เมื่อเดือนที่ผ่านมามีเหตุการณ์สูญเสียครั้งใหญ่เรือเฟอร์รี่ล้มในเกาหลีใต้ นอกจากผู้สูญเสียจากเหตุการณ์แล้ว แต่เหตุสะเทือนใจที่ตามมาติดๆ คือ รอง ผอ. โรงเรียนทันวอน คัง มินกยู ผู้รอดชีวิตจากเหตุการณ์กลับเขียนจดหมายทิ้งไว้และปลิดชีพตนเอง ควรค่ายกย่องในเรื่องความรับผิดชอบ แต่อีกด้านหนึ่งคือลักษณะ "ความรู้สึกผิดของผู้รอดชีวิต" (Survivor guilt) ซึ่งเจ้า "ความรู้สึกผิด" นี้เองที่อาจจำพาให้เหตุการณ์ยิ่งน่าเศร้ามากกว่าเดิมขึ้นได้ค่ะ
"ความรู้สึกผิด" นี้ไม่ได้เกิดเฉพาะการรอดชีวิตจากสถานการณ์ใดๆ เท่านั้น แต่สามารถเกิดได้กับทุกเหตุการณ์เลยค่ะ กับคนทุกวัย ไม่ว่าจะเด็ก วัยรุ่น หรือผู้ใหญ่ เช่น พี่บอกให้น้องไปเก็บลูกบอล แต่ระหว่างที่น้องกำลังเดินไปเก็บนั้น ก็สะดุดล้มหัวแตกเอง ก็รู้สึกผิดเพราะตัวเองเป็นคนสั่งให้น้องไปเก็บลูกบอล (ทั้งๆ ที่จริงๆ น้องก็สะดุดเองนั้นแหละ) เป็นต้น
ความรู้สึกผิดนี้ ไม่ว่าจะเกิดจากเหตุการณ์เล็กหรือเหตุการณ์ใหญ่ใดๆ ก็ตาม ล้วนแต่กระทบถึงจิตใจได้ทั้งนั้น เราจึงต้องเรียนรู้ แนะนำ หรือหาทางออกให้ได้จากภาวะรู้สึกผิดนี้ค่ะ เพราะถ้าหาทางออกจากความรู้สึกผิดไม่ได้ หรือไม่มีคนแนะนำ สิ่งที่จะตามมาคือความทุกข์ การตำหนิตัวเอง พาลทำงานไม่ได้ ถึงขั้นเสี่ยงเป็นโรคซึมเศร้า หรือฆ่าตัวตายได้เลยค่ะ
ความรู้สึกผิดเกิดจากความรู้สึกว่าต้องรับผิดชอบต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ไม่ว่าแท้จริงแล้วจะเป็นคนลงมือกระทำ หรือไม่มีส่วนกระทำใดๆ เลยก็ตามค่ะ อาจเป็นแค่คนตัดสินใจขั้นต้น อาจเป็นงานในหน้าที่ที่ต้องทำอยู่แล้ว หรือแม้แต่เป็นแค่ "ความรู้สึก" แต่เป็นความรู้สึกที่ว่าถ้าตัวเองได้เสียสละอะไรสักอย่าง (หรือแม้แต่ชีวิตตัวเอง) ก็น่าจะทำให้สถานการณ์ดีขึ้นได้ ซึ่งบางครั้งอาจเป็นเรื่องคิดมากไปเองค่ะ
นอกจากนี้บริบทของสังคม จารีต วัฒนธรรม ยิ่งทำให้คนเราเกิดความรู้สึกผิดได้ เช่น อาจถูกตำหนิติเตียนจากคนรอบข้าง สื่อสังคม หรือวัฒนธรรมในแบบเกาหลี ญี่ปุ่น ที่เมื่อมีความผิดพลาดก็ต้องมีผู้รับผิดชอบ ออกมายอมรับและลาออก เป็นสังคมที่ให้ความสำคัญต่อการรับผิดชอบส่วนรวม
จริงๆ แล้วความรู้สึกผิดนี้เป็นเครื่องแสดงถึงความเป็นคนดีนะคะ เพราะคนที่จะรู้สึกผิดได้ต้องมีจริยธรรมในจิตใจ คือ (1) Moral เป็นคนมีคุณธรรม ยิ่งมีคุณธรรมมาก ความรู้สึกผิดก็ยิ่งมาก (2) Altruism เป็นคนที่รู้สึกว่าต้องช่วยผู้อื่น ฮีโร่ที่ยอมเสียสละตนเองเพื่อช่วยเหลือคนอื่น จะมีความรู้สึกนี้มากกว่าคนอื่นๆ (3) Empathy เป็นคนที่รู้จักเห็นอกเห็นใจผู้อื่น เป็นคนที่สามารถรับรู้และเข้าใจความทุกข์ของผู้อื่นได้ เมื่อเห็นผู้อื่นเจ็บปวด ก็จะเกิดความรู้สึกอยากช่วยเหลือ และ (4) Resposibilty เป็นคนที่มีความรับผิดชอบ ทั้งต่อหน้าที่ส่วนตัวและส่วนร่วม ยิ่งเป็นคนมีความรับผิดชอบมากเท่าไหร่ ยิ่งรู้สึกต้อง "ทำอะไรสักอย่าง" ในเหตุการณ์ต่างๆ มากขึ้นค่ะ ซึ่งลักษณะทั้ง 4 ข้อนี้เกิดจากการเลี้ยงดูและสังคมบ่มเพาะตั้งแต่เด็กๆ ค่ะ
