How to ฉบับเร่งรัด! สร้างพล็อตให้ชัดด้วยวิธีแบ่ง 3 ส่วนหลัก : ต้น กลาง จบ

การเขียนพล็อตนิยายไม่ใช่เรื่องง่าย ยิ่งเขียนพล็อตที่ชัดเจนนำไปใช้ได้จริงยิ่งยากขึ้นไปเรื่อยๆ หลายคนสงสัยว่าพล็อตสำคัญแค่ไหน และมีประโยชน์อย่างไรบ้าง เราขอตอบเลยว่าพล็อตสำคัญต่อนิยายทุกแนว แน่นอนมันจะมีนักเขียนที่ชอบด้นสด ไม่ชอบเขียนตามพล็อตที่วางเอาไว้ล่วงหน้าเพราะรู้สึกเบื่อและไม่ตื่นเต้น แต่ถ้าคุณเป็นมือใหม่และเป็นนักเขียนส่วนใหญ่ เราแนะนำว่าวางพล็อตไว้เถอะนะ มันมีประโยชน์ต่อทั้งคุณและดีต่อคนอ่านด้วย
 

วางพล็อตอย่างไรดี : คุณกำลังคิดจะถามใช่ไหม เราก็จะตอบว่า มันไม่ใช่เรื่องซับซ้อนอะไรขนาดนั้น แต่มันเป็นเรื่องของการลำดับเหตุการณ์ต่างๆ คุณต้องพยายามจับเอาเหตุการณ์เล็กๆ น้อยๆ มาร้อยเรียงเข้าด้วยกันอย่างมีเหตุผล ก็เหมือนการเล่าเรื่องให้คนอื่นฟัง ต้องมีเกริ่นนำก่อน ช่วงกลาง และสรุป ไม่ใช่เล่าไปเรื่อยๆ แบบไม่มีประเด็น การวางพล็อตคือแบบนั้นแหละ ถ้าทำได้ก็จบแล้ว
 

ขออนุญาตแบ่งวิธีการสร้างพล็อตเป็น 3 ส่วนหลัก ต้น กลาง และจบ เพื่อความเข้าใจที่ง่ายขึ้น
 

 

ขอชวนคุณมามองพล็อตในแบบภาพรวมก่อนที่จะลงลึกในส่วนถัดไป ถามว่าพล็อคคืออะไร คำตอบคือ มันคือทุกสิ่งทุกอย่างที่เกิดขึ้นในนิยาย ตั้งแต่ฉากแรกจนฉากสุดท้าย “พล็อตคือการนำเอาการกระทำและเหตุการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นกับตัวละครมาเชื่อมโยงกัน ด้วยเหตุและผล เพื่อให้ได้บทสรุปที่น่าพอใจและชัดเจน” อ่านแค่นี้ก็น่าจะรู้แล้วว่าพล็อตมีรายละเอียดมากมาย และก่อนจะเขียนลงรายละเอียด เราต้องเข้าใจมันในทุกๆ ด้าน เพื่อจะได้เขียนสรุปออกมาให้ทุกคนเข้าใจ
 

ในการสร้างพล็อต ก็จะมีเรื่องของตัวละครเข้ามาเกี่ยว นิยายทุกเรื่องต้องเล่าถึงตัวละครต่างๆ อยู่แล้ว ซึ่งส่วนใหญ่จะมีตัวละครเอกที่จะประสบพบกับเหตุการณ์บางอย่าง และส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงต่อชีวิต ไม่มากก็น้อย จากร้ายเป็นดี จากดีเป็นร้าย นี่แหละคือพล็อต ซึ่งส่วนใหญ่จะแบ่งออกเป็นสามส่วนย่อย คือ ตอนต้น ตอนกลางและตอนจบ ซึ่งก็จะแบ่งเป็นอีก 10 ขั้นตอน เราจะอธิบายให้ฟังในส่วนถัดไป 
 

เมื่ออ่านภาพรวมจบเรียบร้อยแล้ว เราคิดว่าคุณน่าจะมีภาพคร่าวๆ ของพล็อตนิยายในจินตนาการบ้างแล้ว มันเรียกว่าไอเดียหยาบๆ เกี่ยวกับตัวละคร คุณรู้แล้วว่าตัวละครจะเจอกับอะไร และมันส่งผลต่อเขาหรือเธออย่างไร และคุณแบ่งช่วงในนิยายเป็นสามส่วนเรียบร้อยแล้ว ต้น กลาง จบ เอาล่ะ ได้เวลาใส่รายละเอียดแล้ว 
 

ส่วนใหญ่ในช่วงต้นจะพูดถึงปัญหาของตัวละคร และวิธีการแก้ไขของเขาหรือเธอ แบ่งเป็น 3 ขั้นดังนี้

2 แล้วก็มีเรื่องเกิดขึ้น จากโลกแบบเดิมๆ ตัวละครกำลังจะมีชีวิตที่เปลี่ยนแปลงไป เพราะ…

3 ตัวละครตัดสินใจทำบางอย่าง ก่อนจะตัดสินใจ ก็คือพวกเขาได้เจอกับสถานการณ์บางอย่างและลังเล แล้วพวกเขาก็มักจะเลือกตัดสินใจว่าจะทำอย่างไรต่อ เพื่อให้ไปสู่เป้าหมาย
 

