ประเทศรัสเซีย มีอารยธรรมดีๆ มากมาย
และมีหนังสือนิทานที่น่าอ่านไม่แพ้ใคร
มาทำความรู้จักตัวละครต่างๆ จากเทพนิยายรัสเซียกันดีกว่า
 

หลังจากทำบทความเกี่ยวกับเทพนิยายต่างๆ มามากมาย วันนี้ พี่ตินขออนุญาตพาน้องๆ ไปทำความรู้จักกับตัวละครจากเทพนิยายพื้นบ้านของประเทศรัสเซียกันดูบ้าง จากที่ได้อ่าน พบว่ามีหลายเรื่องที่ละม้ายกับวรรณคดีของไทยมากๆ สงสัยว่าพวกนิทานพื้นบ้านจะมีความเชื่อมโยงถึงกันนะ เพราะเนื้อหาออกไปทางเดียวกันอยู่
 

น้องๆ อ่านแล้วรู้จักใครหรือว่าคิดเห็นอย่างไรก็เล่าสู่กันฟังได้นะ ส่วนตัวพี่ตินรู้จักบาบายาก้ามากที่สุด เคยได้อ่านจากนิทานหลายเรื่อง แล้วก็จำเรื่องบ้านไม้สร้างบนขาไก่ได้แม่นยำที่สุด เพราะว่าแปลกดี ไม่เคยได้ยินนิทานเรื่องไหนเล่าแบบนี้เท่าไหร่ คิดว่าตัวละครต่างๆ นี้ล้วนแต่น่าสนใจเหมาะจะนำมาพัฒนา เผื่อใช้เป็นต้นแบบในนิยายของเราได้  ลองศึกษาเอาไว้นะจ๊ะ

 

 

เครดิตภาพ : mrpsmythopedia.wikispaces.com
 

หนึ่งในตัวละครรัสเซียที่คนรู้จักมากที่สุด นางแม่มดกินคนจอมโหด บ้านของบาบายาก้าอยู่ลึกเข้าไปในป่า เป็นบ้านไม้ สร้างอยู่บนกระดูกขาไก่ บาบายาก้าคอยทดสอบความกล้าหาญของผู้มาเยือน และจะไม่ยอมให้ใครผ่านบ้านของนางไปได้เป็นอันขาด แต่ถ้าหากว่าใครใจแข็งพอที่จะผ่านบททดสอบของนาง นางก็จะช่วยเหลือเขาคนนั้นอย่างเต็มที่ และทำทุกทางให้เขาประสบความสำเร็จ แต่ทางที่ดี หลีกเลี่ยงบาบายาก้าไว้เป็นดีที่สุด พาหนะของนางคือครกไม้ ซึ่งนางจะนั่งอยู่ในนั้น และใช้มันไล่ล่าทุกคน พร้อมด้วยสากอันใหญ่โตและไม้กวาด ตัวละครบาบากาย้า ปรากฎในผลงานเรื่อง “Baba Yaga” “Vasilisa the Beautiful” และ “The Magic Swan Geese” 
 

 

เครดิตภาพ : masterrussian.net
 

นางปีศาจร้ายที่จะปรากฎตัวในสองรูปแบบ ขึ้นอยู่กับว่านางแต่งงานกับใคร ร่างหนึ่งของนางคือ Bog Hag เมียของ Hobgoblin ส่วนร่างสองคือ House Hag เมียของ Domovoi (ตำนานพื้นบ้านของชาวสลาฟ) ในร่าง Bog Hag นางคือหญิงชราหน้าตาอัปลักษณ์ ร่างห่อหุ้มด้วยสาหร่าย คอยทำหน้าที่หลอกให้คนหลงทางหวาดกลัว จมลงในทรายดูด และลักพาตัวเด็กเล็กๆ ด้วย
 

ส่วนร่างสองหรือ House Hag นั้นแตกต่างออกไป ในร่างนี้ นางจะซ่อนตัวอยู่ในบ้าน ไม่ยอมโผล่หน้ามาให้ใครเห็น ตำนานพื้นบ้านเล่าไว้ว่า... House Hag เป็นวิญญาณของคนที่จมน้ำหรือเด็กๆ ที่ตายก่อนได้รับศีลจุ่ม คิคิโมร่าที่คนรู้จักมากที่สุดมาจากเรื่อง Kikimora ผลงานของ Alexei Tolstoy
 