ถ้าคนดี หาทางออกจากความรู้สึกผิดไม่ได้ เรื่องก็จะยิ่งแย่
คนที่รู้สึกผิดมากเกินไป จนเกิดผลกระทบต่อตนเอง ส่วนมากเกิดกับคนที่มีลักษณะ เจ้าระเบียบ ยึดหลักการ ขาดความยืดหยุ่นในชีวิตมากเกินไป ประเภทที่ยุติธรรมมาก กฎเป็นกฎ ผิดเป็นผิด ขาวก็ว่าขาว ดำก็ว่าดำ จะเป็นคนที่ชอบตำหนิตัวเองมากๆ (self- criticism) เมื่อเกิดความผิดพลาดขึ้น ก็จะย้ำแต่ความผิดตนเอง พอมีเหตุการณ์ที่ตัวเอง(รู้สึก)แก้ไขไม่ได้ก็จะเครียดจัด คิดหนัก จนไม่สามารถอภัยให้ตนเองได้ค่ะ
อาการเบาๆ ของคนที่รู้สึกผิด อาจแค่จิตตกไปพักหนึ่ง แต่ถ้าเริ่มรู้สึกผิดมากเกินไปก็อาจกลายเป็นโรควิตกกังวล กลายเป็นโรคซึมเศร้า ไม่ยอมให้อภัยตนเอง ไม่ยอมผ่อนคลาย ไม่ยอมให้ตัวเองมีความสุข โทษตัวเองอยู่ตลอดเวลา พยายามจะหาทางชดเชยความผิด แต่เมื่อคิดว่าชดเชยอย่างไรก็ไม่เพียงพอเสียที สุดท้ายก็จะใช้ความตายเป็นทางออกค่ะ
ดังนั้น ถ้าเรารู้สึกผิดต่อเหตุการณ์ใดๆ ก็ตาม เราต้องหาทางแก้ไขค่ะ ใช้การขอโทษ ขออภัย แต่ถ้าเหตุการณ์มันเกินการแก้ไขในทางใดทางหนึ่ง การทำบุญ หรือประกอบพิธีทางศาสนา/ความเชื่อที่นับถือก็นับเป็นทางออกที่ดีค่ะ
หากรู้สึกผิด จะทำอย่างไร
เมื่อมีความผิดพลาดใดๆ เกิดขึ้น ที่ไม่เป็นไปดังใจเรา หรือเกิดการสูญเสีย เราต้องเข้าใจและยอมรับความรู้สึกผิดเหล่านี้ว่าเป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้
อย่าปฏิเสธความรู้สึกเศร้าเสียใจ อย่าหลอกตัวเองว่าไม่เป็นไรค่ะ แต่ไม่ใช่ให้จิตตก แต่เพื่อให้เป็นพลังก้าวผ่านต่อไป เป็นบทเรียนค่ะ
หาทางระบายออกค่ะ อย่าการเก็บตัว ไม่พูดคุยใครจะยิ่งทำให้อาการแย่มากขึ้น ให้แบ่งปันความรู้สึกกันกับคนใกล้ตัว เช่น เพื่อน คนในครอบครัว แต่อย่ามัวแต่ปฏิเสธคำปลอบใจของคนอื่น เพราะคนเรามีแนวโน้มปฏิเสธสิ่งที่คนอื่นพูดและเชื่อตัวเอง(ลึกๆ)มากกว่าค่ะ
พยายามใคร่ครวญสิ่งๆต่างๆ ว่าเรามโนและใส่ร้ายตัวเองมากไปเองหรือเปล่า
สุดท้าย...ถ้ารู้สึกว่าไม่ดีขึ้น ให้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญอย่างนักจิตวิทยา หรือจิตแพทย์ค่ะ
ส่วนคนใกล้ชิด ต้องรับฟังอย่างตั้งใจ และเข้าใจด้วยค่ะ อย่าปัด และยืนยันกระต่ายขาเดียวว่า "แกรู้สึกไปเอง แกรู้สึกไปเอง" ให้ฟังอย่างตั้งใจพยายามมองว่าสาเหตุของความรู้สึกผิดของคนที่เรากำลังรับฟังคืออะไร อย่าซ้ำเติมค่ะ
