ชวนวิเคราะห์ความเหมือนต่าง
ระหว่าง หนุมาน เเละ ภีมเสน ในฐานะ 'ลูกพระพาย'
สวัสดีค่ะน้องๆ ทุกคน^^ เคยสงสัยบ้างมั้ยคะว่าตัวละครหลายตัวนวรรณคดีก็มีกำเนิดมาจากเทพองค์เดียวกัน เเล้วอย่างนี้ลักษณะนิสัยเเละพลังต่างๆ จะเหมือนกันหรือไม่ วันนี้พี่หวานก็เลยเลือกหยิบตัวละครคู่เเรกที่รู้กันดีกว่าว่าเป็นลูกพระพายเหมือนกัน นั่นก็คือ หนุมาน จากเรื่องรามเกียรติ์ เเละ ภีมเสน จากเรื่องมหาภารตะ จะเหมือนหรือต่างกันยังไงบ้างลองมาดูค่ะ
พระพาย คือใคร
พระพายเป็นเทพเจ้าเเห่งลมเเละพายุ ว่ากันตามความเชื่อของฮินดูว่าพระพายเป็นเทพแห่งธรรมชาติ เหมือนกับพระพิรุณ พระอัคนี พระเเม่คงคา เเละพระเเม่ธรณี ชื่อเรียกของพระพายนั้นมีแตกต่างกันบ้างก็เรียก พระพายุ หรือ พระวายุ เเต่สำหรับชื่อ มารุต นั้นมีที่มาจากตำนานที่พี่หวานจะเล่าต่อไปนี้ค่ะ สำหรับกำเนิดของพระพายเชื่อกันว่าเกิดจากพระกัศยปกับนางทิติ(มเหสีฝ่ายซ้าย) โดยเมื่อครั้งกวนน้ำอมฤต บรรดาโอรสเกือบทั้งหมดของนางทิติพ่ายแพ้ต่อโอรสของนางอทิติ(มเหสีฝ่ายขวา) นางเกิดความน้อยใจว่าลูกของตนเองเเพ้หมด จึงไปเข้าเฝ้าพระกัศยป โดยในการนี้พระกัศยปได้เเนะนำให้นางบำเพ็ญตบะร้อยปี เพื่ออธิษฐานขอโอรสที่มีพลังเก่งกล้ากว่าเหล่าเทวดาทั้งหมด นางจึงตั้งใจปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัดเพื่อหวังให้ลูกของนางมาคอยต่อกรกับบรรดาลูกของนางอทิติ
จนกระทั่งเรื่องนี้รู้ถึงพระอินทร์ โอรสของนางอทิติรู้สึกร้อนใจเกรงว่าโอรสของนางทิติจะมีความเก่งกล้ากว่าตน จึงไปคอยปรนนิบัติอย่างดีจนนางทิติใจอ่อนนึกเอ็นดูพระอินทร์เหมือนลูกแท้ๆ จึงบอกว่านางจะเปลี่ยนความตั้งใจให้ลูกๆ ของนางเป็นพันธมิตรกับพระอินทร์แทนที่จะให้เป็นศัตรูกันดังตั้งใจคราวเเรก เเต่พระอินทร์ก็ยังไม่ไว้ใจคอยหาจังหวะที่นางทิติเผลอนอนผิดทิศ เเสดงอำนาจโดยเข้าไปแบ่งภาคทารกในครรภ์ออกเป็น 7 ภาค ภายหลังจึงมอบให้ลูกทั้งหมดเป็นบริวารพระอินทร์ ได้นามว่า มารุต เเละพระอินทร์ได้เเต่งตั้งให้คอยดูแลทิศทางของลมทั้ง 7 ได้แก่ 1. ลมตะวันออก 2. ลมตะวันตก 3. ลมเหนือ 4. ลมใต้ 5. ลมพัดในเทวโลก 6. ลมพัดในพรหมโลก 7. ทิพยวายุ(ลมในอากาศ) ซึ่งตำนานนี้เป็นที่เล่าถึงบ่อยมากที่สุดว่าพระพายเป็นองค์เดียวกับเทพมารุตทั้ง 7 นั่นเอง
