ตั้งแต่หนังสือภาพสำหรับเด็ก ยันวรรณกรรมคลาสสิคสำหรับผู้ใหญ่ เกือบครึ่งต้องเคยโดนร้องเรียนให้ถูกแบนมาแล้วทั้งนั้น โดยเฉพาะในอเมริกา ที่คนร้องเรียนส่วนใหญ่เป็นผู้ปกครอง
การ 'ร้องเรียน' ในที่นี้ไม่ได้เป็นการ 'แบน' หนังสือ แต่เป็นการส่งคำร้องเรียนให้ครู หรือเจ้าหน้าที่บรรณารักษ์ประจำห้องสมุดของแต่ละโรงเรียน หรือแม้แต่ห้องสมุดสาธารณะ 'ถอด' หนังสือที่มีปัญหาออก เพื่อไม่ให้คนอื่นเข้าถึงเนื้อหาได้ (คนอื่นที่ว่านี้ ส่วนใหญ่ก็คือเด็กนั่นเอง)
มาดูกันดีกว่าว่าสาเหตุที่หนังสือเล่มหนึ่งจะโดนร้องเรียนได้ มีอะไรบ้าง
การ 'ร้องเรียน' ในที่นี้ไม่ได้เป็นการ 'แบน' หนังสือ แต่เป็นการส่งคำร้องเรียนให้ครู หรือเจ้าหน้าที่บรรณารักษ์ประจำห้องสมุดของแต่ละโรงเรียน หรือแม้แต่ห้องสมุดสาธารณะ 'ถอด' หนังสือที่มีปัญหาออก เพื่อไม่ให้คนอื่นเข้าถึงเนื้อหาได้ (คนอื่นที่ว่านี้ ส่วนใหญ่ก็คือเด็กนั่นเอง)
มาดูกันดีกว่าว่าสาเหตุที่หนังสือเล่มหนึ่งจะโดนร้องเรียนได้ มีอะไรบ้าง
1. ใช้ภาษาไม่เหมาะสม
สำหรับอเมริกา นอกจากคำสบถอย่าง F*ck แล้วก็ยังมีคำเรียกคนต่างเชื้อชาติที่ไม่นิยมให้ใช้อย่าง N-word (nigger, neger, nigro แปลเป็นไทยก็ราวๆ ไอ้มืด) คำนี้ใช้กันแพร่หลายในช่วงแรกๆ ของการค้าทาสแอฟริกันในอเมริกา จริงๆ มันเป็นคำเรียกที่ค่อนข้างเป็นกลางมาก แต่ไปๆ มาๆ คนผิวขาวกลับใช้คำนี้ในเชิงเหยียดผิวมากขึ้น มันจึงมีความหมายในแง่ลบไป และมีการรณรงค์ให้หยุดใช้คำนี้ในชีวิตประจำวันและวรรณกรรมต่างๆ เพื่อรักษาความสัมพันธ์ระหว่างคนอเมริกันผิวขาวและชาวแอฟริกันอเมริกัน
ช่วงศตวรรษที่ 19 มีนิยายที่ใช้ N-Word เยอะมาก แต่ใช้ในความหมายปกติ เมื่อ N-word กลายเป็นคำต้องห้ามจึงต้องมีการปรับปรุงแก้ไข แต่งานพวกนี้ก็ยังไม่วายโดนร้องเรียนและสั่งแบนบ่อยๆ เช่น งานของ Mark Twain เรื่อง Adventures of Huckleberry Finn (1885)
ล่าสุด ผลงานรางวัล National Book Award อย่าง The Absolute True Diary of a Part-Time Indian ของ Sherman Alexie ก็โดนหางเลขไปด้วย และกลายเป็นนิยายที่โดนร้องเรียนมากที่สุดในปี 2014 ที่ผ่านมา สาเหตุที่โดนไม่ใช่แค่เรื่องการใช้คำ แต่ยังมีเนื้อหาล่อแหลมเรื่องเพศ ความรุนแรง แสดงพฤติกรรมการสูบบุหรี่ ดื่มเหล้า ใช้สารเสพติดและการพนัน (อูยยยยย)
