รู้จักกับ Nobel Prize สาขาวรรณกรรม
รางวัลอันทรงเกียรติของศิลปินที่ใช้อักษรแทนคำพูด
เมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมานี้เองที่เราได้นักเขียนรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมประจำปี 2013 แถมยังเป็นผู้หญิงคนที่ 13 ที่ได้รางวัลโนเบลสาขานี้เสียด้วย เธอคือ Alice Munro นักเขียนชาวแคนาดาวัย 82 ปี ผู้ได้รับคัดเลือกจากฝีมือการสร้างสรรค์ผลงานเรื่องสั้นร่วมสมัยอันโดดเด่นของเธอมาดูประวัติของเธอคร่าวๆ กันดีกว่า Alice Munro เป็นชาวแคนาดา เรียนมาทางด้านวารสารศาสตร์และภาษาอังกฤษ เริ่มเขียนงานมาตั้งแต่ยังเป็นสาวและได้ตีพิมพ์เรื่องสั้นตอนอายุ 19 แต่มาได้ตีพิมพ์ผลงานเป็นรูปเล่มจริงๆ จังๆ ตอนอายุ 37 ชื่อเรื่อง Dance of the Happy Shades งานเขียนส่วนใหญ่ของเธอจะใช้ฉากเป็นเมืองเล็กๆ แบบบ้านเกิดของตัวเอง มักให้ตัวเอกเจอความขัดแย้งระหว่างความรู้สึกอยากเป็นที่ยอมรับของสังคม กับความรู้สึกผิดชอบชั่วดี
Nobel Prize มีมาได้อย่างไร?
ทีนี้เรากลับมาดูรางวัล Nobel Prize กันบ้าง รางวัลนี้เกิดขึ้นเพราะพินัยกรรมสุดท้ายของ Alfred Nobel ชาวสวีเดนผู้มีความสามารถและความรู้หลากหลาย เขาพูดได้ถึง 5 ภาษาตั้งแต่อายุ 17 (พี่ยังงูๆ ปลาๆ อยู่เลย) เป็นทั้งนักเคมี วิศวกร นักประดิษฐ์ นักเขียน ก่อนตายเขามีเงินเหลือประมาณ 265 ล้านดอลลาร์ (เทียบอัตราค่าเงินปัจจุบัน) เลยขอให้เงินก้อนนี้เป็นเงินรางวัลเพื่อยกย่องบุคคลที่มีความสามารถทางด้าน ฟิสิกส์ เคมี ยารักษาโรคต่างๆ งานเพื่อสนับสนุนสันติสุข และสุดท้ายก็คือวรรณกรรม
น้องๆ หลายคนอาจสงสัยว่าทำไมนิยายที่เราอ่านแล้วรู้สึกว่าสนุกถึงไม่ค่อยได้รางวัล ตรงกันข้ามกับงานเขียนที่มีรางวัลประดับ มักเป็นงานเขียนที่เรารู้สึกว่าอ่านแล้วน่าเบื่อ ไม่เข้าใจ เข้าไม่ถึง อันนี้พี่ต้องขอบอกเลยว่า งานประกวดดังๆ ทั้งหลายอย่างเช่น โนเบล ซีไรต์ แว่นแก้ว นายอินทร์อะวอร์ด ฯลฯ รางวัลพวกนี้จะคำนึงถึงการใช้ภาษาร้อยเรียงเรื่องราวได้อย่างงดงาม นำเสนอ “สารที่ต้องการสื่อ” ได้อย่างมีชั้นเชิงเป็นหลัก เขาไม่ได้ให้คะแนนความสนุก เพราะรสนิยมของคนเราต่างกัน มันเลยวัดกันด้วยคะแนนไม่ได้
น้องๆ หลายคนอาจสงสัยว่าทำไมนิยายที่เราอ่านแล้วรู้สึกว่าสนุกถึงไม่ค่อยได้รางวัล ตรงกันข้ามกับงานเขียนที่มีรางวัลประดับ มักเป็นงานเขียนที่เรารู้สึกว่าอ่านแล้วน่าเบื่อ ไม่เข้าใจ เข้าไม่ถึง อันนี้พี่ต้องขอบอกเลยว่า งานประกวดดังๆ ทั้งหลายอย่างเช่น โนเบล ซีไรต์ แว่นแก้ว นายอินทร์อะวอร์ด ฯลฯ รางวัลพวกนี้จะคำนึงถึงการใช้ภาษาร้อยเรียงเรื่องราวได้อย่างงดงาม นำเสนอ “สารที่ต้องการสื่อ” ได้อย่างมีชั้นเชิงเป็นหลัก เขาไม่ได้ให้คะแนนความสนุก เพราะรสนิยมของคนเราต่างกัน มันเลยวัดกันด้วยคะแนนไม่ได้
Nobel Prize คัดเลือกกันอย่างไร?
