สารภาพมาแต่โดยดีว่าใครทันละครจักรๆ วงศ์ๆ ตอนเช้าของช่อง 7 เรื่องนางสิบสองบ้างคะ? เมื่อก่อนพี่หวานนี่แฟนพันธุ์แท้เลยค่ะ คุณพ่อต้องปลุกมาดูดิสนีย์คลับ และต่อด้วยรอดูละครแบบนี้เลยค่ะ วันไหนไม่ปลุกพี่หวานก็จะมีการน้อยใจด้วยนะคะ(ฮา...) ก่อนจะออกนอกเรื่องกันไปกว่านี้ พี่หวานแค่อยากจะเกริ่นให้เห็นภาพว่าวรรณคดีไทยหลายเรื่องที่ถูกนำมาแสดงผ่านจอโทรทัศน์เนี่ยไม่ใช่เเค่เพื่อความบันเทิงเท่านั้นนะคะ แต่เราสามารถได้รับรู้เรื่องเกี่ยวกับวรรณคดีเรื่องนั้นๆ ได้ง่ายขึ้นต่างหากล่ะคะ
 

สำหรับตำนานเรื่องนางสิบสองที่พี่หวานจะกล่าวถึงในที่นี้ว่ากันว่าเป็นที่มาของ พระรถ-เมรี ซึ่งพระรถก็คือ พระรถเสน เป็นลูกของท้าวรถสิทธิ์ที่เกิดกับนางเภาน้องคนสุดท้องในบรรดาพี่น้องทั้งสิบสองคน เรื่องราวของนางสิบสองพี่หวานจะขอเล่าคร่าวๆ นะคะ เเรกเริ่มนั้นพวกนางเป็นลูกของเศรษฐีใหญ่ที่ไม่มีลูกและได้ขอให้ตนกับภรรยามีลูกโดยถวายกล้วย 12 ลูกให้พระที่วัด จนกระทั่งภรรยาของเขาตั้งครรภ์และคลอดลูกสาวติดต่อกันสิบสองคน เวลาผ่านไปความร่ำรวยที่เคยมีก็ค่อยๆ ลดลงจนไม่สามารถเลี้ยงนางทั้งสิบสองคนได้ไหว เศรษฐีจึงนำนางสิบสองไปทิ้งในป่าจนมีนางยักษ์สนธมารที่เกิดความเอ็นดูรับนางสิบสองไปเลี้ยงดูแล แต่วันหนึ่งพี่สาวคนโตได้เข้าไปเห็นความจริงว่านางสนธมารคือยักษ์ที่กินคน ก็รีบมาบอกน้องๆ ก่อนจะพากันหนีไป

นางสนธมารทั้งรักทั้งโกรธจึงหวังตามไปแก้แค้น แต่นางสิบสองก็หนีรอดพ้นไปได้อย่างหวุดหวิด ทั้งหมดซ่อนตัวอยู่บนต้นไทรต้นหนึ่งเมื่อนางค่อมคนรับใช้ของท้าวรถสิทธิ์มองในหนองน้ำและสะท้อนเงาของนางสิบสองที่มีรูปโฉมสวยงามก็ได้นำความไปทูลบอก ท้าวรถสิทธิ์ตามมาพบและหลงใหลจึงแต่งตั้งทั้งสิบสองนางเป็นพระมเหสี นางสนธมารรู้ข่าวเรื่องนี้จึงแปลงกายเป็นสาวงามมานั่งอยู่บนต้นไทรเช่นกัน และเหตุการณ์เดิมก็เกิดขึ้นอีกครั้งเมื่อนางค่อมมาพบเข้า ได้นำความไปทูลอีกครั้ง และคราวนี้ความงามของนางยักษ์สนธมารก็ทำให้ท้าวรถสิทธิ์หลงใหลจนแต่งตั้งขึ้นเป็นพระอัครมเหสี นางออกอุบายว่าตนป่วยและต้องใช้ดวงตาของนางสิบสองเป็นยารักษา ท้าวรถสิทธิ์ก็เชื่อสั่งให้ดำเนินการตามนั้นโดยนางเภาคนสุดท้องถูกควักลูกตาแค่ข้างเดียว พี่น้องทั้งสิบสองคนถูกขังไว้ในถ้ำและได้คลอดลูกในนั้น มีนางเภาที่ยังสามารถมองเห็นได้ข้างหนึ่งก็เก็บรักษาและดูเเลลูกชายของนางที่เกิดขึ้นและได้ตั้งชื่อว่า พระรถเสน เมื่อเติบโตได้รู้ความจริงนางยักษ์แปลงก็ยังไม่หยุดที่จะแก้แค้นแกล้งป่วยอีกครั้งและขอให้ท้าวรถสิทธิ์ช่วยบอกพระรถเสนให้ไปตามหา 'มะงั้วรู้ห่าว มะนาวรู้โห่' ที่เมืองคชปุรนครซึ่งตอนนี้มีนางเมรีลูกสาวปกครองอยู่ โดยฝากสาส์นไปด้วยฉบับหนึ่งใจความว่า 'ถ้าชายผู้ถือหนังสือนี้มาถึงเมื่อไหร่ให้ฆ่าทิ้งเสีย' เเต่ระหว่างทางหยุดพักพระฤาษีได้มาช่วยแปลงสาส์นให้ จนเกิดเป็นสำนวนว่า 'ฤาษีแปลงสาส์น' กลายเป็นเนื้อความใหม่บอกนางเมรีว่า 'ถ้าชายผู้ถือหนังสือนี้มาถึงเมื่อไหร่ ให้แต่งงานด้วยเสีย' 
 