ช่วงศตวรรษที่ 19 มีนิยายที่ใช้ N-Word เยอะมาก แต่ใช้ในความหมายปกติ เมื่อ N-word กลายเป็นคำต้องห้ามจึงต้องมีการปรับปรุงแก้ไข แต่งานพวกนี้ก็ยังไม่วายโดนร้องเรียนและสั่งแบนบ่อยๆ เช่น งานของ Mark Twain เรื่อง Adventures of Huckleberry Finn (1885)
ล่าสุด ผลงานรางวัล National Book Award อย่าง The Absolute True Diary of a Part-Time Indian ของ Sherman Alexie ก็โดนหางเลขไปด้วย และกลายเป็นนิยายที่โดนร้องเรียนมากที่สุดในปี 2014 ที่ผ่านมา สาเหตุที่โดนไม่ใช่แค่เรื่องการใช้คำ แต่ยังมีเนื้อหาล่อแหลมเรื่องเพศ ความรุนแรง แสดงพฤติกรรมการสูบบุหรี่ ดื่มเหล้า ใช้สารเสพติดและการพนัน (อูยยยยย)
นิยายที่โดนข้อหานี้: The Perks of Being a Wallflower, Captain Underpants, Fifty Shades of Grey, Looking for Alaska, The Hunger Games, Gossip Girl, To Kill a Mocking Bird, Brave New World, The Catcher in the Rye, Of Mice and Men, Bridge to Terabithia, Go Ask Alice
2. มีเนื้อหาสุ่มเสี่ยงในเรื่องเพศ
ถึงแม้การมีเพศสัมพันธ์ในวัยรุ่นของอเมริกาจะเป็นเรื่องปกติ (ตราบใดที่มีการป้องกัน รับผิดชอบตัวเองได้) แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าผู้ปกครองจะยอมให้ลูกเข้าถึงเรื่องทางเพศอย่างโจ่งแจ้งขนาดนั้น
กรณีเนื้อหาสุ่มเสี่ยงในเรื่องเพศไม่ได้มีแค่ฉาก NC หรือฉากมีเพศสัมพันธ์ แต่ยังรวมไปถึงฉากข่มขืน ฉากการช่วยตัวเอง พูดถึงอวัยวะเพศอย่างเปิดเผย หรือพูดถึงรสนิยมทางเพศที่ไม่เหมาะกับบางวัย (เช่นใส่เรื่อง BDSM ในนิยายสำหรับเด็ก)
กรณีเนื้อหาสุ่มเสี่ยงในเรื่องเพศไม่ได้มีแค่ฉาก NC หรือฉากมีเพศสัมพันธ์ แต่ยังรวมไปถึงฉากข่มขืน ฉากการช่วยตัวเอง พูดถึงอวัยวะเพศอย่างเปิดเผย หรือพูดถึงรสนิยมทางเพศที่ไม่เหมาะกับบางวัย (เช่นใส่เรื่อง BDSM ในนิยายสำหรับเด็ก)
ส่วนเรื่องที่โดนร้องเรียนในปีล่าสุดนี้ก็เช่น...Fifty Shades of Grey (อันนี้สมควรอยู่) แม้ว่าจะไม่ได้เป็นหนังสือที่เข้าไปอยู่ในหลักสูตรการศึกษา แต่ก็มีผู้ปกครองหลายคนอยากถอดนิยายเรื่องนี้ออกจากห้องสมุดสาธารณะและร้านหนังสือเสียเหลือเกิน
เรื่องอื่นๆ ก็เช่น Gossip Girl ที่กลายเป็นซีรี่ส์ดัง และไทยก็ซื้อลิขสิทธิ์มาสร้างเวอร์ชั่นของเราเองแล้วด้วย
เรื่องอื่นๆ ก็เช่น Gossip Girl ที่กลายเป็นซีรี่ส์ดัง และไทยก็ซื้อลิขสิทธิ์มาสร้างเวอร์ชั่นของเราเองแล้วด้วย