ทีนี้มีใครรู้บ้างว่ารางวัลโนเบลเขาคัดเลือกกันยังไง อยู่ดีๆ กรรมการก็หยิบนักเขียนที่ชอบขึ้นมาคัดเลือกกัน หรือว่าให้นักเขียนส่งหนังสือที่ตัวเองเขียนไปให้พิจารณาแบบรางวัลอื่น
โนเบลจะต่างจากซีไรต์ตรงนี้แหละค่ะ รางวัลซีไรต์จะพิจารณาให้รางวัลจาก ‘ผลงาน’ ที่เสนอเข้าไป แต่โนเบลจะให้รางวัลผลงานทั้งชีวิตของนักเขียนคนนั้น เรียกง่ายๆ ว่าให้รางวัลต่อตัวนักเขียนที่สร้างสรรค์ผลงานดีๆ ออกมา ไม่ใช่ให้รางวัลกับตัวผลงาน (แต่ก็มีบ้างเหมือนกันที่คณะกรรมการจะให้เครดิตกับผลงานชิ้นใดชิ้นหนึ่งของนักเขียนคนนั้นเป็นพิเศษ)
ขั้นตอนก็คือเมื่อเขาจะเริ่มพิจารณาเขาก็จะส่งจดหมายเชิญไปยังบุคคลสำคัญในวงการวรรณกรรมก่อน อันได้แก่
โนเบลจะต่างจากซีไรต์ตรงนี้แหละค่ะ รางวัลซีไรต์จะพิจารณาให้รางวัลจาก ‘ผลงาน’ ที่เสนอเข้าไป แต่โนเบลจะให้รางวัลผลงานทั้งชีวิตของนักเขียนคนนั้น เรียกง่ายๆ ว่าให้รางวัลต่อตัวนักเขียนที่สร้างสรรค์ผลงานดีๆ ออกมา ไม่ใช่ให้รางวัลกับตัวผลงาน (แต่ก็มีบ้างเหมือนกันที่คณะกรรมการจะให้เครดิตกับผลงานชิ้นใดชิ้นหนึ่งของนักเขียนคนนั้นเป็นพิเศษ)
ขั้นตอนก็คือเมื่อเขาจะเริ่มพิจารณาเขาก็จะส่งจดหมายเชิญไปยังบุคคลสำคัญในวงการวรรณกรรมก่อน อันได้แก่
- สมาชิกของ Swedish Academy ซึ่งก็คือหน่วยงานที่ดูแลรางวัลโนเบลนี้อยู่ หรือสมาชิกสมาคมหรือองค์กรที่มีโครงสร้างและวัตถุประสงค์เหมือนกันในประเทศอื่นๆ
- อาจารย์ประจำภาควิชาภาษาศาสตร์และวรรณคดีในมหาวิทยาลัยและวิทยาลัยต่างๆ
- ผู้ได้รับรางวัลโนเบลปีก่อนๆ
- ประธานสมาคมนักเขียนหรือสมาคมที่เกี่ยวข้องกับการผลิตงานวรรณกรรมในประเทศนั้นๆ
บุคคลกลุ่มนี้จะมีสิทธิ์ส่งชื่อนักเขียนที่ตัวเองคิดว่ามีผลงานโดดเด่นเข้าไป แล้วคณะกรรมการอันได้แก่เหล่านักเขียน ผู้ทรงคุณวุฒิ และผู้เชี่ยวชาญด้านภาษา ก็จะช่วยกันดูว่าจะคัดใครออก เอาใครเข้า สุดท้ายก็จะเหลือตัวเลือกแค่ไม่กี่คน ค่อยมาพิจารณากันอย่างละเอียดอีกที
สำหรับรายชื่อคนที่ถูกเสนอเข้ามาจะเปิดเผยได้ใน 50 ปีให้หลัง ระหว่างนี้จะปิดเป็นความลับสุดยอดค่ะ
สถิติที่น่าสนใจของ Nobel Prize สาขาวรรณกรรม
รางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมเริ่มมีตั้งแต่ปี 1901 และมอบให้ต่อเนื่องมาจนถึงปี 2013 หรือปีปัจจุบัน เป็นเวลาทั้งหมด 112 ปี สถิติของรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมและเรื่องแปลกๆ มีดังนี้
- มีอยู่ 7 ปี ที่ไม่ได้มอบรางวัลให้เนื่องจากไม่มีนักเขียนที่มีผลงานโดดเด่นเพียงพอ อีกทั้งยังเป็นช่วงสงครามโลกด้วย
- รวมถึงปัจจุบัน มีผู้ได้รางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมแล้ว 110 คน
- ในจำนวนนั้นเป็นผู้หญิงเพียง 13 คน (Alice Munro คือคนที่ 13 ล่าสุด)
- แต่มีรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมที่แจกออกไปทั้งหมดเพียง 106 รางวัลเนื่องจากมีอยู่ 4 ปีที่มีผู้ได้รางวัลด้วยกัน
