/>

คุยกับ 'ครูมอลลี่' ตอนที่ 4 : องค์ประกอบสำคัญอีกอย่างของเรื่องสั้น คือการสร้างตัวละครให้มีชีวิต []

วิว


คุยกับ 'ครูมอลลี่' ตอนที่ 4 : 
องค์ประกอบสำคัญอีกอย่างของเรื่องสั้น
คือการสร้างตัวละครให้มีชีวิต



สวัสดีค่ะน้องๆ เด็กดีทุกคน ^___^ พี่หวานกลับมาอีกครั้งกับบทความเเนะนำการสร้างเรื่องสั้นให้น่าสนใจ เพื่อที่น้องๆ จะได้นำไปสร้างสรรค์ผลงานของตัวเองให้มีมิติมากยิ่งขึ้นไงคะ เเน่นอนว่าคุณครูผู้มากประสบการณ์อย่าง ครูมอลลี่ ก็ยังอยู่กับเราเช่นเคยในบทความนี้ค่ะ และหัวข้อที่พี่หวานได้พูดคุยกับครูมอลลี่ก็คือว่าด้วยเรื่อง "ตัวละครและบทสนทนาของตัวละคร" ค่ะ 
 
 

คุยกับ 'ครูมอลลี่'



สวัสดีค่ะคุณครูมอลลี่ ดีใจจังเลยค่ะที่ได้มาพูดคุยกันอีกครั้ง เห็นว่ารอบนี้เราจะลงลึกเรื่องรายละเอียดในการสร้างเรื่องสั้นให้มากขึ้นใช่มั้ยคะ 
ครูมอลลี่ : วันนี้ครูมอลลี่จะพูดถึงองค์ประกอบของเรื่องสั้นที่นักเขียนมือใหม่ต้องให้ความใส่ใจเป็นพิเศษ นั่นก็คือ ตัวละครและบทสนทนาของตัวละคร เพราะองค์ประกอบทั้งสองนี้จะทำให้เรื่องสั้นมีชีวิต เนื่องตัวละครคือผู้มีบทบาททำให้เรื่องสั้นดำเนินไปสู่จุดจบ ถ้าไม่มีตัวละครผลงานของเราจะเป็นเรื่องเล่าที่มีแต่โครงเรื่องและเนื้อเรื่องค่ะ เพราะว่า ตัวละครในเรื่องสั้นโดยทั่วไปคือ คน แต่บางทีตัวละครอาจไม่ใช่คน เช่น อาจเป็นสัตว์ ต้นไม้ หรือสิ่งของก็ได้ หากนักเขียนสามารถเนรมิตให้สัตว์และสิ่งของ มีชีวิตขึ้นมาได้ก็คงจะน่าสนใจมาก ส่วนบทสนทนานั้นเป็นวิธีการสำคัญที่จะสร้างชีวิตของตัวละครในโลดแล่นไปตามจินตนาการของนักเขียนค่ะ

อย่างนี้ตัวละครที่ปรากฏในเรื่องสั้นก็สามารถสร้างขึ้นได้ตามใจนักเขียนเลยใช่มั้ยคะเนี่ย
ครูมอลลี่ : ใช่ค่ะ นักเขียนจะต้องเป็นผู้กำหนดตัวละคร นับตั้งแต่การให้ชื่อกำหนดรูปร่างหน้าตา เพศ วัย นิสัยใจคอและบุคลิกภาพ กำหนดบทบาท และกำหนดแม้กระทั่งโชคชะตาของตัวละคร กล่าวโดยสรุปก็คือนักเขียนจะต้องทำให้ตัวละครเหมือนมนุษย์ หรือใกล้เคียงมนุษย์มากที่สุด แต่จะต้องไม่ใช่คนใดคนหนึ่งในโลกแห่งความเป็นจริง แต่มีลักษณะผสมผสานกันระหว่างบุคลิกอันหลากหลายของมนุษย์ในโลกแห่งความเป็นจริง อีกทั้งยังต้องสร้างบทสนทนาให้เหมาะแก่ตัวละครที่สร้างขึ้นมาอีกด้วย