นิยายที่โดนข้อหานี้: Alice (Series), Go Ask Alice, The Chocolate War, Captain Underpants, The Perks of Being a Wallflower, It's Perfectly Normal, Olive's Ocean
3. นำเสนอรักร่วมเพศ
โลกนี้เปิดกว้างขึ้น แต่ยังไม่เปิดกว้างสำหรับทุกคน รวมถึงกลุ่มคนรักร่วมเพศ ที่ยังต้องฟันฝ่าอีกยาวไกลกว่าจะทำให้คนในสังคมหันมายอมรับความรักในแบบพวกเขาเอง หนังสือเล่มใดก็ตามที่นำเสนอรักร่วมเพศว่าเป็นเรื่องปกติธรรมดาหรือเข้าข่ายสนับสนุนให้เด็กอ่าน ก็อาจโดนเล่นงานได้ เช่น And Tango Makes Three หนังสือภาพสำหรับเด็กที่เล่าถึงครอบครัวเพนกวินชาย-ชายที่ช่วยกันดูแล แทงโก้ ลูกเพนกวินเกิดใหม่ของสวนสัตว์
แม้หนังสือภาพเล่มนี้จะนำเสนอเนื้อหาได้นุ่มละมุน และน่าสนใจมากแค่ไหน แต่ล่าสุดหนังสือเด็กเล่มนี้ถูกสั่งห้ามเผยแพร่ในโรงเรียนแห่งหนึ่งของรัฐยูทาห์ สหรัฐอเมริกาไปแล้ว
แม้หนังสือภาพเล่มนี้จะนำเสนอเนื้อหาได้นุ่มละมุน และน่าสนใจมากแค่ไหน แต่ล่าสุดหนังสือเด็กเล่มนี้ถูกสั่งห้ามเผยแพร่ในโรงเรียนแห่งหนึ่งของรัฐยูทาห์ สหรัฐอเมริกาไปแล้ว
นิยายที่โดนข้อหานี้: The Perks of Being a Wallflower, The Kite Runner, Revolutionary Voices, My Sister's Keeper, Uncle Bobby's Wedding, The Color Purple, King & King
4. นำเสนอความรุนแรง
ประเด็นเรื่อง 'ความรุนแรง' ก็ถือเป็นเหตุผลอันดับ 3 ที่คนส่วนใหญ่ร้องเรียนกัน เนื่องจากปัจจุบันนี้มีนิยายแนว Young Adult เพิ่มขึ้น เนื้อหาก็เติบโตจากระดับเยาวชนมาเป็นวัยรุ่นที่เตรียมพร้อมเข้าสู่วัยผู้ใหญ่ เนื้อหาที่รุนแรงก็เช่น ใน The Hunger Games ที่นำเสนอการไล่ฆ่ากันเป็นกีฬาเพื่อความบันเทิง (แต่ยังเบากว่า Battle Royale นะ)
นิยายที่โดนข้อหานี้: The Giver, Bone (Series), The Absolute True Diary of a Part-Time Indian, Twilight, His Dark Materials trilogy, The Chocolate War, Harry Potter
5. มุมมองขัดหลักศาสนา
เวทมนตร์ พ่อมด แม่มด ล้วนแต่เป็นขั้วตรงข้ามของศาสนาคริสต์มาแต่ไหนแต่ไร ถ้าใครจำได้ ช่วงปี 1690 เกิดเหตุการณ์ที่เรียกว่า Salem Witch Trials ที่มลรัฐแมซซาชูเซตส์ เป็นช่วงที่มีกลุ่มเด็กสาวแอบทดลองใช้เวทมนตร์ (ก็เล่นกันตามประสาเด็ก) แต่ถูกผู้ใหญ่จับได้ และนำไปสู่การล่าแม่มด หรือคนที่ถูกจับได้ว่าแอบเล่นศาสตร์มืด (ไม่ว่าจะทำจริงหรือโดนปรักปรำ) ชาวคริสต์เชื่อว่าเวทมนตร์ขัดกับหลักความเชื่อจึงไม่พอใจมาก
