สู่สวรรคาลัย : รู้จักสวรรค์จากไตรภูมิพระร่วง
 

 

ไตรภูมิพระร่วงคืออะไร

 

สวรรค์แยกออกเป็น ๓ ประเภท

• ประเภทกามาวจร คือยังเกี่ยวข้องกับความรักความใคร่ ผู้ที่อาศัยอยู่บนสวรรค์ประเภทนี้จึงมี ๒ เพศคือเทวดาเพศชายและนางฟ้าเพศหญิง
• ประเภทรูปาจร คือพรหมที่มีรูป (พรหมตามคติพุทธมีมากมายหลายองค์ ตามแต่ที่ทำบุญไว้ ไม่ได้เป็นผู้สร้างโลกหรือจักรวาล แตกต่างจากพรหมของพราหมณ์) มีด้วยกัน ๑๖ ชั้น อยู่สูงขึ้นไปจากฉกามาวจร โดยจะมีความสูงเพิ่มทวีคูณขึ้นไปเรื่อยๆ จากชั้นต้นไปถึงชั้นสูงสุด
• ประเภทอรูปาวจร หรือพรหมไม่มีรูป พรหมโลกประเภทนี้มี ๔ ชั้น อยู่สูงขึ้นไปอีก พระพรหมที่อยู่ ณ ที่นี้ จะมีแต่จิต ไม่มีรูปร่าง
   

