/>

ทำไมเรียกว่า"ศักราช" []

Guest
วิว

       ศักราช...คือชื่อเรียกจำนวนปีที่ล่วงไป ความนิยมที่จะใช้ศักราช...มีจุดมุ่งหมาย เช่น พุทธศักราช ที่ไทยเราใช้มุ่งนับจำนวนปีอย่างเดียว แต่เมื่อมุ่งใช้ประโยชน์ในการคำนวณวิถีโคจร ทางดาราศาสตร์ ใช้พยากรณ์ในทางโหราศาสตร์ ก็ใช้จุลศักราช

       อาจารย์ล้อม เพ็งแก้ว เริ่มต้นเรื่อง ศักราชคืออะไร ไว้ใน “ศิลปวัฒนธรรม” ฉบับมกราคม 2531 อาจารย์ปรานี วงษ์เทศ นำมาพิมพ์อีกครั้ง เป็นบทผนวก เกียรติ-ยศในหนังสือประเพณี 12 เดือน ที่เพิ่งพิมพ์ใหม่....ไว้ว่า ตามรูปศัพท์ ศักราช หมายถึงราชาแห่งศกะ...ซึ่งก็คือ ศากยะวงศ์แห่งพระพุทธเจ้า การบอกปีในสังคมอินเดียโบราณ นิยมนับตามพระชนมายุของกษัตริย์   เช่น...พระพุทธองค์ ประสูติเมื่ออัญชนศักราช 68 หมายความว่า เมื่อพระเจ้าอัญชนะ (พระ เจ้าตาของพระพุทธเจ้า) พระชนมายุ 68 พรรษา ต่อมาคำศักราชก็เลื่อนความหมาย เป็นจำนวนปีที่กำหนดนับอย่างใดๆ ก็ได้ ไม่จำเป็นต้องเป็นราชาแห่งศกะ เช่น คำว่าคริสต์ศักราช เป็นต้น   พุทธศักราช...เริ่มนับจากวันปรินิพพานของพระพุทธองค์ คือถือเอาวันเพ็ญเดือนวิสาขะ วันที่พระจันทร์เพ็ญโคจร ณ ตำแหน่งดาวฤกษ์ วิสาขะ เป็นจุดเริ่ม   อาจารย์ล้อมตั้งข้อสังเกตว่า การตรวจ สอบพุทธศักราช ที่มีการบันทึกไว้ในสมัยก่อน ต้องคำนึงถึงจุดเปลี่ยนปีที่ต่างจากปัจจุบัน อันอาจทำให้ส่วนเหลื่อมปีมีความสับสน

เกณฑ์เทียบกับศักราชอื่นๆ อาจผิดพลาดไปได้หนึ่งถึงสองปี?
       บางประเทศ เช่น ลังกา พม่า นับเอาปี ย่างเข้าเป็นตัวเลขพุทธศักราช ส่วนทางไทยถือเอาปีล่วงแล้ว ก็ทำให้ศักราชคลาดกันไปได้ หนึ่งปี การเทียบปีระหว่างวัฒนธรรมจึงต้อง คำนึงถึงคติดังกล่าวด้วย

       รัตนโกสินทร์ศก ถือวันสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์เป็นจุดเริ่มต้น จึงมีเกณฑ์เทียบกับพุทธศักราช 2324 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงประดิษฐานรัตนโกสินทร์ศก ใช้ในปี พ.ศ.2432 (ร.ศ.108) ถือเอาวันที่ 1 เมษายน เป็นวันเริ่มศักราช ใช้ในเอกสารราชการจนถึง ร.ศ.131 (พ.ศ.2455) ก็ยกเลิก