เนื่องจากพระพายเป็นเทพผู้ดูเเลทิศทางของลมทั้ง 7 จึงถือว่าเป็นเทพเเห่งธรรมชาติที่มีอำนาจมากหากพัดมาเรื่อยๆ ก็สร้างความเย็นสบาย เเต่ถ้าหากพัดมาด้วยความรุนเเรงก็เป็นพลังทำลายล้างได้เช่นกัน รูปลักษณ์ของพระพายว่ากันว่าเป็นเทพที่มีผิวกายขาว มี 4 เเขน ถือลูกศรเเละธง เเละยังมีความเชื่อกันว่าพระพายเป็นเทพประจำทิศตะวันตกเฉียงเหนือ จึงได้ชื่อว่า ทิศพายัพ เพราะะนั้นถ้าเกิดเหตุการณ์แปรปรวนมีลทเเรงหรือเกิดพายุพัด ผู้คนก็จะนิยมไหว้บูชาพระพายในทิศพายัพนั่นเองค่ะ
กำเนิดหนุมาน
อย่างที่หลายคนน่าจะเคยได้ยินคำเรียกว่า ลูกพระพาย หมายถึงหนุมาน นั่นก็เพราะว่าหนุมานเป็นลูกที่เกิดจากพระพายได้รับคำสั่งจากพระอิศวรให้นำอาวุธของพระองค์ไปซัดเข้าปากนางสวาหะที่ยืนตีนเดียวเหนี่ยวกินลมตามคำสาปของนางกาลอัจนาอยู่ที่หน้าผา โดยความตั้งใจที่พระอิศวรให้พระพายพัดเอาอาวุธเหล่านั้นไปเข้าปากนางสวาหะก็เพื่ออยากจะสร้างทหารเอกที่แข็งเเกร่งและเก่งกาจไว้คอยช่วยเหลือพระรามในการรบ จึงเป็นกำเนิดของหนุมานที่มีร่างจริง 4 หน้า 8 เเขน มีกุณฑลขนเพชร มีเขี้ยวแก้ว เเละหาวเป็นดาวเดือนได้
กำเนิดภีมเสน
(รูปภาพจาก : https://th.wikipedia.org/wiki/ภีมะ)
สำหรับหลายคนที่ไม่เคยอ่านเรื่องมหาภารตะอาจจะไม่รู้ว่า ภีมเสน หรือ ภีมะ ก็เป็นลูกของพระพายเช่นกัน โดยกำเนิดของภีมเสนนั้นมาจากการที่นางกุนตีใช้มนตร์เชิญเทพพระพายมาให้กำเนิดโอรส พี่หวานจะขอเกริ่นที่มาก่อนนะคะว่านากุนตีผู้เป็นมารดาจองภีมเสนนั้นเคยปรนนิบัติดูแลฤาษีทุรวาสจนเป็นที่พึงพอใจ เเละสอนให้นางใช้มนตร์อัญเชิญเทพมาประทานบุตรให้ก่นางได้ เนื่องจากท้าวปาณฑพผู้เป็นสามีนั้นไม่สามารถมีเพศสัมพันธ์เพื่อให้กำเนิดบุตรได้ เพราะฉะนั้นหลังจากที่นางกุนตีได้อัญเชิญพระธรรมเทพมาประทานบุตรคนแรกคือ ยุธิษฐิระ ซึ่งเป็นบุตรผู้เปี่ยมด้วยคุณธรรม ต่อมาท้าวปาณฑุอยากได้โอรสที่มีพละกำลังจึงได้เชิญพระพาย(พระวายุ)มาประทานบุตรให้ เพราะรู้ว่าพระพายเป็นบิดาแห่งหนุมานผู้เก่งกาจ เเละต่อมานางกุนตีก็ได้เชิญพระอินทร์มาประทานบุตรคนสุดท้องผู้เก่งในการรบซึ่งก็คือ อรชุน นั่นจึงเป็นกำเนิดของภีมเสนที่เกิดจากนางกุนตีอัญเชิญพระพายมานั่นเองค่ะ
ความเหมือน-ต่างในฐานะ 'ลูกพระพาย'