- นักเขียนที่อายุน้อยที่สุดที่ได้รางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมคือ Rudyard Kipling (อายุ 42 ปี)
- นักเขียนที่อายุมากที่สุดที่ได้รางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมคือ Doris Lessing (อายุ 88 ปี)
- อายุโดยเฉลี่ยของนักเขียนที่ได้รางวัลนี้อยู่ที่ 65 ปี
- มีคนปฏิเสธไม่รับรางวัลโนเบล 2 คน
- Winston Churchill นายกรัฐมนตรีของประเทศอังกฤษช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 มีคนเข้าใจผิดเยอะ คิดว่าน่าจะได้รางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ จริงๆ แล้วเขาได้รางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมนี่แหละ เพราะช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เขาออกหนังสือเกี่ยวกับสงครามมากมายและมีขึ้นปราศรัยตามที่ต่างๆ ด้วย
- มีคนเอเชียที่ได้รางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมอยู่ 5 คน เป็นชาวจีน 2 คน ชาวญี่ปุ่น 2 คน และชาวอินเดีย 1 คน
อะไรคือ Literature Laureates?
คำเรียกคนที่ได้รางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรม เขาจะเรียกว่า Literature Laureates คำว่า laureate มาจากคำเรียกพวงมาลาของเทพอพอลโล เทพเจ้ากรีกผู้มีความสามารถทั้งด้านบู๊และด้านบุ๋น ชาวกรีกสมัยก่อนเวลามีงานแข่งขันกีฬาหรือแต่งบทกวี เขาก็จะให้พวงมาลานี่แหละเป็นรางวัลแด่ผู้มีความสามารถ คำว่า laureate ก็เลยใช้เหมือนเป็นคำแทนตัวผู้ที่มีความสามารถจนสมควรได้รับเกียรตินั่นเองค่ะNobel Prize ได้อะไรบ้าง?
ผู้ที่ได้รางวัลโนเบลจะได้รับเหรียญทองคำด้านหนึ่งเป็นรูป Alfred Nobel และอีกด้านของเหรียญจะมีลายนูนแตกต่างกันไปตามแต่สาขาที่ได้รับ อย่างของสาขาวรรณกรรมจะเป็นรูปชายชาวกรีกนั่งอยู่ใต้ต้นลอเรล กำลังเขียนเพลงที่ได้ยินจาก Muse เทพยดาแห่งเสียงเพลงและงานรื่นเริงตามความเชื่อของชาวกรีกนั่นเองค่ะ
นอกจากนี้ก็จะได้รับเงินรางวัลจากกองมรดกของ Alfred Nobel และประกาศนียบัตรที่ออกแบบเป็นภาพสวยงามทางซ้ายและมีรายละเอียดว่าใครได้รับรางวัลอะไรอยู่ทางด้านขวาเป็นภาษานอร์เวย์หรือสวีเดนขึ้นอยู่กับสมาคมที่รับผิดชอบเรื่องการออกแบบประกาศนียบัตรแต่ละสาขา
ขอบคุณภาพประกอบและข้อมูลจาก
http://www.nobelprize.org/
http://www.viettribune.com/kinh-te/dia-oc/item/2445-nobel-văn-học-thuộc-về-alice-munro
http://inforains.com/foreseeing-nobel-prize-winners-2011/
http://kids.britannica.com/comptons/art-147828/Rudyard-Kipling
3 ความคิดเห็น
เริ่มเข้าใจเงื่อนไขและคุณสมบัติของคนที่ได้รับรางวัลสาขานี้แล้วค่ะ ขอบคุณที่นำความรู้ดีๆมาแบ่งปันค่ะ
ว้าว ! เป็นบทความที่อัพเดทมากๆเลย ได้รู้คำศัพท์อีกด้วย
ติดตาม ๆ 555
โห ถ้าวันนึงมรดกของโนเบลหมดจะเกิดอะไรขึ้น?