การสร้างตัวละครนั้นถือว่าเป็นศิลปะอย่างหนึ่ง ผู้ประพันธ์จะต้องมีจุดมุ่งหมายที่เด่นชัดว่าจะต้องสร้างตัวละครโดยใช้แนวคิดใดเป็นเกณฑ์ ศาสตราจารย์ ดร.วิภา กงกะนันท์ กล่าวว่า แนวคิดในการสร้างตัวละครมีอยู่ 5 แนว ได้แก่ สร้างให้สมจริง สร้างแบบเหนือจริง สร้างตามอุดมคติ สร้างแบบบุคลาธิษฐาน และสร้างโดยใช้ตัวละครแบบฉบับ

การวิเคราะห์แนวคิดในการสร้างตัวละครในนวนิยายและเรื่องสั้นนั้น สามารถใช้เกณฑ์ดังกล่าวเป็นแนวทางได้ดังต่อไปนี้

1. การสร้างตัวละครให้สมจริง (realistic) ได้แก่ การสร้างตัวละครให้มีความคิด ความต้องการอย่างมนุษย์จริง เช่น ต้องการความรัก ต้องการเพื่อนที่เข้าใจ ต้องการความบันเทิง ต้องการเสรีภาพ ต้องการอำนาจ ต้องการความสนใจจากผู้อื่น การสร้างตัวละครแบบนี้ผู้ประพันธ์จะต้องใช้เทคนิควิธีต่างๆ เพื่อให้ภาพตัวละครที่ชัดเจน และผู้อ่านเห็นจริงตามว่ามีคนอย่างนี้อยู่ในโลก หรือน่าจะมีอยู่ในโลก

2. การสร้างตัวละครแบบเหนือจริง (surrealistic) ได้แก่ การสร้างตัวละครให้มีพฤติกรรมเกินกว่ามนุษย์ที่จะกระทำได้ เช่น แยกสลายร่างกายได้ ตายแล้วฟื้นขึ้นมาอีกครั้ง หรือแม้กระทั่งตัวละครที่เก่งกล้าสามารถเหนือมนุษย์ เหล่านี้ก็อาจนับเป็นการสร้างตัวละครประเภทเหนือจริงได้ ในประเด็นเรื่องเหนือจริงนี้ยังรวมไปถึงการสร้างตัวละครแบบบุคลาธิษฐาน (personification) กล่าวคือ การใช้สิ่งที่ไม่มีชีวิตหรือสิ่งที่มีชีวิตแต่ไม่ใช่คนมาแสดงพฤติกรรมราวกับว่าเป็นคนอีกด้วย

3. การสร้างตัวละครตามอุดมคติ (idealistic) ได้แก่ การสร้างตัวละครตามความคิดที่ผู้ประพันธ์เชื่อว่าเป็นแนวคิดที่ดีงามสูงส่งที่มนุษย์เราควรจะไปให้ถึง ตัวละครอุดมคติจึงเป็นตัวแทนของความมุ่งหวัง ความศรัทธาที่ผู้ประพันธ์ต้องการถ่ายทอดให้ผู้อ่านรับรู้

4. การสร้างตัวละครแบบฉบับ (type) ได้แก่ การสร้างตัวละครที่มีบุคลิกลักษณะคงที่ไม่เปลี่ยนแปลง ไม่ว่าวันเวลา ประสบการณ์ของตัวละคร ตลอดจนเหตุการณ์ภายนอกจะเปลี่ยนแปลงไปสักเท่าใดก็ตามแต่ตัวละครประเภทนี้จะไม่เปลี่ยนแปลง