 

เครดิตภาพ : russianartandbooks.com
 

อีวาน ลูกชายคนเล็กของครอบครัวชาวนายากจน ที่มีนิสัยเป็นคน “ไม่คิดก่อนพูด” และค่อนข้างซุ่มซ่าม ทำให้ไม่ค่อยมีใครอยากยุ่งกับเขา และเรียกเขาว่า “อีวานคนโง่” อีวานเป็นคนเกียจคร้าน แม้แต่งานง่ายๆ เขาก็ไม่ยอมทำ ทว่าเป็นที่น่าแปลกใจ ราวกับมีพลังอำนาจพิเศษคอยช่วยเหลือเขาอยู่ ทำให้เขาเอาตัวรอดจากสิ่งร้ายๆ ได้เสมอ อ่านเรื่องราวของอีวานได้จากเรื่อง  “Little Ivan the Fool” “The Humpty-Back Little Horse” และ “Sivka-Burka” 
 

 

เครดิตภาพ : dana-mad.ru
 

พระราชาองค์หนึ่ง ได้จัดพิธีหาคู่ให้กับลูกชายทั้งสาม เจ้าชายแต่ละองค์ต้องยิงธนู และเมื่อลูกธนูไปตกที่บ้านไหน ก็จะได้อภิเษกสมรสกับลูกสาวบ้านนั้น เจ้าชายสององค์แรก ลูกธนูไปตกยังหลังคาบ้านของขุนนางผู้ร่ำรวย ทว่าลูกธนูของลูกชายคนเล็กกลับไปตกต่อหน้าของกบตัวหนึ่ง ด้วยความอับอาย เจ้าชายองค์เล็กจำต้องแต่งงานกับกบ ต่อมา เขาได้รู้ว่า เมื่อถึงตอนกลางคืน เธอจะกลับคืนร่างเป็นมนุษย์ และมีชื่อว่าเจ้าหญิง Vasilisa เธอถูกคำสาปและต้องอยู่ในร่างของกบเป็นเวลาสามปี แม้ว่าเจ้าชายและเจ้าหญิงกบจะใช้ชีวิตอย่างมีความสุข แต่ว่าพระราชากลับนึกรังเกียจ จึงวางแผนให้เจ้าหญิงทั้งสามไปปฏิบัติภารกิจเสี่ยงภัย เพื่อหวังจะปลงพระชนม์เจ้าหญิงกบ แต่เจ้าหญิงกบสามารถเอาตัวรอดมาได้ และปฏิบัติภารกิจได้สำเร็จ
 

พระราชาจัดงานเต้นรำขึ้นที่วัง เจ้าหญิงกบจึงถอดชุดออก เจ้าชายอีวานแอบเห็นเข้าก็โยนชุดนั้นเข้ากองไฟ เจ้าหญิงกบโกรธมาก เธอหนีไปหา บาบายาก้า และครั้งนี้ เจ้าชายอีวานต้องเป็นฝ่ายออกตามหา เพื่อช่วยเหลือเธอให้พ้นจากคำสาป รวมถึงเอาชนะภารกิจของบาบายาก้าผู้โหดร้าย
 

 

เครดิตภาพ : bob777-ajoris.deviantart.com
 

ไนติงเกล เดอะ ร็อบเบอร์ เป็นตัวละครในนิทานรัสเซียเรื่อง “The First Journey of Ilya Muromets” เขาอาศัยอยู่ในรังที่สร้างจากต้นโอ๊ค 9-12 ต้น ไนติงเกลมีลูกสาวสามคน ทั้งสามอาศัยอยู่กับเขาพร้อมกับสามีของพวกเธอ ไนติงเกลครอบครองป่าและคอยดักทำร้ายคนเดินทางให้หวาดกลัวและบางครั้งก็ฆ่าพวกเขาด้วย จนกระทั่งวันหนึ่ง อัศวิน Ilya Muromets เผชิญหน้ากับไนติงเกล และได้รับชัยชนะ ตามตำนาน บ้างก็ว่าไนติงเกลเป็นมนุษย์ แต่บ้างก็ว่าเขาเป็นครึ่งคนครึ่งนก เหาะเหินเดินอากาศได้
 