ถ้าใครที่เคยศึกษาวรรณคดี จะรู้ว่าบุตรของเทพองค์ใดก็ตาม มักจะมีลักษณะเหมือนเทพองค์นั้นค่ะ คราวนี้พี่หวานก็เลยจะลองหยิบความเหมือนเเละต่างระหว่างหนุมานกับภีมเสนมาเทียบให้ดูว่า เเล้วทั้งสองคนที่เป็นลูกของพ่อคนเดียวกันอย่างนี้จะมีลักษณะเหมือนต่างกันยังไงบ้าง
1. พละกำลังมหาศาล
สำหรับข้อเเรกนี้เป็นความเหมือนที่ชัดเจนที่สุด สำหรับหนุมานที่สามารถขยายร่างกายตนเองให้ใหญ่โตได้ตามต้องการเเละยังสามารถอุ้มพระรามเเละพระลักษณ์ได้พร้อมกันเพื่อเหาะไปส่งยังเมืองขีดหิน เเละที่สำคัญคือสามารถยกเขาพระสุเมรเอาไว้ได้อีกด้วย เหตุการณ์ข้างต้นจึงเป็นเหตุการณ์ที่สามารถยืนยันได้ว่าหนุมานเป็นตัวละคนที่มีพละกำลังมหาศาลจริงๆ
ทางด้านภีมเสนก็เป็นที่รู้กันดีว่าเเข็งเเรงเเละมีกำลังมากที่สุดในบรรดาพี่น้องปาณฑพเเละเการพ ความแข็งเเรงของภีมเสนจะเป็นลักษณะของความอึด ทน เเละด้วยขนาดร่างกายที่กำยำกว่าใคร และชื่นชอบกีฬามวยปล้ำ เหตุการณ์ที่เเสดงถึงพละกำลังของภีมเสนที่พี่หวานคิดว่าชัดเจนคงจะเป็นในตอนที่ภีมะต่อสู้กับท้าวชราสันเเละต้องฉีกร่างออกเป็นสองท่อนก่อนจะโยนไปคนละทางตามคำใบ้ของพระกฤษณะ การที่คนๆ หนึ่งะฉีกร่างคนอีกคนได้เนี่นพี่หวานว่าไม่ธรรมดาเลยค่ะ
2. ฟื้นตัวเร็ว
ข้อต่อมาในเรื่องนี้เป็นอีกข้อที่ทั้งสองคนมีเหมือนกันนั่นคือการที่เมื่อสายลมพัดมาต้องร่างกาย ก็จะสามารถฟื้นคืนสติกลับมาได้ สำหรับหนุมานนั้นหลายคนน่าจะเห็นว่าไม่ว่าการต่อสู้จะยากลำบากเเค่ไหน เมื่อใดก็ตามที่หนุมานอ่อนกำลัง หากถูกสายลมพัดมาโดนร่างกายก็จะฟื้นพลังได้อย่างรวดเร็ว
เเต่ทางด้านภีมเสนนั้นเนื่องจากเป็นคนที่เเข็งเเรงอยู่เเล้วก็สามารถฟื้นพลังกลับมาได้โดยง่ายเช่นกันค่ะ ดังเหตุการณ์ตอนที่พี่น้องเการพใส่ยาพิษไว้ในขนมเเละนำมาให้ภีมเสนกิน เนื่องจากเป็นคนตัวโตกินขนมไปมากมายก็ยังไม่ออกอาการจนพวกเการพเริ่มวิตกกังวล เเต่ในที่สุดยาพิษก็ออกฤทธิ์ภีมเสนถูกจับมัดถ่วงน้ำไปเจอบรรดานาคบริวารเข้ามาฉกกัดทำให้พิษสองอย่างเกิดการลบล้าง เเทนที่เป็นผู้อื่นอาจจะตายไปเเล้วก็ได้ เเต่ภีมเสนกลับฉีกรัดเชือกที่มัดตัวอยู่ออกเเละว่ายน้ำลงไปใต้บาดาลได้ทันทีเเสดงให้เห็นว่าเป็นคนที่มีร่างกายเเข็งเเรงฟื้นตัวได้อย่างรวดเร็วจริงๆ ค่ะ