       ส่วนศักราชที่มุ่งใช้ในการคำนวณวิถีโคจรของดาวพระเคราะห์ นักปราชญ์กำหนด วันมหาสงกรานต์เป็นจุดเริ่มแบ่งปี   จุดดังกล่าวนี้ คือจุดระหว่างเส้นโคจรดวงอาทิตย์ที่เรียกว่าสุริยวิถี กับเส้นศูนย์สูตรท้องฟ้า โดยถือเอาวันที่จุดราตรีเสมอภาค หรือวิษุวัต คือกลางคืนกับกลางวันมีระยะเท่ากัน ศักราชที่อาศัยการคำนวณหาวันมหาสงกรานต์ ที่รู้จักและใช้กันในเอกสารไทยโบราณ มีกลียุคศักราช มหาศักราช จุลศักราช กลียุคศักราช...ตั้งขึ้นจากการคำนวณหาจุดเริ่มต้นกลียุค อันเป็นยุคของโลกปัจจุบัน ตามความเชื่อว่าโลกมีสี่ยุค กฤตยุค ไตรตายุค ทวาบรยุค และกลียุค พงศาวดารโยนก ระบุว่า กลียุค เริ่มต้นก่อนพุทธศก 2,559 ปี 

       มหาศักราช...พระเจ้าสลิวาหนะ ศากยะวงศ์องค์หนึ่ง ที่ปราบได้ทั่วอินเดียใต้ เริ่มจากวันมหาสงกรานต์แห่งกลียุคศักราช 3180 ตรงกับปีเถาะ มีเกณฑ์เทียบพุทธศักราช 621 ปี เดิมมีเรียกกันหลายชื่อ สักสลิวาหนสัมวัติบ้าง สักกะสัมวัติบ้าง สักกะรูปกาลบ้าง และที่ใช้ กันมาก คือสักกราช ต่อมาเมื่อมีการใช้จุลศักราช...ศักราชเดิมของพระเจ้าสลิวาหนะ จึงต้องเรียกให้แตกต่างกันว่า มหาศักราช จุลศักราช...พระสังฆราชบุพโสรหัน สึกจากพระชิงราชสมบัติตั้งตนเป็นกษัตริย์ พุกาม ตั้งศักราชใหม่ เริ่มจากวันมหาสงกรานต์ ปีกุน เมื่อกลียุคศักราชล่วงไปแล้ว 3,739 ปี (จ.ศ.1 เทียบ ก.ศ.3740) เกณฑ์เทียบพุทธ-ศักราช 1,181 ปี

       ศักราชดังกล่าวนี้ อาจารย์ล้อม บอก ว่า ในการใช้จริง มีการปะปน และอ้างอิงอาศัยกัน พุทธศักราช ไทยเรารับมาทางพุทธ-ศาสนา ใช้บอกเวลาในการเทศนาธรรม บอกว่า การเทศน์ครั้งนั้น กระทำกันในวันนับ จากพุทธปรินิพพาน เท่านั้นปี เท่านั้นเดือน และเท่านั้นๆ วัน
 
       แต่ในการกำหนดวันธรรมสวนะ กำหนดวันเข้าออกพรรษา ก็ต้องอาศัยจุลศักราช คำนวณหาดิถีที่เป็นวันดับวันเพ็ญ วันแปดค่ำ การวางอธิวาร และอธิมาส อาจารย์ล้อมสรุปว่า ที่เป็นเช่นนี้ ก็เพราะตัวเลขบอกพุทธศักราช ไม่ได้ เริ่มต้นในวันมหาสงกรานต์ จึงใช้คำนวณหาวิถีโคจรของดาวพระเคราะห์ไม่ได้


:: ( S O U R C E : aksorn.com )* ::

#วัฒนธรรม

บทความที่นิยมอ่านต่อ

แสดงความคิดเห็น

บทความที่เปิดอ่านล่าสุด

ไม่มีบทความที่เปิดอ่านล่าสุด
เกี่ยวกับเรา ติดต่อ แจ้งปัญหา

เว็บ Dek-D

เข้าผ่านแอป ง่ายกว่า

ติดตั้งแอป
ติดตั้งแอป