ดอกเข็มเอย, ดอกมะเขือ หญ้าแพรกเอย สิ่งเหล่านี้เราอาจจะทั้งคุ้นหู และชินตา กันมาแล้วทั้งนั้น เนื่องมาจากในวัยเด็กตั้งแต่อนุบาลถึงมัธยม พอฤดูกาลไหว้ครูเวียนมาถึงทั้งเด็กเล็กเด็กโตจะพากันไปเด็ดดอกไม้ริมรั้วบ้างก็มานั่งล้อมวงช่วยกันประดิษฐ์เป็นพานสวยงาม แล้วนำไปไหว้ครู แต่สำหรับคนที่ร่ำเรียนเกี่ยวกับนาฏศิลป์และดนตรีก็จะมีการไหว้ครูที่แตกต่างไปในเรื่องของรูปแบบ ลักษณะ ส่วนจุดประสงค์นั้น ไม่ว่าเรียนด้านไหนสาขาใด ล้วนต่างมีจุดมุ่งหมายเดียวกัน

คณะศิลปกรรมศาสตร์ สาขาวิชานาฏศิลป์ไทยโขน-ละคร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล (มทร.) ธัญบุรี เป็นอีกแห่งที่จัดให้มีพิธีไหว้ครู และพิธีครอบครู ซึ่ง ผศ.คำรณ สุนทรานนท์ รองคณบดีฝ่ายพัฒนานักศึกษา พ่วงด้วยตำแหน่งครูโขน เล่าว่า ความมุ่งหมายของพิธีไหว้ครูก็เพื่อการฝากตัวเป็นศิษย์ เป็นการแสดงมุทิตาจิตต่อครูอาจารย์ ขอขมาลาโทษ หากทำสิ่งใดล่วงเกินเพื่อไว้สำหรับต่อท่ารำที่เป็นเพลงหน้าพาทย์ชั้นสูงที่มีความเชื่อมาแต่โบราณว่าเพลงหน้าพาทย์บางเพลงจะต้องต่อท่ารำในพิธีไหว้ครูจึงจะเป็นสิริมงคลทั้งแก่ผู้เรียนและผู้สอน อีกทั้งยังเป็นเครื่องเตือนสติให้ศิษย์รำลึกถึงครูเป็นเครื่องเตือนใจที่จะประพฤติแต่ในสิ่งที่ดีงาม อยู่ในศีลธรรมจรรยาตั้งตนอยู่ในโอวาทคำสั่งสอนของครูบาอาจารย์ ซึ่งเด็กที่เพิ่งเข้ามาเรียนปี 1 ทุกคนจะต้องเข้ารับการครอบครู เพื่อขอเป็นศิลปิน เป็นการปวารณาตัวเป็นศิษย์เพื่อต่อเพลง ส่วนรุ่นพี่ปี 4 จะต้องเข้ารับมอบอาวุธเพื่อที่หลังเรียนจบจะได้นำวิชาความรู้ออกไปสอน

 

“การครอบครูนี้โบราณให้ครอบครูได้แค่ครั้งเดียวเพื่อเป็นสิริมงคล แต่หากจะมาร่วมพิธีก็ได้ ซึ่งปัจจุบันนี้มีหลายคนที่เข้าใจผิดเมื่อเห็นใครจัดพิธีครอบครูเข้าไปร่วมด้วยทุกปี ๆ ” ผศ.คำรณ กล่าว

ในส่วนของส่วนพิธีการมี อาจารย์วีระชัย มีบ่อทรัพย์ จากกรม ศิลปากรมาเป็นประธานประกอบพิธี โดยเริ่มจากการสวดชุมนุมเทวดาเพื่อรับเครื่องสังเวย หลังจากนั้นจะทำพิธีรับมอบจากศิษย์ที่จะจบการศึกษาในปีนั้นด้วย ต่อมาจะเป็นการครอบครูแก่ลูกศิษย์ใหม่ ผู้ประกอบพิธีจะรับขันจากผู้ที่จะรับครอบซึ่งก็คือศิษย์ใหม่นั่นเอง ส่วนขันที่เตรียมมาพูดง่าย ๆ ก็เหมือนพานที่เรานำไปไหว้ครูนั่นเอง โดยภายในขันจะมีกระทง ซึ่งใส่ข้าวตอกดอกไม้ กรวย ธูป เทียน พวงมาลัย มีเงินกำนนที่นิยมใส่เพื่อความเป็นสิริมงคลด้วย เมื่อผู้รับครอบครูยกขันนี้ให้แก่ผู้ประกอบพิธีท่านก็จะรับเอาขันไว้แล้วท่านจะครอบครูแก่เราโดยนำศีรษะครูทั้ง 3 มาครอบให้เรา ซึ่งได้แก่ ศีรษะเทริด พระพรตมุนี หรือที่เรียกว่าพ่อแก่แม่แก่ และ    พระพิราบ หลังจากนั้นผู้ประกอบพิธีจะนำใบเงิน ทอง นาก และหญ้าแพรกมาทัดที่หูของผู้รับครอบ โดยส่วนใหญ่ผู้หญิงจะทัดข้างซ้ายส่วนผู้ชายทัดข้างขวา สุดท้ายก็จะเจิมหน้าผากให้เพื่อเป็นสิริมงคล