ข้อต่อมาในเรื่องนี้เป็นอีกข้อที่ทั้งสองคนมีเหมือนกันนั่นคือการที่เมื่อสายลมพัดมาต้องร่างกาย ก็จะสามารถฟื้นคืนสติกลับมาได้ สำหรับหนุมานนั้นหลายคนน่าจะเห็นว่าไม่ว่าการต่อสู้จะยากลำบากเเค่ไหน เมื่อใดก็ตามที่หนุมานอ่อนกำลัง หากถูกสายลมพัดมาโดนร่างกายก็จะฟื้นพลังได้อย่างรวดเร็ว
เเต่ทางด้านภีมเสนนั้นเนื่องจากเป็นคนที่เเข็งเเรงอยู่เเล้วก็สามารถฟื้นพลังกลับมาได้โดยง่ายเช่นกันค่ะ ดังเหตุการณ์ตอนที่พี่น้องเการพใส่ยาพิษไว้ในขนมเเละนำมาให้ภีมเสนกิน เนื่องจากเป็นคนตัวโตกินขนมไปมากมายก็ยังไม่ออกอาการจนพวกเการพเริ่มวิตกกังวล เเต่ในที่สุดยาพิษก็ออกฤทธิ์ภีมเสนถูกจับมัดถ่วงน้ำไปเจอบรรดานาคบริวารเข้ามาฉกกัดทำให้พิษสองอย่างเกิดการลบล้าง เเทนที่เป็นผู้อื่นอาจจะตายไปเเล้วก็ได้ เเต่ภีมเสนกลับฉีกรัดเชือกที่มัดตัวอยู่ออกเเละว่ายน้ำลงไปใต้บาดาลได้ทันทีเเสดงให้เห็นว่าเป็นคนที่มีร่างกายเเข็งเเรงฟื้นตัวได้อย่างรวดเร็วจริงๆ ค่ะ
3. เก่งกาจ
เรื่องความเก่งนี่คงต้องยกนิ้วให้ทั้งสองคน เพราะถ้าไม่เก่งจริงหนุมานก็คงไม่ใช่ทหารเอกที่พระรามวางใจ เเละคอยเป็นคนต่อสู้กับฝ่ายของทศกัณฐ์อยู่เสมอ เเละยังได้รับบทบาทที่สำคัญๆ ในเรื่องมากมายด้วย ส่วนภีมเสนนั้นเเม้จะไม่ได้เป็นที่ถูกกล่าวถึงมากเท่ายุธิษฐิระหรืออรชุน เเต่เรื่องความเก่งในการใช้พลังต่อสู้ก็ไม่เป็นสองรองใคร ต่อสู้กับใครก็ไม่เคยเพลี่ยงพล้ำ เเถมยังได้เป็นคนจัดการกับทุรโยธน์ในวาระสุดท้ายอีกด้วย
เรื่องความเก่งนี่คงต้องยกนิ้วให้ทั้งสองคน เพราะถ้าไม่เก่งจริงหนุมานก็คงไม่ใช่ทหารเอกที่พระรามวางใจ เเละคอยเป็นคนต่อสู้กับฝ่ายของทศกัณฐ์อยู่เสมอ เเละยังได้รับบทบาทที่สำคัญๆ ในเรื่องมากมายด้วย ส่วนภีมเสนนั้นเเม้จะไม่ได้เป็นที่ถูกกล่าวถึงมากเท่ายุธิษฐิระหรืออรชุน เเต่เรื่องความเก่งในการใช้พลังต่อสู้ก็ไม่เป็นสองรองใคร ต่อสู้กับใครก็ไม่เคยเพลี่ยงพล้ำ เเถมยังได้เป็นคนจัดการกับทุรโยธน์ในวาระสุดท้ายอีกด้วย
4. เจ้าชู้
มาถึงข้อนี้พี่หวานบอกเลยว่าสองพี่น้องคู่นี้เพิ่งจะมีสิ่งที่เเตกต่างกันนี่แหละค่ะ ก่อนหน้านี้พี่หวานได้เคยทำบทความรวมความเจ้าชู้ของหนุมานเอาไว้เเล้ว รู้จักกันยัง! 5 เมียสุดแซ่บของหนุมาน ลิงเผือกทหารเอกแห่งรามเกียรติ์! แต่สำหรับภีมเสนนั้นไม่ได้มีหลายเมียเหมือนหนุมานนะคะ ต้นเรื่องภีมเสนได้เเต่งงานกับนางเทราปตีพร้อมพี่น้องปาณฑพคนอื่นๆ เเละต่อมาก็ได้มีสัมพันธ์กับนางหิฑิมพิ รากษสที่เคยช่วยเหลือพีน่้องปาณฑพเมื่อครั้งอยู่ในป่า เเละมีลูกด้วยกันหนึ่งตน คือ ฆโฎตกัจ