• ชั้นแรก จตุมหาราชิกา มีความสูงน้อยที่สุด ระดับเดียวกับยอดเขายุคนธร คือ ๔๒,๐๐๐ โยชน์จากมหาสมุทร เป็นที่อยู่ของเทพยดาชาวฟ้า มีท้าวมหาราช ๔ พระองค์ปกครอง คือ  ท้าวธตรัฐมหาราช  ท้าววิรุฬหกมหาราช ท้าววิรูปักษ์มหาราช ท้าวเวสสุวัณมหาราช (ท้าวกุเวร) ผู้ที่จะได้อยู่สวรรค์ชั้นนี้ พบว่าเมื่อเป็นมนุษย์ ชอบทำความดี สันโดษ ยินดีแต่ของๆ ตน ชักชวนให้ผู้อื่นประกอบการกุศล ชอบให้ทาน มีจิตผูกพันในผลแห่งทานแล้วให้ทาน มุ่งการสั่งสมให้ทาน และเป็นผู้มีศีล ฯลฯ
• ชั้นที่สอง ดาวดึงส์ มีความสูงเหนือขึ้นไปเป็นเท่าตัว สูงเสมอยอดเขาพระสุเมรุ ที่เรียกว่าไตรตรึงษ์หรือดาวดึงส์ เป็นเมืองใหญ่มี ๑,๐๐๐ประตู มีพระเกศจุฬามณีเจดีย์ มีไม้ทิพย์ ชื่อ ปาริชาตกัลปพฤกษ์ สมเด็จพระอมรินทราธิราชหรือพระอินทร์เป็นผู้ปกครอง ผู้ที่จะได้อยู่สวรรค์ชั้นนี้ พบว่าเมื่อเป็นมนุษย์ มีจิตบริสุทธิ์ยินดีในการบริจาคทาน ในการให้ทาน เป็นผู้ไม่มีความหวังให้ทาน ไม่มีจิตผูกพันในผลแห่งทานแล้วให้ ไม่มีการสั่งสมให้ทาน ไม่ได้ให้ทานด้วยความคิดว่า “ตายแล้วเราจักได้เสวยผลทานนี้” แต่ให้ทานด้วยความคิดว่า “การให้ทานเป็นการกระทำดี” งดงามด้วยพยายามรักษาศีล ไม่ดูหมิ่นผู้ใหญ่ในตระกูล ฯลฯ
• ชั้นที่สาม ยามา เป็นที่อยู่ของเทพยดาผู้มีแต่ความสุขอันเป็นทิพย์ เป็นที่อยู่ของพระสยามเทวาธิราช ผู้ที่จะได้อยู่สวรรค์ชั้นนี้ พบว่าเมื่อเป็นมนุษย์มีจิตบริสุทธิ์ พยามสร้างเสบียง ไม่หวั่นไหวในการบำเพ็ญบุญกุศล ในการให้ทาน เป็นผู้ไม่มีความหวังให้ทาน ไม่มีจิตผูกพันในผลแห่งทานแล้วให้ทาน ไม่ได้ให้ทานด้วยความคิดว่า “การให้ทานเป็นการกระทำที่ดี” แต่ให้ทานด้วยความคิดว่า “บิดา มารดา ปู่ ย่า ตา ยาย เคยให้ เคยทำมา เราก็ไม่ควรทำให้เสียประเพณี” รักษาศีล มีจิตขวนขวายในพระธรรม ทำความดีด้วยใจจริง
• ชั้นที่สี่ ดุสิต เป็นที่อยู่ของเทพเจ้าผู้มีความยินดีแช่มชื่นเป็นนิจ มีท้าวสันดุสิตเทวราชปกครอง เชื่อกันว่าเป็นที่ประทับของพระโพธิสัตว์ก่อนจะมาประสูติเป็นพระพุทธเจ้า ผู้ที่จะได้อยู่สวรรค์ชั้นนี้ พบว่าเมื่อเป็นมนุษย์มีจิตบริสุทธิ์ ยินดีมากในการบริจาคทาน ในการให้ทานเป็นผู้ไม่มีความหวังให้ทาน ไม่มีจิตผูกพันในผลแห่งทานแล้วให้ทาน ไม่มุ่งการสั่งสมให้ทาน ไม่ได้ให้ทานด้วยความคิดว่า “บิดา มารดา ปู่ ย่า ตา ยาย เคยให้ เคยทำมา เราไม่ควรทำให้เสียประเพณี” แต่ให้ทานด้วยความคิดว่า “เราหุงหากิน แต่สมณะหรือพราหมณ์ทั้งหลายไม่ได้หุงหากิน เราหุงหากินได้ จะไม่ให้ทานแก่สมณะหรือพราหมณ์ผู้ไม่หุงหากิน ย่อมเป็นการไม่สมควร” ทรงศีล ทรงธรรม ชอบฟังพระธรรมเทศนา หรือเป็นพระโพธิสัตว์รู้ธรรมมาก ฯลฯ
• ชั้นที่ห้า นิมมานรตีภูมิ เป็นที่อยู่ของเทพเจ้าผู้ยินดีในกามคุณอารมณ์ ซึ่งเนรมิตขึ้นมาตามความพอใจ มีท้าวสุนิมมิตเทวราชปกครอง ผู้ที่จะได้อยู่สวรรค์ชั้นนี้ พบว่าเมื่อเป็นมนุษย์มีจิตใจบริสุทธิ์ ยินดียิ่งในการบริจาคทาน ในการให้ทานเป็นผู้ไม่มีความหวังให้ทาน ไม่มีจิตใจผูกพันในผลแห่งทานแล้วให้ ไม่มุ่งการสั่งสมให้ทาน ไม่ได้ให้ทาน ด้วยความคิดว่า “เราหุงหากินได้ แต่สมณะหรือพราหมณ์ทั้งหลายไม่ได้หุงหากิน เราหุงหากินได้ จะไม่ให้ทานแก่สมณะหรือพราหมณ์ ผู้ไม่หุงหากิน ย่อมเป็นการไม่สมควร” แต่ให้ทานด้วยความคิดว่า “เราจักจำแนกแจกท่านเช่นเดียวกับฤๅษีทั้งหลายในกาลก่อน” ประพฤติธรรมสม่ำเสมอ พยามรักษาศีลไม่ให้ขาดได้ มีใจสมบูรณ์ด้วยศีล และมีวิริยะอุตสาหะในการบริจาคทานเป็นอันมาก เพราะผลวิบากแห่งทาน และศีลอันสูงเท่านั้น จึงอุบัติเกิดในสวรรค์ชั้นนี้ได้
• ชั้นที่หก ปรนิมมิตวสวัตตี เป็นที่อยู่ของเทพเจ้าซึ่งเสวยกามคุณอารมณ์ แบ่งเป็น ฝ่ายเทพยดา มีท้าวปรนิมมิตเทวราช ปกครอง กับ ฝ่ายมารมีท้าวปรนิมิตวสวัตตีมาราธิราชเป็นผู้ปกครอง อายุ ๑๖,๐๐๐ ปีทิพย์ (๙,๒๑๖ ล้านปีมนุษย์) ผู้ที่จะได้อยู่สวรรค์ชั้นนี้ พบว่าเมื่อเป็นมนุษย์มีจิตบริสุทธิ์ อุตส่าห์ก่อสร้างกองการกุศลให้ยิ่งใหญ่เป็นอุกฤษฏ์ อบรมจิตใจสูงส่งไปด้วยคุณธรรม เมื่อจะให้ทานรักษาศีลก็ต้องบำเพ็ญกันอย่างจริงๆ มากไปด้วยความศรัทธาปสาทะอย่างยิ่งยวดถูกต้อง ในการให้ทาน เป็นผู้ไม่มีความหวังให้ทาน ไม่มีจิตผูกพันในผลแห่งทานแล้วให้ทาน ไม่มุ่งการสั่งสมให้ทาน ไมได้ให้ทานด้วยความคิดว่า “เราจักเป็นผู้จำแนกแจกทาน เช่นเดียวกับฤๅษีทั้งหลายแต่กาลก่อน” แต่ให้ทานด้วยความคิดว่า “เมื่อเราให้ทานอย่างนี้ จิตของเราจะเลื่อมใส จะเกิดความปลื้มใจและโสมนัส” เพราะวิบากแห่งทาน และศีลอันสูงส่งยิ่งเท่านั้น จึงอุบัติเกิดในสวรรค์ชั้นนี้ได้
   

 

• ชั้นที่หนึ่ง พรหมปริชชาภูมิ
• ชั้นที่สอง พรหมปโรหิตาภูมิ
• ชั้นที่สาม มหาพรหมาภูมิ
• ชั้นที่สี่ ปริตตาภูมิ
• ชั้นที่ห้า อัปปมาณาภูมิ
• ชั้นที่หก อาภัสสรภูมิ
• ชั้นที่เจ็ด ปริตตสุภาภูมิ
• ชั้นที่แปด อัปปมาณสุภาภูมิ
• ชั้นที่เก้า สุภกิณหาภูมิ
• ชั้นที่สิบ เวหับผลาภูมิ
• ชั้นที่สิบเอ็ด อสัญญีภูมิ
• ชั้นที่สิบสอง อวิหาภูมิ
• ชั้นที่สิบสาม อดับปาภูมิ
• ชั้นที่สิบสี่ สุทัสสาภูมิ
• ชั้นที่สิบห้า สุทัสสีภูมิ
• ชั้นที่สิบหก อกนิฏฐาภูมิ
   

• ชั้นที่หนึ่ง อากาสานัญจายตน
• ชั้นที่สอง วิญญาณนัญจายตน
• ชั้นที่สาม อากิญจัญญายตน
• ชั้นที่สี่ เนวสัญญานาสัญญายตน