ได้ฟังอย่างนี้ก็ทำให้รู้ว่า เราสามารถสร้างตัวละครได้หลายแบบเลยนะคะครูมอลลี่ ว่าแต่ว่ากลวิธีในการนำเสนอตัวละครเหล่านี้มีอะไรบ้างหรอคะ
ครูมอลลี่ : การปรากฏตัวของตัวละครให้ผู้อ่านได้มองเห็นบุคลิกลักษณะ นิสัยใจคอว่าเป็นอย่างไรนั้น นักเขียนจะต้องหาวิธีการแนะนำตัวละครให้ผู้อ่านรู้จัก การแนะนำตัวละครนี้มีวิธีการต่าง ๆ ทั้งโดยตรงและโดยอ้อมหลายวิธี ได้แก่

1. กลวิธีการนำเสนอตัวละครโดยตรง วิธีนี้ผู้ประพันธ์จะกล่าวถึงบุคลิกลักษณะ นิสัยใจคอของตัวละครอย่างแจ่มแจ้งด้วยการบอกโดยตรง ทำให้ผู้อ่านเห็นรูปร่าง หน้าตา พฤติกรรม และนิสัยใจคอของตัวละครด้วยการบรรยายหรือการอธิบายของผู้ประพันธ์เอง

2. กลวิธีการนำเสนอตัวละครโดยอ้อม วิธีนี้ผู้ประพันธ์จะไม่เปิดเผยบุคลิกลักษณะ นิสัยใจคอของตัวละครโดยตรง แต่จะใช้วิธีการอื่นๆ รองศาสตราจารย์ยุพร แสงทักษิณ ยกตัวอย่างวิธีการนำเสนอตัวละครที่นักเขียนนิยมใช้ ได้แก่ การใช้บทสนทนา การให้เห็นลักษณะตัวละครจากสิ่งภายนอก การให้คำพูดของตัวละครนั้นแสดงว่าเป็นคนอย่างไร และการให้พฤติกรรมของตัวละครเองเป็นเครื่องแสดง
 
  • การใช้บทสนทนา อาจเป็นตัวละครตัวนั้นสนทนากับตัวละครตัวอื่น หรืออาจเป็นบทสนทนาของตัวละครอื่นที่กล่าวพาดพิงถึง หรือแสดงความเห็นรวมถึงมีปฏิกิริยาต่อตัวละครตัวนั้น ทำให้ผู้อ่านสามารถเข้าใจตัวละครตัวนั้นได้
  • การให้เห็นตัวละครจากสิ่งภายนอก อันได้แก่ การแต่งกาย เช่น สวมเสื้อยับยู่ยี่ ผมเผ้าที่ยุ่งเหยิง หรือ การเลือกเสื้อผ้าเครื่องแต่งกาย รสนิยมการอ่านหนังสือ หรือการเลือกใช้สื่อ เป็นต้น
  • การให้คำพูดของตัวละคร ได้แก่ การแสดงน้ำเสียงตลอดจนท่วงทำนองการพูดของตัวละคร เพื่อให้เห็นว่าตัวละครตัวนั้นเป็นอย่างไร ทั้งในด้านลักษณะนิสัย การศึกษา ตลอดจนภูมิลำเนาของตัวละครว่าเป็นคนภูมิภาคใด ทั้งนี้รวมถึงการให้ตัวละครคิดคำนึงเพื่อแสดงความในใจออกมา
  • การให้พฤติกรรมของตัวละคร ได้แก่ การให้ตัวละครแสดงพฤติกรรมออกมาเพื่อบ่งบอกลักษณะนิสัยของตัวละคร เช่น ชอบเลี้ยงอาหารเพื่อนแสดงว่าเป็นคนใจกว้างหรืออาจจะเป็นคนชอบอวดรวย ขับรถไม่ระมัดระวังแสดงว่าเป็นคนประมาท เป็นต้น

