พ่อแม่...ที่วัยรุ่นต้องการ

       อินเทอร์เน็ตมีเรื่องราวมากมายที่วัยรุ่นเป็นผู้เขียนเล่า และระบายเกี่ยวกับความสัมพันธ์กับคนในบ้าน พี่น้อง และพ่อแม่ มีหลายครั้งที่ออกมาตั้งคำถามว่าทำไมพ่อแม่ไม่เข้าใจตนเอง และเสนอวิธีที่จะทำให้ผู้ใหญ่เข้าใจตนเองมากขึ้นด้วย บางครั้งเขียนขึ้นในมุมมองของวัยรุ่นเอง แต่หลายๆ ครั้งก็เขียนโดยใช้ประสบการณ์จริงพร้อมข้อเสนอแนะให้แด่ผู้ใหญ่เสียด้วย 

       ในทางจิตวิทยาวัยรุ่นเองก็มีการนำเสนอหลักการเข้าถึงเข้าใจเพื่อสร้างความสัมพันธ์ที่ระหว่างผู้ใหญ่และวัยรุ่นเช่นกัน หลักๆ มีเพียง 3 ประการเท่านั้นคือ

      1. ในครอบครัวต้องมีความรู้สึกเชื่อมโยงกัน  คือถึงแม้ลูกจะเข้าสู่วัยรุ่นแต่ลูกก็ไม่ควรรู้สึกว่าพ่อแม่เป็นคนที่เข้าถึงยากและคอยจับผิด พ่อแม่ต้องให้ความอบอุ่นแก่ลูกได้อย่างสม่ำเสมอ ควรปรับเปลี่ยนรูปแบบการดูแลให้เข้าถึงวัยรุ่นได้ คือ เป็นเพื่อนที่ดีของลูก ซึ่งมีผลในการเข้าสังคมใหม่ๆ ของลูก วัยรุ่นที่รู้สึกว่าอยู่ในครอบครัวได้อย่างมีความสุขทำให้กล้าที่จะเข้าหาสังคมใหม่ ทำความรู้จักกับเพื่อนใหม่ได้ การที่ลูกวัยรุ่นมีความรู้สึกที่อบอุ่นจากครอบครัว จะทำให้วัยรุ่นกล้าปรึกษาพูดคุยกับครอบครัวได้เสมอ ไม่หันไปพึ่งพาหนทางร้ายๆ จากภายนอก

 

       2. มีการติดตามดูแลอย่างสม่ำเสมอ วัยรุ่นยังต้องการการได้รับความสนใจจากครอบครัว แม้บางครั้งจะทำท่าทางกีดกันไม่อย่างให้ใครในบ้านรู้เรื่องบางอย่าง แต่จริงๆ ก็ยังต้องการกำลังใจ แรงสนับสนุน หรือต้องการที่จะรับรู้ว่ายังมีคนในบ้านสนใจเขาอยู่ แต่ทั้งนี้ต้องแสดงออกในลักษณะให้ความสนใจ ให้เห็นว่าเป็นห่วงมากกว่าจับผิดหรือกำลังถูกกีดกัน การที่พ่อแม่คอยสนใจสิ่งที่ลูกทำในยามว่าง ลูกกำลังคบใคร ลูกกำลังสนใจเรื่องอะไร ไม่ใช่การเข้าไปแทรกแซงกิจกรรมของวัยรุ่น แต่เป็นเพียงการระวังดูแลเท่านั้น และหากลูกทำผิดพลาดขึ้นมาก็สามารถให้กำลังใจได้ ดีกว่าทับถมซ้ำเติม เช่น "บอกแล้ว ทำไมไม่เชื่อ" เป็นต้น ไม่ใช่ว่าวัยร่นจะไม่เชื่อ แต่บางทีผู้ใหญ่ไม่บอกด้วยเหตุผลหรือใช้เพียงอารมณ์สั้นๆ หรือเปล่า?

ภาพ: หนังสือ คู่มือการใช้สื่อเสียง "พ่อแม่เลี้ยงบวก"

            3. ส่งเสริมให้วัยรุ่นได้คิดและตัดสินใจเองอย่างสร้างสรรค์ พ่อแม่มักเป็นห่วงจนบางครั้งปกป้อง คิดและทำทุกอย่างแทนลูกจนลูกกระดิกกระเดี้ยไปไหนเองไม่ได้ ทุกอย่างมาจากความรักก็จริง แต่การให้ลูกได้คิดเอง และทำเองเป็นสิ่งที่จะบ่มเพาะให้ลูกกล้าแสดงออก กล้าลงมือทำอย่างสร้างสรรค์ได้เอง เป็นผู้ใหญ่ที่ดีประเภทที่เหยียบขี้ไก่ฝ่อ สิ่งสำคัญคือให้คำแนะนำและพร้อมเป็นที่ปรึกษาที่ดี และกล้าที่จะเชื่อมั่นในตัวลูก สอนลูกมาดีแล้วก็ต้องคิดว่าลูกจะทำได้ดีด้วย วางใจในตัวลูก

อยากให้พ่อแม่เชื่อมั่นในตัวเขา เอาใจใส่แบบไม่แทรกแซง  ให้กำลังมากกว่าซ้ำเติม เป็นเพื่อนที่ดีมากกว่าคนที่คอยออกคำสั่ง  ปล่อยให้ลูกได้ค้นหาศักยภาพของตัวเข้าเอง  พร้อมสนับสนุน และเป็นที่ปรึกษา

         ไม่แปลกที่พ่อแม่จะวางแผนอนาคตให้ลูก แต่ก็อย่ากำหนดให้เดินโดยห้ามออกนอกกรอบที่วางไว้เท่านั้น เพียงพร้อมสนับสนุนลูก แค่เพียงเท่านี้ลูกวัยรุ่นก็สุขใจ และพร้อมเข้าหาพ่อแม่เหมือนยามเป็นเด็กตัวน้อยเช่นเดิม 

อยากให้พ่อแม่มองอย่างไร ขอเสียงวัยรุ่นไทยหน่อย!

แหล่งข้อมูล, ภาพประกอบ:

  คู่มือการใช้สื่อเสียง "พ่อแม่เลี้ยงบวก"  http://jitdee.com/download/project_detail.php?pcode=3

  วิทยากร เชียงกูล. จิตวิทยาวัยรุ่น : ก้าวข้ามปัญหาและพัฒนาศักยภาพด้านบวก. พิมพลักษณ์, กรุงเทพฯ : สายธาร, 2552.