้จริง

ไม่ว่าเราจะเลือกวิธีไหนมาใช้ หัวใจสำคัญที่สุดของ Active Recall มีเพียงข้อเดียวคือการ "ปิดหนังสือ แล้วบังคับให้สมองดึงข้อมูลออกมาใช้ด้วยตัวเอง" แต่เนื่องจากเนื้อหาที่เราอ่านมีหลายรูปแบบ เราจึงสามารถแบ่งวิธีฝึกออกเป็นหมวดหมู่ตามเป้าหมายและลักษณะของข้อมูลได้ ดังนี้

1. Quick Recall 

เน้นจำคำศัพท์และข้อเท็จจริงสั้นๆ ผ่านเครื่องมือเช่น Flashcards หรือบัตรคำถาม-คำตอบ วิธีนี้เหมาะกับการท่องจำข้อมูลที่เป็นชิ้นๆ เช่น คำศัพท์ สูตรคณิตศาสตร์ หรือวันเดือนปีทางประวัติศาสตร์ ที่ต้องการการกระตุ้นและทวนซ้ำแบบรวดเร็วค่ะ

2. Big Picture

เน้นจัดระเบียบภาพรวมของเนื้อหา ผ่านการทำ Brain Dump หรือการเทความจำลงกระดาษ หรือการปิดหนังสือแล้วลองเขียนทุกอย่างที่เพิ่งอ่านจบลงไปให้มากที่สุด วิธีนี้เหมาะกับการอ่านบทความยาวๆ หรือบทเรียนที่เป็นเรื่องราว เพื่อเช็กว่าสมองของเราสามารถร้อยเรียงโครงสร้างของเนื้อหาทั้งหมดออกมาได้ครบถ้วนแค่ไหน ไม่ใช่แค่จำได้เป็นคำๆ 

3. Deep Understanding

เน้นเช็กความเข้าใจเชิงลึก ผ่านวิธีการ Feynman Technique หรือการทดลองเป็นคุณครูด้วยการลองอธิบายเนื้อหาที่เรียนมาให้เหมือนกำลังสอนเด็กหรือพูดคุยกับตัวเองด้วยภาษาที่ง่ายที่สุดนั่นเอง วิธีนี้เหมาะกับเนื้อหาที่เป็นคอนเซปต์ยาก ๆ หรือกระบวนการซับซ้อน การที่เราต้องพูดหรืออธิบายออกมาเป็นภาษาธรรมดา จะช่วยฟ้องทันทีว่าตรงไหนที่เราเข้าใจจริงๆ และตรงไหนที่เราแค่ท่องจำมา

4. Application

เน้นฝึกประยุกต์ใช้ในสนามจริง ผ่านการทำข้อสอบเก่าหรือโจทย์ฝึกหัดโดยไม่เปิดเฉลย วิธีนี้เหมาะกับการเตรียมตัวสอบ เพราะคำถามมักจะพลิกแพลง วิธีนี้จึงเป็นการบังคับให้สมองดึงความรู้ไปปรับใช้กับโจทย์รูปแบบต่างๆ เหมือนสถานการณ์จริง

ตัวอย่างวิธีใช้ Active Recall กับวิชาคณิตศาสตร์

การจำไม่ได้ไม่ใช่เพราะเราหัวไม่ดีนะคะ แต่อาจเป็นเพราะเราใช้เครื่องมือที่ยังไม่ทรงพลังพอ หรือยังไม่ใช่วิธีที่เหมาะสม ทำให้เราอ่านเท่าไรก็จำไม่ได้ หรือจำได้ไม่นาน และถึงแม้ว่าจะปรับมาใช้วิธี Active Recall แล้ว แต่น้องๆ ก็ยังต้องหมั่นทบทวนและฝึกฝนตนเองอย่างสม่ำเสมอด้วยนะคะถึงจะได้ผล ใครกำลังเตรียมตัวสอบลองนำวิธีนี้ไปใช้ ขอให้ผลสอบออกมาอย่างที่ตั้งใจกันนะคะ