ในช่วงตอนต้นนี้ จะเขียนแบบไม่มีอะไร เรื่อยๆ เปื่อยๆ ก็จะน่าเบื่อมาก เราจึงควรกำหนดสถานการณ์ซึ่งส่วนใหญ่จะส่งลผให้เกิดการตัดสินใจบางอย่าง และตัวละครก็จะมีชีวิตที่แปรเปลี่ยนไป ก็คือจะเข้าสู่ช่วงตอนกลางในเวลาต่อมา
 

ในช่วงต้นมักเป็นเรื่องความคิด การตัดสินใจของตัวละครว่าเพราะอะไรถึงคิดแบบนั้นแบบนี้ ส่วนช่วงกลาง เมื่อตัวละครได้ตัดสินใจแล้ว ส่วนใหญ่มักจะบรรยายถึงการกระทำที่เกิดจากการตัดสินใจนั้นๆ โดยมักจะแบ่งได้ตามนี้
 

4 การกระทำเล็กๆ น้อยๆ ที่ทำให้ตัวละครประสบความสำเร็จและเข้าใจถึงการเปลี่ยนแปลง และได้รู้ว่าควรจะเดินไปทางนี้แหละถูกต้องแล้ว 

5 ใส่สถานการณ์บางอย่างมาอีกนิด ตัวละครเริ่มเดินหน้าไปตามที่ตัดสินใจ ได้ประสบการณ์ต่างๆ เก็บเล็กผสมน้อย เริ่มเก่งขึ้นเรื่อยๆ และใกล้จะประสบความสำเร็จตามเป้าหมาย

6 ช่วงสำคัญแบบจัดหนักๆ ช่วงตอนจบของช่วงกลางควรเป็นช่วงเวลาสำคัญ จุดบีบคั้น ช่วงพีคของเรื่อง เมื่อตัวละครได้ทำบางอย่างที่สำคัญมาก และทำให้เขาหรือเธอเปลี่ยนแปลงความคิดในที่สุด
 

พล็อตช่วงจบมักจะพูดถึงผลลัพธ์จากการกระทำของตัวละคร ว่าเพราะทำแบบนั้นแบบนี้ถึงลงเอยแบบนี้ และมันทำให้ชีวิตของเขาหรือเธอเปลี่ยนไปอย่างไรบ้าง 
 

7 การตอบสนอง ตัวละครตอบสนองสิ่งที่เกิดขึ้นด้วยอารมณ์ความรู้สึกอย่างไรบ้าง

8 คิดใหม่ เปลี่ยนไป เมื่อตอบสนองออกไปแล้ว เขาหรือเธอจะคิดได้ว่าทุกอย่างมันเปลี่ยนไปแล้ว เหตุการณ์นี้ส่งผลอย่างไร ทำให้เขาหรือเธอกลายเป็นใครคนใหม่ เปลี่ยนความคิดเลย จากที่เคยทำไม่ดี หรือผิดพลาด ก็กลายเป็นทำอะไรใหม่ๆ กลายเป็นคนใหม่ไปเลย

9 ได้รางวัลจากการกระทำ การคิดใหม่ กลายเป็นคนใหม่ย่อมส่งผลบางอย่างต่อเขาหรือเธอ เช่น จากที่เคยทำไม่ดี ตอนนี้พอทำดีก็ได้ผลลัพธ์ใหม่ๆ มีชีวิตที่ดีขึ้น ประสบความสำเร็จแบบไม่คาดคิด เป็นต้น

10 ตัวตนใหม่ สถานะใหม่ๆ กลายเป็นคนใหม่ไปแล้วเพราะเหตุการณ์ที่ผ่านๆ มา อาจจะมีเขียนให้นึกถึงตอนสมัยยังไม่เจอประสบการณ์ต่างๆ สุดท้ายแล้ว กว่าจะมาเป็นคนคนนี้ได้ มันช่างยาวนานจริงๆ นี่เราเปลี่ยนไปขนาดนี้เลยหรือนี่…
 

ได้อ่าน 10 ขั้นตอนการวางพล็อตมาแล้ว คงนึกออกว่ารายละเอียดช่วงกลางนั้นสำคัญมาก ทำให้คุณพอจะเห็นภาพนิยายของคุณแล้วว่ามันควรจะเป็นไปในรูปแบบไหน นั่นแหละค่ะ ตอนนี้มาถึงตอนจบปิดท้ายคือ คุณต้องอุดรอยรั่วของพล็อตทั้งหมด นั่นคือใส่พล็อตยิบย่อยลงไปด้วย เพื่อให้นิยายสมบูรณ์ ส่วนปิดท้ายคือการเน้นรายละเอียดที่อาจขาดตกบกพร่องเล็กๆ น้อยๆ เอาให้นิยายเนียนกริบ ไม่มีจุดบอดเลยนะคะ แค่นี้แหละ กระบวนการสร้างพล็อตก็เสร็จสมบูรณ์ รอเริ่มเขียนได้แล้ว
 

ทีมงานนักเขียนเด็กดี