จะเห็นว่าในเรื่องความรักภีมะกับหนุมานมีความเเกต่างกันอย่างมากค่ะ เเม้จะเป็นพี่น้องกันเเต่ก็ต้องมีจุดที่ต่างกันบ้างสิเนอะ
มาถึงข้อนี้พี่หวานบอกเลยว่าสองพี่น้องคู่นี้เพิ่งจะมีสิ่งที่เเตกต่างกันนี่แหละค่ะ ก่อนหน้านี้พี่หวานได้เคยทำบทความรวมความเจ้าชู้ของหนุมานเอาไว้เเล้ว รู้จักกันยัง! 5 เมียสุดแซ่บของหนุมาน ลิงเผือกทหารเอกแห่งรามเกียรติ์! แต่สำหรับภีมเสนนั้นไม่ได้มีหลายเมียเหมือนหนุมานนะคะ ต้นเรื่องภีมเสนได้เเต่งงานกับนางเทราปตีพร้อมพี่น้องปาณฑพคนอื่นๆ เเละต่อมาก็ได้มีสัมพันธ์กับนางหิฑิมพิ รากษสที่เคยช่วยเหลือพีน่้องปาณฑพเมื่อครั้งอยู่ในป่า เเละมีลูกด้วยกันหนึ่งตน คือ ฆโฎตกัจ
จะเห็นว่าในเรื่องความรักภีมะกับหนุมานมีความเเกต่างกันอย่างมากค่ะ เเม้จะเป็นพี่น้องกันเเต่ก็ต้องมีจุดที่ต่างกันบ้างสิเนอะ
5. เป็นคน กับ ลิง
มาถึงข้อสุดท้ายที่เป็นความเเตกต่างอย่างชัดเจนมากที่สุดเพราะเเม้จะเกิดจากพ่อที่เป็นเทพ เเละเเม่ที่เป็นคนเหมือนกัน ภีมเสนกลับมีกำเนิดเป็นมนุษย์ปกติทั่วไปค่ะ ในขณะที่หนุมานเป็นลิงเกิดจากอาวุธของพระอิศวร เเต่ถึงจะต่างเผ่าพันธุ์กันในเรื่องมหาภารตะก็มีเหตุการณ์ที่ทั้งสองคนได้เจอกันเเละได้รู้ว่าตนทั้งสองเป็นพี่น้องลูกของพระพายเหมือนกันด้วยค่ะ
มาถึงข้อสุดท้ายที่เป็นความเเตกต่างอย่างชัดเจนมากที่สุดเพราะเเม้จะเกิดจากพ่อที่เป็นเทพ เเละเเม่ที่เป็นคนเหมือนกัน ภีมเสนกลับมีกำเนิดเป็นมนุษย์ปกติทั่วไปค่ะ ในขณะที่หนุมานเป็นลิงเกิดจากอาวุธของพระอิศวร เเต่ถึงจะต่างเผ่าพันธุ์กันในเรื่องมหาภารตะก็มีเหตุการณ์ที่ทั้งสองคนได้เจอกันเเละได้รู้ว่าตนทั้งสองเป็นพี่น้องลูกของพระพายเหมือนกันด้วยค่ะ
เป็นยังไงบ้างคะ ความเหมือนต่างของหนุมานกับภีมเสนในฐานะลูกของพระพาย ก็มีทั้งข้อที่เหมือน และข้อที่ต่าง เเต่ในภาพรวมก็ยังเป็นตัวละครที่มีลักษณะใกล้เคียงกันอยู่ดี เพราะอย่างนี้ทำให้คำพูดที่บอกว่าตัวละครผู้เป็นลูกของเทพองค์ใดๆ ก็ตามจะมีลักษณะบางอย่างเหมือนกับเทพบิดาผู้ให้กำเนิดนั้นเป็นความจริงค่ะ คราวหน้าพี่หวานจะลองจับคู่พ่อลูกคู่อื่นๆ ที่น่าสนใจมาฝากอีกนะคะ เเล้วพบกันใหม่บทความหน้าค่ะ ^___^