3. กลวิธีการนำเสนอตัวละครโดยตรงและโดยอ้อมประกอบกัน กล่าวคือ ใช้หลายวิธีปะปนกันไป ตามปกตินวนิยายและเรื่องสั้นโดยทั่วไปจะใช้กลวิธีการเสนอตัวละครค่อนข้างหลากหลาย ทั้งนี้เพื่อให้ตัวละครปรากฏเด่นชัดยิ่งขึ้น อีกทั้งยังทำให้ไม่ซ้ำซากจำเจอันจะทำให้ผู้อ่านอาจเกิดความเบื่อหน่ายได้


ตัวละครจะสามารถมีชีวิตขึ้นมาได้คงต้องสร้างให้มีความใกล้เคียงกับมนุษย์อย่างมากเลยสินะคะเนี่ย มนุษย์เราก็เป็นสัตวฺสังคม คงจะเป็นไปไม่ได้ถ้าตัวละครในเรื่องจะไม่มีปฏิสัมพันธ์กัน คุณครูมอลลี่มีคำเเนะนำเรื่องนี้ยังไงบ้างคะ
ครูมอลลี่ : การอยู่ร่วมกันในสังคมนั้นการพูดคุยติดต่อสื่อสารกันถือเป็นพฤติกรรมปกติของมนุษย์ การวาดชีวิตของตัวละครผ่านการเขียนเรื่องสั้น จึงมีเรื่องบทสนทนาเข้ามาเกี่ยวข้อง บทสนทนาในที่นี้คือ คือ ถ้อยคำที่ตัวละครในเรื่องใช้พูดจาโต้ตอบกัน ในเรื่องสั้นนั้นบทสนทนาถือว่าเป็นเรื่องจำเป็นที่จะต้องมี อย่างไรก็ตามในเรื่องสั้นบางประเภทอาจดำเนินเรื่องตั้งแต่ต้นจนจบโดยใช้การบรรยายและการพรรณนา และไม่ต้องใช้บทสนทนาเลย อย่างเช่นเรื่องสั้นที่ใช้กลวิธีแบบกระแสจิตประหวัด(stream of consciousness) เป็นต้น

เรื่องสั้นที่ใช้บทสนทนาเป็นส่วนหนึ่งของการเสนอเรื่องนั้น ถือว่าบทสนทนามีประโยชน์เป็นอย่างยิ่ง เพราะนอกจากจะทำให้เรื่องมีความสมจริง เพราะเป็นการจำลองพฤติกรรมการสื่อสารของคนในสังคมออกมานำเสนอให้เห็นจริงออกมาให้เห็นอย่างแจ่มชัด บทสนทนายังทำให้เรื่องไม่น่าเบื่อ การเปลี่ยนแปลงวิธีการนำเสนอโดยใส่บทสนทนาเข้าไป จึงเท่ากับเป็นการเปลี่ยนบรรยากาศของเรื่อง

 
ครูมอลลีคิดว่าข้อดีของการสร้างบทสนทนาคืออะไรคะ
ครูมอลลี่ : ข้อดีของบทสนทนาอีกประการหนึ่งก็คือทำให้นักเขียนสามารถแนะนำตัวละครได้ ไม่ว่าจะเป็นด้านบุคลิกลักษณะ อุปนิสัย อารมณ์ความรู้สึกของตัวละครในช่วงเวลาต่าง ๆ ในการแต่งบทสนทนาจึงจำเป็นต้องใช้ศิลปะอย่างสูง รองศาสตราจารย์ยุพร แสงทักษิณ เคยกล่าวไว้ว่า ลักษณะของบทสนทนาที่ดีจะต้องสมจริง กล่าวคือเป็นบทสนทนาได้ยินได้ฟังในชีวิตจริง และจะต้องเป็นบทสนทนาที่สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจ สังคม และการศึกษาของตัวละครนั้นๆ กล่าวรวมๆ คือเป็นบทสนทนาที่เหมาะแก่สภาพแวดล้อมของตัวละคร ตัวละครมีเชื้อชาติ เพศ วัย ความรู้ ฐานะ อาชีพ และลักษณะนิสัย นอกจากนั้นยังจะต้องสอดคล้องกับกาลสมัยอีกด้วย เนื่องจากภาษาที่ใช้แต่ละสมัยอาจแตกต่างกันนักเขียนที่มีความสามารถจะต้องคำนึงถึงความจริงในข้อนี้