 

เครดิตภาพ : pdsh.wikia.com
 

กะฌี ถูกพรรณนาไว้ในภาพวาดของชาวรัสเซียว่าเป็นชายแก่อัปลักษณ์หนังหุ้มกระดูก ชอบใช้อาคมระรานผู้หญิงสาว และมีสภาพกึ่งอมตะ เพราะถอดวิญญาณออกจากร่างไว้ในเข็ม จากนั้นก็เอาเข็มไปซ่อนในไข่ ภายในท้องของเป็ด เอาเป็ดไปซ่อนในตัวกระต่าย เอากระต่ายซ่อนในหีบ แล้วเอาหีบไปฝังไว้ใต้ต้นโอ๊คอีกที ต้นโอ๊คดังกล่าวอยู่บนเกาะกลางมหาสมุทรที่ชื่อว่า บูยาน เป็นเกาะลี้ลับ ที่ปรากฎในนิทานพื้นบ้านของรัสเซียอีกหลายเรื่อง ถ้าใครคิดฆ่ากะฌี ก็จะต้องผ่านกระบวนการค้นหาหลายซับหลายซ้อนมาก
 

ตามประวัติ กะฌีเคยเป็นนักรบผู้โด่งดัง แต่ถูกเพื่อนทรยศ และตกไปอยู่ในเงื้อมมือของศัตรู จึงถูกจับคุมขัง ต้องใช้เวลาหลายต่อหลายปี กว่าที่กะฌีจะแหกคุกได้สำเร็จเพื่อแก้แค้น เรื่องราวของกะฌี ปรากฎในวรรณกรรมพื้นบ้านของรัสเซียเรื่อง “Koschei the Immortal” “Maria Morevna” และ “The Frog Princess”
 

 

เครดิตภาพ : sallypommeclayton.com
 

เป็นตำนานนกฟีนิกซ์ภาครัสเซียนั่นเอง นกตัวนี้เป็นสัญลักษณ์ของเด็กหนุ่มผู้กล้าหาญ ที่ต้องการชื่อเสียงและสร้างอนาคต นกไฟมีขนาดใหญ่ งดงาม และสว่างโชติช่วงด้วยแสงไฟ ขนนั้นแวววาวจากทองบริสุทธิ์ ดวงตาฝังคริสตัลสุกใส ใครที่อยากพบนกไฟ สามารถไปดักรอได้ที่สวนของ Tsar เจ้านกชอบมากินแอปเปิ้ลที่นี่ หรือไม่อย่างนั้น มันก็จะหลบอยู่ในทุ่งข้าว
 

ในนิทานพื้นบ้านของรัสเซียหลายเรื่อง ตัวละครเอกถูกมอบหมายให้ทำภารกิจไปตามหาขนของนกไฟ เพราะความสว่างสดใสและมีคุณค่า นิทานที่พูดถึงนกไฟ ได้แก่   “Tsarevitch Ivan, the Firebird and the Grey Wolf” และ “The Firebird and Princess Vasilisa”
 

 

เครดิตภาพ : zidanio.livejournal.com
 

วิญญาณที่อาศัยอยู่ในแม่น้ำลำธาร ชาวรัสเซียเชื่อว่าสัตว์ประหลาดตัวนี้เกิดจากวิญญาณของบาป หรือคนที่ฆ่าตัวตาย รูปร่างหน้าตาคล้ายผู้ชายตัวอ้วน ร่างกายหย่อนยาน ตัวปกคลุมด้วยขนและเคราสีเขียวยาวจนถึงเท้า หน้าตาเหมือนกบ มือเท้ามีพังผืดเหมือนปลา ตามความเชื่อของชาวรัสเซีย เชื่อว่าปีศาจตัวนี้ชอบหลอกล่อหญิงสาวด้วยการแปลงร่างเป็นดอกไม้ริมฝั่งน้ำ เมื่อผู้หญิงคนไหนเผลอเข้ามาชื่นชมความงามของดอกไม้ เจ้าปีศาจจะลักพาตัวเธอไปและบังคับให้แต่งงานด้วย อ่านเรื่องราวของปีศาจตนนี้ได้จากเรื่อง “Tsarevitch Ivan and Princess Marfa.”
 

