ไลเคน

       ไลเคน (Lichen) คือกลุ่มสิ่งมีชีวิตที่เกิดจากการอยู่ร่วมกันของสาหร่ายและเชื้อรา เป็นรูปแบบของการอยู่ร่วมกันอย่างเอื้อประโยชน์ให้แก่กันและกัน หรืออาจจะเรียกได้ว่าสาหร่ายและเชื้อราที่อยู่ร่วมกันได้ประโยชน์ด้วยกันทั้งสองฝ่าย (Mutualism) ไม่มีฝ่ายใดเสียประโยชน์

ทำไมจึงกล่าวว่าสาหร่ายและเชื้อราได้ประโยชน์ร่วมกัน?
       นั่นก็เป็นเพราะการดำรงชีวิตไลเคนจะมีสาหร่ายเป็นผู้ผลิตเริ่มต้น เพราะสาหร่ายสามารถสร้างอาหารได้เองจากกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง ซึ่งผลพวงของกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสงก็คือจะได้แก๊สออกซิเจนออกมาด้วย แต่สาหร่ายจัดเป็นสิ่งมีชีวิตที่ต้องการความชื้นและแร่ธาตุในการดำรงชีวิตด้วย ดังนั้นการที่สาหร่ายเลือกอยู่คู่กับเชื้อราในรูปของไลเคนนั้นก็เพราะเชื้อรามีความสามารถในการย่อยสลายซากอินทรีย์ให้กลายเป็นแร่ธาตุที่ง่ายต่อการนำไปใช้ และเส้นใยของเชื้อรา (Mycelium) ก็มีคุณสมบัติในการดูดเก็บความชื้นได้ดีอีกด้วย สาหร่ายจึงได้รับประโยชน์จากความสามารถของเชื้อราในด้านแร่ธาตุและความชื้นที่สาหร่ายต้องการ แต่สาหร่ายก็ตอบแทนให้กับเชื้อราคือการผลิตออกซิเจนให้กับเชื้อรานั่นเอง

       ลักษณะเด่นของไลเคนก็คือ สาหร่ายและเชื้อราจะจับคู่กันแบบเฉพาะเจาะจงคือ หากพบสาหร่ายชนิดใดชนิดหนึ่งก็จะพบเชื้อราเพียงชนิดเดียว จะไม่มีการพบว่าสาหร่ายหรือเชื้อราจับคู่กับชนิดอื่น และสิ่งที่ไลเคนใช้เป็นที่ยึดเกาะเพื่ออยู่อาศัยส่วนมากจะได้แก่ ก้อนหิน หรือกิ่งไม้ ต้นไม้ ซึ่งการเจริญของไลเคนที่พบเห็นมีอยู่ด้วยกัน 4 รูปแบบ คือ
       1. แบบ Crustose Lichen มีลักษณะเป็นแผ่นแนบติดกับกิ่งไม้หรือก้อนหิน จนมองเห็นเป็นแผ่นเดียวกับกิ่งไม้หรือก้อนหินนั้น มีหลายสีขึ้นอยู่กับสาหร่ายและเชื้อราที่เจริญ
       2. แบบ Foliose Lichen มีลักษณะคล้ายแบบแรก แต่ขอบจะมีลักษณะหยัก จะมีเฉพาะฐานติดอยู่กับก้อนหิน หรือกิ่งไม้มองดูคล้ายเห็นหูหนูที่แผ่ราบแต่มีขอบเผยอขึ้นเล็กน้อย ส่วนมากจะมีสีเขียว เขียวอมขาว หรือเกือบขาว
       3. แบบ Frutiose Lichen มีลักษณะเป็นเส้นมีกิ่งก้านคล้ายต้นไม้ ส่วนฐานติดกับก้อนหินหรือกิ่งไม้ เช่น ฝอยลม (Usnec sp.)
       4. แบบ Filamentose Lichen มีลักษณะคล้ายเส้นด้าย พบน้อยมาก
เราจะสามารถพบไลเคนในบริเวณที่มีอากาศบริสุทธิ์ มีออกซิเจน และความชื้น เช่นในสภาพป่าที่อุดมสมบรูณ์ แต่เราจะไม่ค่อยพบไลเคนเจริญในเมืองที่ซึ่งมีสภาพอากาศที่เป็นมลพิษ ดังนั้น ไลเคนจึงเป็นลักษณะของกลุ่มสิ่งมีชีวิตที่สามารถนำมาใช้เป็นดัชนีวัดความบริสุทธิ์ของสภาพแวดล้อมได้เป็นอย่างดี

:: ( S O U R C E : aksorn.com )* ::