แต่ปัจจุบันความเชื่อนี้ก็ค่อยๆ หายไปกับยุคสมัย เมื่อแฮร์รี่ พอตเตอร์โด่งดัง จึงมีคนจำนวนหนึ่งที่ยังยึดมั่นในความเชื่อเดิม โดยเฉพาะบุคคลที่ทำงานเกี่ยวกับศาสนา ต่างออกมาต่อต้านจนถึงขั้นเผาวรรณกรรมเยาวชนเรื่องนี้ให้ดูเป็นตัวอย่างเลยทีเดียว
นอกจากเรื่องเวทมนตร์แล้ว ยังมีเรื่องการนำเสนอสิ่งมีชีวิตบางอย่างที่ตามหลักศาสนาถือเป็นศัตรูของพระเจ้า เช่น แวมไพร์ ซาตาน มนุษย์หมาป่า หรือนำเสนอสัตว์พูดได้ซึ่งขัดกับหลักศาสนาอิสลาม
แต่ปัจจุบันความเชื่อนี้ก็ค่อยๆ หายไปกับยุคสมัย เมื่อแฮร์รี่ พอตเตอร์โด่งดัง จึงมีคนจำนวนหนึ่งที่ยังยึดมั่นในความเชื่อเดิม โดยเฉพาะบุคคลที่ทำงานเกี่ยวกับศาสนา ต่างออกมาต่อต้านจนถึงขั้นเผาวรรณกรรมเยาวชนเรื่องนี้ให้ดูเป็นตัวอย่างเลยทีเดียว
นอกจากเรื่องเวทมนตร์แล้ว ยังมีเรื่องการนำเสนอสิ่งมีชีวิตบางอย่างที่ตามหลักศาสนาถือเป็นศัตรูของพระเจ้า เช่น แวมไพร์ ซาตาน มนุษย์หมาป่า หรือนำเสนอสัตว์พูดได้ซึ่งขัดกับหลักศาสนาอิสลาม
นิยายที่โดนข้อหานี้: Fifty Shades of Grey (เพศสัมพันธ์), The Hunger Games, Harry Potter (ประเด็นเรื่องเวทมนตร์), Brave New World, Twilight (นำเสนอสิ่งมีชีวิตพวกแวมไพร์ มนุษย์หมาป่าเป็นตัวละครที่ดี), And Tango Makes Three (ประเด็นรักร่วมเพศ), The Golden Compass
6. เนื้อหาไม่เหมาะกับกลุ่มเป้าหมาย
ส่วนใหญ่แล้วนิยายที่ตบเท้าโดนข้อหานี้ก็เป็นนิยายสำหรับเด็กนี่แหละ อาจมีกลุ่มเป้าหมายเป็นเด็กประถม แต่ดันมีเนื้อหาซับซ้อนระดับเด็กมัธยม และเป็นเนื้อหาที่ค่อนข้างรุนแรง ก็โดนร้องเรียนหรือโดนแบนกันไป
ตัวอย่างเช่น หนังสือภาพประกอบเนื้อหาสำหรับเด็กที่พูดถึงร่างกายและการเปลี่ยนแปลง It's Perfectly Normal: Changing Bodies, Growing Up, Sex, and Sexual Health ของ Robie H. Harris ที่ถูกร้องเรียนก็เนื่องจากมีภาพประกอบตอนพูดถึงการมีเพศสัมพันธ์ การช่วยตัวเอง และการส่องดูอวัยวะเพศ ผู้ปกครองคงคิดว่า ไม่ต้องวาดออกมาชัดเจนขนาดนี้ก็ได้มั้ง
ตัวอย่างเช่น หนังสือภาพประกอบเนื้อหาสำหรับเด็กที่พูดถึงร่างกายและการเปลี่ยนแปลง It's Perfectly Normal: Changing Bodies, Growing Up, Sex, and Sexual Health ของ Robie H. Harris ที่ถูกร้องเรียนก็เนื่องจากมีภาพประกอบตอนพูดถึงการมีเพศสัมพันธ์ การช่วยตัวเอง และการส่องดูอวัยวะเพศ ผู้ปกครองคงคิดว่า ไม่ต้องวาดออกมาชัดเจนขนาดนี้ก็ได้มั้ง
