แม่โพสพ เจ้าแม่แห่งข้าว

อ๊ะ หวัดดีจ้า น้องๆ ทุกคน

วันนี้กินข้าวกันหรือยังเนี่ย

ที่พี่ตินถามเกริ่นมาแบบนี้ เพราะว่าวันนี้ พี่ตินเอาเรื่องเกี่ยวกับเจ้าแม่แห่งข้าวมาฝากกัน

เคยเห็นบ้างหรือเปล่าเอ่ย บางที กินข้าวเสร็จแล้ว เพื่อนของเราบางคนมักจะยกมือไหว้เป็นประจำ

ประเพณีนี้ ก็คือการบูชาเจ้าแม่แห่งข้าว หรือชื่อว่า แม่โพสพ นั่นเองจ้า

แม่โพสพ ตามสารานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตตยสถาน แปลว่า เทวดาประจำพืชพรรณธัญญาหารทั้งปวง

มวลมนุษยชาติเชื่อถือและกราบไหว้บูชามาตั้งแต่ครั้งโบราณของชาวไทยและลาวและละแวกลุ่มน้ำเจ้าพระยา

บูชาเพื่อขอความอุดมสมบูรณ์ของพืชพรรณธัญชาติที่เพาะปลูกตามฤดูกาล

ตามความเชื่อแบบโบราณ เชื่อว่า แม่โพสพเป็นสตรีเพศ ร่างงาม

แต่งกายด้วยผ้าผ่อนแพรพรรณสวยงาม ห่มสไบเฉียง

นุ่งผ้าจีบชายกรอมลงมาถึงปลายหน้าแข้ง ทรงเครื่องถนิมพิมพาภรณ์ตระการตา

ไว้ผมยาวสลวยประบ่า มีกระจังกรอบหน้าคล้ายมงกุฎ และจอนหูงอนชดช้อย

มือข้างหนึ่งชูรวงข้าว ส่วนอีกข้างถือถุงโภคทรัพย์เต็มถุง

ประทับนั่งพับเพียบเรียบร้อยแบบแพนงเชิงอย่างไทยโบราณ

แม่โพสพ เป็นเทพธิดา หรือเทพีประจำพืชพรรณธัญชาติ ซึ่งหมายถึง ต้นข้าว

โดยเฉพาะข้าวเจ้ากับข้าวเหนียว ซึ่งเป็นอาหารหลักของคนไทยมากกว่าพืชพรรณอย่างอื่น

แม่โพสพ เป็นเทพธิดาที่ได้รับความเคารพนับถือกราบไหว้มาแต่โบราณกาล

ว่าเป็นผู้ที่คุ้มครองดูแลต้นข้าวให้เจริญงอกงาม ให้ผลิตผลอันอุดม

แม่โพสพจึงเป็นเทพธิดาที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการดำรงอยู่ของชีวิต

ในการทำนา ชาวนาจะทำพิธีบูชาแม่โพสพ ด้วยอาหารมีข้าวปากหม้อ กล้วย อ้อย เป็นต้น

เพื่อหวังให้ข้าวงอกออกรวงงาม เพราะการทำนาซึ่งทำแต่ปีละครั้งนั้น

หากข้าวไม่ให้ผลเต็มที่ มีภัยธรรมชาติ น้ำท่วมนาล่ม น้ำน้อยข้าวไม่งาม

หรือมีเพลี้ย ปู สัตว์ร้ายลงกินทำลายข้าว ก็ต้องทนลำบากไปตลอดปี

ชาวนาทำพิธีบูชาแม่โพสพ ก็เพื่อสร้างขวัญและกำลังใจให้มีความหวังความมั่นใจว่า

ข้าวจะให้ผลอุดมสมบูรณ์ ซึ่งส่งผลให้มีความอิ่มหนำสำราญและความสุขที่จะได้รับตลอดทั้งปี

คนผู้ใหญ่แต่เก่าก่อนนั้น นับถือแม่โพสพ เจ้าแม่แห่งข้าวมาก

ก็แหม ข้าวเป็นอาหารหลักของคนไทยนี่นา ไม่เห็นจะแปลกเลย

เพราะฉะนั้น พวกเขาจึงมักกราบไหว้ก่อนจะตักข้าวคำแรกเข้าปาก

และสั่งสอนลูกหลานทำต่อๆ มาด้วย

นอกจากนี้ เวลากินข้าว ก็ต้องสำรวมกิริยามารยาทให้เรียบร้อย

ระวังอย่าให้มีเม็ดข้าวหายหกตกหล่น ข้าวเหลือก้นจานก็ต้องกินให้หมด ห้ามเททิ้ง

และเมื่อกินข้าวกันอิ่มหนำสำราญแล้ว ก็ต้องยกมือไหว้เพื่อสำแดงความกตัญญูรู้บุญคุณข้าวที่เรากินลงไปด้วย

ซึ่งถือว่าเป็นการขอบคุณแม่โพสพ ที่ได้ประทานข้าวให้เราได้รับประทานกัน

พี่ตินไม่รู้ว่าคนสมัยนี้ยังเชื่อกันอยู่หรือเปล่า

แต่พี่ตินเป็นอีกคนหนึ่งที่กินข้าวเสร็จแล้ว จะต้องไหว้ขอบพระคุณแม่โพสพทุกครั้ง

น้องๆ ก็ลองทำตามดูบ้างน้า เชื่อพี่ตินสิ ดีกับตัวเองแน่นอนจ้า

อตินเอง