อย่างที่กล่าวไปข้างต้นว่า ความรู้สึกผิดที่เกิดขึ้นเป็นเครื่องแสดงความเป็นคนดี เพราะฉะนั้น รู้สึกผิด ดีกว่าไม่รู้สึกอะไรเลยค่ะ เพียงแต่ต้องรู้จัดการ ความรู้สึกผิดของเรานั้นๆ ให้เป็นพลังในการใช้ชีวิตเราต่อไปค่ะ ถ้าชาว Dek-D ต้องเผชิญเหตุการณ์ใด จนรู้สึกผิด อย่าลืมหาทางออก และเปลี่ยนให้มันเป็นบทเรียนก้าวไปข้างหน้านะคะ
แหล่งข้อมูล, ภาพประกอบ:
- facebook.com/ThaiPsychiatricAssociation
- saf.mut.ac.th/Pages/psychology/guilt.htm
- wikihow.com/Eliminate-Guilt
22 ความคิดเห็น
วิธีแก้ไขที่ดีนะ
เยี่ยมเบย 
วิธีแก้ไขที่เราใช้บ่อยสุดก็2กับ3ค่ะ บางทีนั่งเล่นคอมเดี๋ยวก็ลืมๆไปเอง(ฮา)
ดีมากๆเลยเรากำลังรู้สึกผิดแล้วกำลังโทษตัวเองอยู่เลย :'( เราชอบวิตกกังวลมากๆ อย่างเช่นที่เราเป็นอยู่ตอนนี้คือเราแต่งนิยาย แล้วมีคนเข้าไปอ่านแล้วโพสท์ในทำนองที่ว่าเราแต่งไม่ดี พิมพ์ผิดเยอะ ชื่อพระนางไม่ได้เรื่อง โหย จิตตกเวอร์ นั่งด่าตัวเองไปพักนึง แต่ก็ตั้งสติ บอกตัวเองว่าไม่เป็นไร คำตินี่แหละคือกำลังใจสำคัญ แล้วเราก็โพสท์ขอบคุณเค้าไป ตอนนี้พยายามแก้ไขจุดบกพร่องอย่างที่เขาบอกแล้วก็ต้องขอบคุณกระทู้นี่ที่ทำให้เรามีวิธีจัดการกับตัวเอง
เป็นบความทีดีมากค่ะๆ <3
แล้วมีวิธีไหนที่สอนให้เพื่อนสำนึกเป็นบ้างไหมคะ??
อยากดัดนิสัยเพื่อนคนหนึ่งมากเลยค่ะ
ทำผิดไม่เคยยอมพูดคำว่าขอโทษ
ถ้าไม่จับได้คาหนังคาเขา(แบบว่าต้องมีพยานหรือหลักฐาน)
คือไม่ยอมคิดว่าตัวเองเป็นคนผิดค่ะ เอาแต่โทษคนอื่น
พอบอกว่ามันเป็นฝ่ายผิด มันบอกว่าเราเข้าข้างอีกฝ่ายซะงั้น
เราเป็นบ่อยมาก ถ้าไม่อ่านก็ไม่รู้ตัวว่าจะจัดการยังไง รู้สึกผิดเวลามีอะไรผิดพลาด เดี๋ยวนี้ แค่มีคนมองด้วยสายตาแปลกๆก็คิดแล้ว ว่าเราต้องทำผิดต่อเขาอะไรสักอย่าง ทำให้ชีวิตช่วงนี้แย่ลงเรื่อยๆ เราก็เศร้าขึ้นเรื่อยๆเลย T T เหมือนตัวคนเดียวซะแล้ว...
ไปงานสำคัญ ของคนสำคัญ ไม่ได้ไปถ่ายรูปกับเขา รู้สึกผิดไปทั้งชีวิตแม้ผ่านมาแล้ว 6 เดือน ก็ยังโกรธตัวเองไม่หาย
โทษตัวเองไป อะไรๆคงดีขึ้นอะครับ //ประชด
กำลังเปนอยุ่เบย
ขอบคุณค่ะกระทู้นี้ มันทำให้เรารู้ตัวค่ะ ว่าเราเป็นคนดี กำ# พูดเล่น
# ทำให้เราได้รู้ตัวว่าไอ่อาการที่เราเคยเป็น เพราะว่าเรารู้สึกผิดมากๆนี่เอง
แต่เราสับสนตัวเองไม่รู้ว่าเป็นอะไรทำไมต้องเศร้าขนาดนี้
ขอบคุณนะคะ
รู้สึกถูก เอ้ะ // โดนถีบ
คือ เมื่อ 2 -3 อาทิตย์ก่อน หนูไปบอกชอบคนๆหนึ่ง หลังจากนั้น ทุกอย่างก็เปลี่ยนไป ไม่คุย ไม่เจอกัน เหมือนทุกครั้ง ก่อนหน้าที่หนูจะบอก เราสนิทกันมาก คุยกันทุกเรื่อง หยอกล้อกันเป็นประจำ แต่หลังจากวันนั้น ทุกอย่างก็เปลี่ยน ได้แต่โทษตัวเองว่า "ไม่น่าพูดออกไป" เสียดายความรู้สึกดีๆที่มีให้กัน เหมือนเสียมิตรภาพไปอีก 1 เลยค่ะ ตอนนี้รู้สึกผิดมาก ถ้าย้อนกลับไปได้จะไม่พูดความรู้สึกนั้นเลย TT
"แกรู้สึกไปเอง" นี่แทงฉึกเลยค่ะ ไม่ว่าพูดกับใครพูดประมาณนี้ตลอดเลย T T