 
อยากให้ครูมอลลี่ช่วยอธิบายลักษณะของบทสนทนาที่ดีให้ชัดเจนมากขึ้นสักนิดนึง เผื่อว่าน้องๆ ที่ตามอ่านบทความจะได้เข้าใจได้ง่ายมากขึ้นค่ะ
ครูมอลลี่ : บทสนทนาที่ดีนั้นไม่จำเป็นจะต้องยืดยาว ในทางตรงกันข้ามจะต้องกะทัดรัดรัดกุมเพราะในชีวิตของคนจริงๆ ไม่ได้พูดจาด้วยถ้อยคำที่ยืดยาวเป็นแบบบทบรรยายหรือพรรณนา อีกทั้งบทสนทนาจะต้องมีลักษณะเป็นภาษาพูดไม่ใช่ภาษาเขียนที่เรียบเรียงมาเป็นอย่างดี และนักเขียนที่มีความสามารถที่จะแยกแยะบทบาทได้ว่า บทสนทนานั้นเป็นของตัวละครไม่ใช่ของนักเขียน ดังนั้นจึงไม่ควรนำตนเองเข้าไปปะปนกับบทสนทนาของตัวละครในเรื่อง ด้วยเหตุที่บทสนทนาเป็นองค์ประกอบทางศิลปะที่มีความสำคัญนี้เองนักเขียนที่มีฝีมือจึงให้ความสำคัญ แก่บทสนทนา พิถีพิถันสร้างบทสนทนาที่กลมกลืนและเป็นประโยชน์แก่เรื่อง อีกทั้งยังสามารถสร้างความประทับใจให้แก่ผู้อ่านเป็นอย่างดี วันนี้เราอาจทำอะไรในโลกความเป็นจริง แต่ในโลกแห่งจินตนาการเราสร้างได้ หยิบปากกาแล้วสร้างตัวละครขึ้นมา ครูมอลลี่อยากเห็นผลงานค่ะ


บทความนี้ก็ยังคงเป็นการพูดคุยกันอย่างอบอุ่นเช่นเคยกับครูมอลลี่ สิ่งที่ครูมอลลี่หวังก็เป็นสิ่งเดียวกับที่พี่หวานหวังเหมือนกันค่ะ หวังว่าน้องๆ คงจะได้รับเกร็ดความรู้ดีๆ น่าสนใจเพิ่มมากขึ้น เเละสามารถนำไปสร้างเรื่องสั้นที่สมบูรณ์แบบในแบบฉบับของน้องๆ เอง เพราะว่าในโลกของจินตนาการไม่มีที่สิ้นสุด พี่หวานอยากให้ทุกคนนำอาวุธลับนี้ออกมาใช้ให้เต็มที่ แล้วพบกันใหม่บทความหน้านะคะ ^____^


 พี่หวาน
https://www.dek-d.com/content/listwriter.php?writer=whan

พี่หวาน - ผู้เขียน

[ดูผลงานที่ผ่านมา]

#นักเขียน #เรื่องสั้น #กลวิธีสร้างตัวละคร #บทสนทนาที่ดีในเรื่องสั้น

บทความที่นิยมอ่านต่อ

แสดงความคิดเห็น

บทความที่เปิดอ่านล่าสุด

ไม่มีบทความที่เปิดอ่านล่าสุด
เกี่ยวกับเรา ติดต่อ แจ้งปัญหา

เว็บ Dek-D

เข้าผ่านแอป ง่ายกว่า

ติดตั้งแอป
ติดตั้งแอป