พี่หวาน
ขอบคุณข้อมูลบางส่วนจาก
หนังสือกำเนิดเทวดา, มาลัย
5 ความคิดเห็น
ขอสารภาพว่าอ่านชื่อลูกของภีมะกับผู้อีกคนไม่ออก แล้วก็การฟื้นตัวเร็ว ของเมืองไทยคือ หนุมานยังไม่มีความสามารถนี้ กระทั่งพระอิศวรได้ประทานพรให้ฟื้นตัวได้ทุกครั้งยามมีลมพัดเพียงนิดเดียว ของอินเดียคงจะมีความสามารถนี้จริงๆ
ภีมะนี่เทียบเสกลพลังกับหนุมานไม่ได้เลย เพราะเอาจริงๆ หนุมานไม่ใช่บุตรพระพาย แต่เป็นบุตรเลี้ยง พระพายมอบพลังบางส่วนให้ด้วยความเสน่หา พลังจริงๆของหนุมานมาจากพระศิวะ ตามตำราถือว่าเป็นอวตารปางหนึ่งของพระศิวะเลยครับ
เทียบเสกลพลัง ภีมะนี่ประมาณกัปตันอเมริกา ส่วนหนุมานนี่ระดับธอร์
มั่วครับ ที่ยกตัวอย่างความเจ้าชู้ทมามันหนุมานของไทย
หนุมานแบบอินเดียถือพรหมจรรย์ ถ้าจะเทียบกับภีมเสน ก็ต้องเทียบกับหนุมานอินเดีย
หนุมานไทย ไม่ได้เกี่ยวข้องกับมหาภารตะ
ขออนุญาตแสดงความคิดเห็นขัดแย้งนะคะ หนุมานไทยกับหนุมานอินเดีย ไม่เหมือนกันนะคะ หนุมานไทยก็เป็นได้แค่ลิงเผือกที่ปีนเกลียวพระราม ไม่ตอนจบ เพราะว่าหวังจะครองอยุธยา หนุมานไทยเจ้าชู้ไปทั่วมั่วไปเรื่อย และไม่ได้เป็นมหาเทพ
หนุมานอินเดีย ถือเป็นอวตารปางที่ 11 ของพระศิวะ และชาวฮินดูให้ความเคารพและนับถือ เป็นสาวกผู้ยิ่งใหญ่ของพระรามและไม่คิดที่จะปีนเกลียว หนุมานอินเดีย ไม่ได้เจ้าชู้ แต่เป็นพรหมจรรย์ ด้านพละกำลัง หนุมานไทย ก็แค่หาวเป็นดาวเป็นเดือนได้ ถูกลมแล้วก็ฟื้น สวนหนุมานอินเดีย ได้บัฟจากเทพ ไม่ว่าจะเป็นอมตะไม่มีวันตาย สามารถกำหนดความตายของตัวเองได้ ไม่อยู่ในกฎเกณฑ์ของธรรมชาติ น้ำและไฟทำอะไรไม่ได้ และที่สำคัญ หนุมานไทย ไม่ได้เป็นเทพ แต่คนไทยเอาไปใช้ทางด้านเมตตามหานิยม หรือทางเสน่ห์ ส่วนหนุมานทางอินเดีย เป็นหนึ่งในเทพเจ้า และมหาเทพ เพราะหนุมานในทางอินเดีย ในกัลป์ต่อไป มีบทบาทเป็นถึงพระพรหม ส่วนพ่อแม่ของหนุมาน ก็แตกต่างกันแล้ว หนุมานไทย แม่ของหนุมานต้องไปยืนตีนเดียวเหนี่ยวกินลม รอให้พระพายพัดอาวุธทั้ง 4 เข้ามา ส่วนหนุมานทางอินเดีย เป็นโอรสของ ราชาวานรเกษรี และอัญชนาราณี เป็นยุวราชของเมืองสุเมรุ เป็นอวตารปางที่ 11 ของพระศิวะ และเป็นสาวกผู้ภักดีของพระวิษณุและพระราม