 

เครดิตภาพ : hague6185.wordpress.com
 

บางตำนานก็ว่า... ชาวสลาฟกลัวปลาชนิดนี้มาก เพราะเชื่อว่ามันจับคนกินเป็นอาหาร ทว่าในเทพนิยายรัสเซีย กลับบรรยายถึงเจ้าปลาตัวนี้ในแง่ดีกว่าความเชื่อที่ใครๆ พูดถึง ในนิทานบางเรื่องยังบอกว่า การได้พบปีศาจปลาจะนำโชคมาให้ แต่คุณต้องจับตัวมันให้ได้ก่อน ในเรื่อง อีวานคนโง่ มีฉากที่อีวานจับปลาตัวนี้ได้ และปล่อยมันลงน้ำไป หลังจากนั้น มันได้กลับมาช่วยอีวานอีกถึง 8 ครั้ง 8 หน นอกจากเรื่องอีวานคนโง่ เจ้าปลาตัวนี้ยังปลากฎในเรื่อง “The Fool and the Fish”
 

 

เครดิตภาพ : au.blurb.com
 

วาซิลิซ่าคนนี้เป็นคนละคนกับวาซิลิซ่าคนฉลาดด้านบน ชื่อของวาซิลิซ่าเป็นชื่อที่แพร่หลายในภาษารัสเซีย จึงมักจะมีถ้อยคำลงท้ายเพื่ออธิบายคุณลักษณะของเจ้าของชื่อด้วย ตามตำนานนิทานเรื่องนี้ วาซิลิซ่าเป็นเด็กสาวกำพร้า ก่อนแม่เสียชีวิต ท่านมอบตุ๊กตาวิเศษให้กับเธอ และบอกว่าให้ซ่อนไว้ไม่ให้ใครเห็น ในยามมีอันตราย ให้เล่าเรื่องเดือดร้อนให้ตุ๊กตาฟัง ตุ๊กตาจะช่วยเหลือ หลังแม่จากไป เด็กสาวถูกแม่เลี้ยงและพี่สาวทั้งสอง (เป็นลูกติดของนาง) กลั่นแกล้งสารพัด เคยถึงขั้น ส่งเธอไปที่บ้านของบาบายาก้า แต่วาซิลิซ่าก็หนีเอาตัวรอดมาได้ และสามแม่ลูกก็ต้องตายลงด้วยไฟจากหัวกะโหลกที่วาซิลิซ่าส่องทางมาตอนขากลับบ้าน ตอนจบของเรื่อง วาซิลิซ่าได้ไปอาศัยที่บ้านของคุณยายคนหนึ่ง เธอทอผ้าลินินให้คุณยายนำไปขาย พระเจ้าซาร์ทอดพระเนตรเห็นผ้าซึ่งตัดเย็บประณีต ก็ออกตามหาคนตัด ท้ายสุด เมื่อได้พบวาซิลิซ่า พระองค์ทรงตกหลุมรักนางและรับนางมาเป็นราชินี
 

 

เครดิตภาพ : vasylina.deviantart.com
 

มังกรสามหัวที่สามารถดำน้ำได้ เวลาบิน ปีกของมันจะมีไฟลุกพรึ่บพรั่บ เจ้ามังกรตัวนี้อาศัยอยู่ในภูเขา ชอบลักพาตัวสาวงามและทำลายเมืองจนป่นปี้ ความโหดร้ายของมังกร มากกว่าบาบายาก้า เมื่อใดก็ตามที่มันไม่ชอบหน้าใคร เจ้ามังกรจะตามราวีไม่จบไม่สิ้น ไม่ยอมอ่อนข้อให้เป็นอันขาด นิทานพื้นบ้านที่บรรยายถึงเจ้ามังกรสามหัวตัวนี้คือเรื่อง “Frolka,” “Dobrynia Nikitich" และ "Gorynych the Dragon”
 

อตินเอง
 

http://in.rbth.com/arts/2013/05/09/12_famous_russian_fairy_tale_characters_24751