7. ต่อต้านสถาบันครอบครัว
หัวข้อนี้อาจจะดูเล็กน้อย แต่มีนิยายหลายเรื่องทีเดียวที่ถูกร้องเรียนด้วยข้อหานี้ เช่น The Hunger Games ที่นำเสนอความสัมพันธ์อันระหองระแหงระหว่างแคตนิสกับแม่ของเธอ (แต่จริงๆ พี่ว่ามันก็ไม่ได้แย่ขนาดนั้นนะ)
นอกจากนี้ยังมีเหตุผลอื่นๆ อีก เช่น การเสพยา, มุมมองทางการเมืองที่ขัดกับสังคมส่วนใหญ่, ใช้คำเรียกพระเจ้าในแง่ไม่ดี, เหยียดเพศเหยียดเชื้อชาติ ฯลฯ แต่การแบนในที่นี้ก็ไม่ได้ร้ายแรงถึงขนาดสั่งห้ามจำหน่ายทั่วประเทศหรืออะไร ส่วนใหญ่จะเป็นการถอดออกจากหลักสูตรหรือห้องสมุดในบางพื้นที่มากกว่า
ขอบคุณข้อมูลบางส่วนจาก
http://www.ala.org/bbooks/frequentlychallengedbooks/top10
http://www.huffingtonpost.com/2013/09/22/banned-books_n_3961834.html
ขอบคุณภาพหน้าปกจาก
en.wikipedia.org
amazon.com
reddit.com
philip-pullman.com
http://www.ala.org/bbooks/frequentlychallengedbooks/top10
http://www.huffingtonpost.com/2013/09/22/banned-books_n_3961834.html
ขอบคุณภาพหน้าปกจาก
en.wikipedia.org
amazon.com
reddit.com
philip-pullman.com
12 ความคิดเห็น
หลายเรื่อง...... สนุกทั้งน๊านนนนนนน ถึงขนาดมาทำหนังนะนั่นนนน ;w;
ทำไปได้นะ
ไม่มีนิยายเรื่องไหนสมบูรณ์แบบ ' '
บางเรื่องที่โดนแบน ปัจจุบันเป็นหนึ่งในวรรณกรรมที่ดีที่สุดแห่งยุค
Captain Underpants เราเคยอ่าน ติงต๊องแต่ก็ตลกดี เป็นเรื่องเกี่ยวกับเด็กแสบสองคนที่ไปสะกดจิตครูใหญ่จอมโหดให้กลายเป็น กัปตันกุงเกงลิง (เป็นฮีโร่ที่สองคนนี้คิดขึ้นมาเอง) วิธีการทำให้หายสะกดจิตคือสาดน้ำ
โดนแบนเพราะใส่แค่กกน.แน่เลย
โลกสวยกันจริงพวกยุโรปเนี่ย
ชอบ Fifty Shades Of Grey กับ Twilight ที่สุดเลย รอภาคต่อของทั้ง 2 เรื่องอยู่นะ xD
ส่วนมากดูเหมือนจะเกี่ยวความรุนแรงนะ แต่แบบมองแต่นิยายรึไงถึงแบน... ทำไมไม่ดูความเป็นสมัยนี้มากล้ะ มันไม่เลวร้ายหรอ..
#คหสต
ไม่นึกว่ากัปตันกางเกงในจะติดด้วย
=[ ]= เรื่องโปรดเราเลยนะนั่นน่ะ เราว่ามันออกฮา ๆ ตลกเสียดสีสังคมอยู่ (ดูฮานะแต่เนื้อเรื่องข้างในแอบแรงนิดนึง เสียดสีสังคมอเมริกันโดยเฉพาะเรื่อง Bullying ชัดเจนมาก)
(-เรื่องทางเพศนี่งงเต้กเลย..มันติดได้ไง? ไม่เคยเห็นเรื่องนี้มีอะไรเกียวกับเพศ ๆ เลยนะ..นอกจากคุณครูครัพพ์หรือกัปตันมันใส่กางเกงในตัวเดียวนี่แหละ 555)