เรื่องราวอันน่าสงสารของนางสิบสองนี่ถือเป็นโศกนาฏกรรมเลยก็ว่าได้นะคะเพราะระหว่างที่ตาบอดคลอดลูกอยู่ในถ้ำไม่สามารถหาอาหารได้ ก็ต้องนำทารกที่เกิดมากินประทังชีวิต พี่หวานคิดภาพไม่ออกเลยค่ะ ถ้านางเภาเองตาบอดสองข้างเหมือนกันจะมีใครปกป้องพระรถเสนได้มั้ยนะ... ทั้งหมดเกิดขึ้นเพราะความแค้นของนางยักษ์สนธมารทั้งนั้นค่ะ และเรื่องราวต่อจากเหตุการณ์ภายหลังที่พระรถเสนเเต่งงานกับนางเมรีนี่แหละ ที่จะทำให้ความชั่วร้ายที่นางยักษ์เคยทำสะท้อนกลับสู่ลูกสาวของนางเอง

พระรถเสนนั้นแม้รู้ว่านางเมรีเป็นลูกศัตรูที่ทำให้แม่ของตนต้องตาบอด แต่ก็อดที่จะรู้สึกรักนางเมรีไม่ด้ เพราะว่าตามตัวบทมีบรรยายความงามของนางเมรีเอาไว้ ไม่ว่าจะมองดูตรงไหนก็งามไปเสียหมด ทั้งสองครองรักกันอยู่สักพัก ด้วยความเป็นลูกกตัญญูนึกถึงป้าและแม่ที่รอคอยอยู่ พระรถเสนก็ตัดสินใจสละความสุขส่วนตน จัดการมอมเหล้านางเมรีให้เมาจนสลบก่อนจะหนีไป เมื่อนางเมรีตื่นขึ้นมาก็ดั้นด้นติดตามอย่างไม่ลดละ ท้ายสุดแล้วพระรถเสนใช้ของวิเศษทำให้เกิดแม่น้ำไฟกรดขวางไว้ นางเมรีไม่สามารถข้ามไปได้ก็ขาดใจตายไป จากตรงนี้มีที่คนมักจะพูดถึงกันว่า ก่อนนางเมรีขาดใจได้กล่าวไว้ว่าชาตินี้นางเฝ้าติดตามพระรถมาขนาดนี้ ชาติหน้าขอให้พระรถเป็นฝ่ายตามหานางบ้าง แล้วก็ขาดใจตายไป ต่อมาภายหลังก็ได้มาเกิดเป็นนางมโนราห์น้องคนสุดท้องที่พระสุธนจะต้องบุกป่าฝ่าดงมาตามหานั่นเองค่ะ
 