 

น.ส.รุจิเรข มานพ ชั้นปี 3 วิชาเอกนาฏศิลป์ไทย บอกว่า เราเรียนสาขานี้มีการร่ายรำซึ่งมีแต่ท่ารำที่สูงขึ้นเรื่อย ๆ เพลงบางเพลงเป็นเพลงหน้าพาทย์ชั้นสูงต้องมีการต่อท่ารำในระหว่างทำพิธี และพอขึ้นปี 4 จะต้องเข้ารับมอบ   อีกครั้งหลังจากที่เคยทำมาแล้วตอนปี 1 ทำพิธีนี้เพื่อที่จะได้นำวิชาความรู้ที่สั่งสมมาที่เรียนมาทั้งหมดสามารถนำไปถ่ายทอดได้

ด.ญ.พรพรรณ สุขสมสังข์ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 รร.ธัญบุรี ซึ่งได้มีโอกาสมาเข้าร่วมพิธีเช่นกัน เล่าว่า ทางโรงเรียนพามาร่วมพิธีเป็นปีที่ 2 แล้ว โดยตนได้มา ครอบครูเมื่อปีที่แล้ว เพราะเรียนวิชานาฏศิลป์ ส่วนปีนี้พาน้อง ๆ มาร่วมพิธี ซึ่งตอนมาครั้งแรกตื่นเต้นเหมือนกัน ซึ่งการครอบครูถือได้ว่าเป็นประเพณีที่บรรดาศิษย์นาฏศิลป์ดนตรีถือปฏิบัติกันมาช้านานเลยทีเดียว

 

นายปรเมศวร์ กัมพูโรจนมงคล ชั้นปี 3 วิชาเอกนาฏศิลป์ไทย บอกว่า ตนมาร่วมดูพิธี เพราะเคยครอบครูมาแล้ว ตอนเรียนปี 1 และจะเข้าพิธีอีกครั้งเมื่ออยู่ปี 4 เป็นการรับมอบเพื่อนำวิชาความรู้ที่ร่ำเรียนมาไปสอนคนอื่นได้ ซึ่งในครั้งแรกที่เข้าพิธีก็รู้สึกตื่นเต้น และเมื่อทำพิธีจริง ๆ ก็รู้สึกดี เพราะเรามาฝากตัวเป็นลูกศิษย์ระลึกถึงครู อาจารย์ ที่ท่านสอนเรา ขอขมาในสิ่งที่ได้ทำล่วงเกินท่าน

สุดท้ายเป็นสาวน้อยตาคม น.ส.ชิดชนก ชลทาน ชั้นปี 1 วิชาเอกนาฏศิลป์ไทยคณะศิลปกรรม เล่าว่า ในช่วงแรก ๆ เพื่อนมักจะสงสัยว่าไหว้ครูแล้วทำไมต้องครอบครูด้วย ซึ่งตนก็ได้อธิบายให้พวกเขาฟังว่าการครอบครูมีจุดประสงค์เพื่อทำความเคารพครูอาจารย์ ฝากตัวเป็นลูกศิษย์และขอขมาในสิ่งที่ทำล่วงเกิน ซึ่งเป็นเหมือนประเพณีที่ทำต่อ ๆ กันมา

ทุกวันนี้ในหลาย ๆ สถาบันนั้น พิธีการไหว้ครูและครอบครู   นาฏศิลป์ก็ยังดำเนินต่อไป ทำกันรุ่นแล้วรุ่นเล่า ด้วยจุดมุ่งหมายเดียวกัน เพื่อทำความเคารพครู อาจารย์ ผู้เปรียบเสมือนพ่อ แม่ คนที่สอง คนที่คอยพายเรือไปส่งเราจนถึงฝั่งให้ได้มีวิชาความรู้ติดตัวสำหรับเลี้ยงตัวให้อยู่รอดในสังคม จึงนับว่าเป็นประเพณีอันดีงามของไทยที่ควรช่วยกันรักษาสืบทอดต่อไปตราบนานเท่านาน