จากที่ได้อ่านเรื่องราวทั้งสองเวอร์ชั่นข้างบนมาแล้ว น้องๆ ก็คงจะรู้สึกเหมือนพี่หวานใช่มั้ยคะว่าโครงเรื่องมีความคล้ายกันมากจริงๆ แต่สำหรับเวอร์ชั่นเกาหลีไม่ได้จบเเค่นั้นนะคะ เรื่องราวของเทพธิดาและคนตัดฟืนยังมีต่อค่ะ อย่างที่บอกไปตอนต้นว่าคนตัดฟืนมีเเม่ที่แก่แล้วอยู่ด้วยกันที่บนโลก เมื่อเขาตามนางฟ้ากับลูกๆ ขึ้นมาบนสวรรค์แม้จะมีความสุขเเต่ก็ไม่สามารถมีความสุขได้นานค่ะ ด้วยความเป็นห่วงแม่ที่อยู่ตัวคนเดียว คนตัดฟืนจึงชวนนางฟ้าลงไปอยู่ด้วยกันบนโลก นางฟ้าก็ตอบทันควันเลยว่า ไม่ได้! เพราะถ้านางลงไปคราวนี้จะไม่สามารถกลับขึ้นมาบนสวรรค์ได้อีกตลอดไป ฝ่ายคนตัดฟืนก็ไม่สามารถลงไปบนโลกด้วยตัวเองคนเดียวได้ เวลาที่คิดถึงเเม่ก็รู้สึกปวดใจ จะทำอันนี้ก็ไม่ได้ อันนั้นก็ไม่ได้ เป็นอยู่อย่างนี้จนเขาล้มป่วยลง นางฟ้าเห็นใจก็เลยให้ม้าขาวมาตัวหนึ่งเพื่อพาไปยังโลกมนุษย์ เเต่มีข้อแม้คือห้ามคนตัดฟืนก้าวเท้าเหยียบพื้นโลกเด็ดขาด ไม่อย่างนั้นจะไม่สามารถกลับมาสวรรค์ได้อีก

ด้วยความดีใจคนตัดฟืนก็รีบลงไปหาแม่บนโลกทันที เขาร้องเรียกแม่อย่างดีใจไม่นานแม่ลูกก็ได้พบกัน ลูกชายบอกคิดถึงเเม่จึงลงจากสวรรค์มาหา เพียงแต่เขาไม่สามารถลงจากหลังม้าไปเหยียบพื้นดินได้ ก็เลยมาเพื่อพบหน้าและจะต้องกลับไปแล้ว
 

 

เเม่ที่รอคอยลูกชายมานานได้ยินอย่างนั้นก็ตัดพ้อด้วยความน้อยใจว่าเขาจะปล่อยให้แม่แก่ๆ ต้องอยู่คนเดียวจริงหรือ ก่อนจะร้องไห้ออกมาอย่างโศกเศร้า ฝ่ายแม่เมื่อเห็นว่าลูกชายไม่ยอมลงจากหลังม้าเเน่ๆ ก็เลยตัดใจบอกว่าอย่างน้อยให้ลองชิมโจ๊กฟักทองของโปรดตัวเองสักคำก่อนค่อยไป ระหว่างที่ส่งชามให้นั้นเพราะความร้อนที่ผ่านชามมาทำให้คนตัดฟืนปล่อยชามโจ๊กหลุดมือ เมื่อโจ๊กร้อนๆ หกรดบนหลังม้า เจ้าม้าขาวก็สะดุ้งสุดตัวสลัดคนตัดฟืนหล่นลงพื้นเเละบินกลับสวรรค์ไป เป็นเหตุให้คนตัดฟืนต้องอยู่บนโลกมนุษย์ต่อไม่สามารถกลับขึ้นสวรรค์ได้ ในที่สุดเพราะพิษรักที่ตรอมใจคิดถึงนางฟ้ากับลูกทำให้เขาล้มป่วยเเละตายไปในที่สุด

แม้ว่าจะมีปมสำคัญที่เหมือนกันคือฉากนางฟ้าลงมาอาบน้ำและถูกขโมยชุดไปทำให้กลับสวรรค์ไม่ได้ เเต่ตอนจบของเกาหลีเป็นตอนจบแบบเศร้าค่ะ ต่างจากของไทยที่สุดท้ายเเล้วหลังจากที่พระสุธนกลับมาพบว่านางมโนราห์ได้หนีกลับเขาไกรลาสไปแล้ว ว่ากันว่าระหว่างทางกว่าจะไปถึงเขาไกรลาสนั้นอันตรายมาก ยากที่มนุษย์ธรรมดาจะผ่านไปได้โดยง่าย เเต่ท้ายที่สุดด้วยหัวใจที่มั่นคงเเละความช่วยเหลือจากสิ่งรอบตัวเป็นใจให้พระสุธนตามไปหานางมโนราห์ได้ในที่สุด เเละทั้งสองก็สามารถกลับมาครองรักกันได้ดังเดิม พี่หวานอ่านตอนจบของเรื่องพระสุธน-มโนราห์แล้วก็นึกสงสารเมื่อครั้งชาติที่นางต้องเป็นนางเมรีถูกพระรถทิ้งไป เพราะรักมากจนขาดใจตาย มาชาตินี้ได้ครองรักกันด้วยดีก็คงเหมือนคำที่ว่าคู่กันเเล้วไม่แคล้วกันนั่นเองค่ะ